II GZ 156/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zofia Przegalińska po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Z. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 grudnia 2016 r., sygn. akt I SAB/Kr 12/15 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi Z. B. na bezczynność Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Tarnowie w przedmiocie przyznania płatności do gruntów rolnych postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 9 grudnia 2016 r., sygn. akt I SAB/Kr 12/15, działając na podstawie art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) odmówił Z. B. przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia tego Sądu z dnia 30 marca 2016 r., odrzucającego skargę na bezczynność Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Tarnowie w przedmiocie płatności do gruntów rolnych na 2013 r. Sąd podał, że postanowienie o odrzuceniu skargi zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego ustanowionemu z urzędu (adwokat K. F.) 5 kwietnia 2016 r. W dniu 8 kwietnia 2016 r. zostało złożone osobiście do akt sprawy zarządzenie Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej z dnia 7 kwietnia 2016 r. o zmianie pełnomocnika wyznaczonego z urzędu dla skarżącego. W miejsce dotychczasowego pełnomocnika został dla skarżącego wyznaczony inny pełnomocnik w osobie adwokata M. M. W zarządzeniu Dziekana ORA znajdowała się adnotacja, że zarządzenie to otrzymują zarówno dotychczasowy pełnomocnik skarżącego, jak i nowy pełnomocnik, przy czym ten ostatni – otrzymał również odpis postanowienia Sądu. Skarżący otrzymał ww. zarządzenie za pośrednictwem Sądu pismem z dnia 11 kwietnia 2016 r., doręczonym mu w dniu 14 kwietnia 2016 r. W dniu 13 maja 2016 r. do akt sprawy zostało złożone osobiście przez adwokata M. M. pełnomocnictwo substytucyjne w niniejszej sprawie dla adwokat F. K. W dniu 16 maja 2016 r. adwokat M. M. nadał w urzędzie pocztowym skargę kasacyjną od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 30 marca 2016 r. o odrzuceniu skargi. W skardze kasacyjnej został zawarty wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Wniosek uzasadniony był faktem, że pierwszy z wyznaczonych skarżącemu pełnomocników z urzędu otrzymał postanowienie Sądu wraz z uzasadnieniem w dniu 5 kwietnia 2016 r