II GZ 656/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 12 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Z. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 czerwca 2017 r., sygn. akt I SAB/Kr 12/15 w zakresie odrzucenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi Z. B. na bezczynność Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. w przedmiocie przyznania płatności do gruntów rolnych postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 14 czerwca 2017 r., sygn. akt I SAB/Kr 12/15 odrzucił skargę kasacyjną Z. B. na postanowienie Sądu z dnia 30 marca 2016 r. W uzasadnieniu wskazano, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 30 marca 2016 r. odrzucił skargę Z. B. na bezczynność Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. w przedmiocie przyznania płatności do gruntów rolnych na 2013 r. na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) z powodu niedopuszczalności skargi. Postanowienie to zostało doręczone w dniu 5 kwietnia 2016 r. pełnomocnikowi skarżącego ustanowionemu z urzędu adwokatowi K. F. (dalej: pierwszy pełnomocnik). W dniu 8 kwietnia 2016r. zostało złożone osobiście do akt sprawy zarządzenie Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej z dnia 7 kwietnia 2016 r. o zmianie pełnomocnika wyznaczonego z urzędu dla skarżącego. W miejsce dotychczasowego pełnomocnika został dla skarżącego wyznaczony inny pełnomocnik w osobie adwokata M. M. (dalej: drugi pełnomocnik). W zarządzeniu Dziekana ORA znajdowała się adnotacja, że zarządzenie to otrzymują zarówno dotychczasowy pełnomocnik skarżącego, jak i nowy pełnomocnik, przy czym ten ostatni – otrzymał również odpis postanowienia Sądu. Skarżący otrzymał ww. zarządzenie za pośrednictwem Sądu pismem z dnia 11 kwietnia 2016 r., doręczonym mu w dniu 14 kwietnia 2016 r. W dniu 13 maja 2016 r. do akt sprawy zostało złożone osobiście przez adwokata M. M. pełnomocnictwo substytucyjne w niniejszej sprawie dla adwokat F. K. W dniu 16 maja 2016 r. została nadana w urzędzie pocztowym skarga kasacyjna na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 30 marca 2016 r. o odrzuceniu skargi wniesiona przez adwokata M. M., w której zawarty został wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej uzasadniony faktem, że pierwszy z wyznaczonych dla skarżącego pełnomocników z urzędu otrzymał postanowienie Sądu wraz z uzasadnieniem w dniu 5 kwietnia 2016 r. i jak wyjaśniono, gdyby liczyć termin do złożenia skargi kasacyjnej od tej daty wówczas wywiedziona skarga kasacyjna byłaby złożona z naruszeniem terminu wskazanego w art. 177 § 3 p.p.s.a. Jednocześnie "nowy" pełnomocnik z urzędu wskazał, że wyznaczony w miejsce poprzedniego pełnomocnika z urzędu, otrzymał z tut. Sądu jedynie postanowienie o zwolnieniu z opłat i kosztów skarżącego w dniu 12 kwietnia 2016 r. i do chwili obecnej nie otrzymał odpisu postanowienia odrzucającego skargę ani jego uzasadnienia. Wiadomość o jego wydaniu powziął natomiast wyłącznie na podstawie analizy akt sprawy w dniu 13 maja 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 9 grudnia 2016 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej uznając, że przyczyną uchybienia terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej jest wyłącznie brak stosownej aktywności "nowego" pełnomocnika z urzędu od dnia wyznaczenia go pełnomocnikiem z urzędu (o czym dowiedział się w dniu 14 kwietnia 2016 r.) do dnia wizyty w Sądzie tj. w dniu 13 maja 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu zażalenia strony od ww. postanowienia postanowieniem z dnia 8 marca 2017 r. oddalił je. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucając skargę kasacyjną skarżącego wskazał, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej rozpoczął bieg w dniu 5 kwietnia 2016 r. tj. z dniem doręczenia pełnomocnikowi strony adwokat K. F. postanowienia Sądu z dnia 30 marca 2016 r. wraz z uzasadnieniem. Upłynął bezskutecznie w dniu 29 kwietnia 2016 r. Wobec powyższego Sąd odrzucił na podstawie przepisu art. 178 p.p.s.a skargę kasacyjną Z. B. od postanowienia Sądu z dnia 30 marca 2016 r. uznając ją za spóźnioną. Zażalenie na ww. postanowienie wniósł skarżący wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, jak również zasądzenie od organu na rzecz strony kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżący zarzucił naruszenie: - art. 178 p.p.s.a. w zw. z art. 177 § 1 i 3 p.p.s.a. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, poprzez błędne przyjęcie, że termin na wniesienie terminu skargi kasacyjnej może rozpocząć bieg i upłynąć mimo braku zawiadomienia pełnomocnika o wyznaczeniu go w sprawie wniesienia skargi kasacyjnej oraz mimo braku doręczenia temu pełnomocnikowi lub bezpośrednio stronie orzeczenia podlegającego zaskarżeniu wraz z uzasadnieniem, a w konsekwencji błędne uznanie, że skarga kasacyjna została wniesiona po terminie; - art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez oparcie orzeczenia na ustaleniach oczywiście niezgodnych ze stanem faktycznym sprawy i treścią akt sprawy, w szczególności w zakresie opisu działań podejmowanych przez pełnomocnika z urzędu. Argumenty na poparcie powyższych zarzutów zostały przedstawione w uzasadnieniu zażalenia, w którym podtrzymano dotychczasowe stanowisko w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie Zgodnie z art. 177 § 3 p.p.s.a. w razie ustanowienia w ramach prawa pomocy adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po wydaniu orzeczenia, na wniosek złożony przez stronę, której doręcza się odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu, albo przez stronę, która zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Jak słusznie wskazał Sąd I instancji, w przedmiotowej sprawie termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegł od dnia zawiadomienia pierwszego pełnomocnika o jego wyznaczeniu. W świetle art. 177 § 3 p.p.s.a. nie można przyjąć, że dokonanie zmiany pełnomocnika wyznaczonego z urzędu przez Okręgową Radę Adwokacką powoduje ponowne rozpoczęcie biegu 30-dniowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej dla kolejnego pełnomocnika. Okoliczność zmiany pełnomocnika w trakcie biegu tego terminu może stanowić podstawę wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Należy podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 8 marca 2017 r., sygn. akt II GZ 156/17 oddalił zażalenie strony na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 grudnia 2016 r., sygn. akt I SAB/Kr 12/15 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Zatem postępowanie z wniosku o przywrócenie terminu zostało prawomocnie zakończone. Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że data doręczenia, pierwszemu wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi, postanowienia Sądu z dnia 30 marca 2016 r. o odrzuceniu skargi tj. 5 kwietnia 2016 r. jest dniem rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Zatem termin bezskutecznie upłynął 5 maja 2016 r., a skarga kasacyjna wniesiona przez drugiego pełnomocnika w dniu 16 maja 2016 r. (data nadania), została złożona po upływie tego terminu. W chwili zmiany pełnomocnika z urzędu i wyznaczenia nowego biegł już termin pierwszemu pełnomocnikowi do złożenia skargi kasacyjnej. Nie przerwał on biegu terminu w chwili wyznaczenia kolejnego pełnomocnika. Warto jeszcze raz zaakcentować, że termin do złożenia skargi kasacyjnej biegł od 5 kwietnia 2016 r., a zarządzenie Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej o zmianie pełnomocnika zostało wydane 7 kwietnia 2016 r. Jak sam wskazuje w zażaleniu nowy pełnomocnik otrzymał zarządzenie Dziekana ORA o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu strony w dniu 12 kwietnia 2017 r. Konkludując drugi pełnomocnik miał czas do 5 maja by złożyć w ustawowym terminie skargę kasacyjną. Pełnomocnik wykazał się nienależytą starannością w zachowaniu terminu do złożeniu środka zaskarżenia. Odnosząc się do wniosku pełnomocnika skarżącego o przyznanie kosztów postępowania Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem stosownie do art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu wydanym na podstawie art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Brak jest zatem podstaw do orzekania w tym zakresie w innych orzeczeniach. Przepis art. 197 § 2 p.p.s.a. nie zawiera odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami w postępowaniu zażaleniowym (por. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 527). W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji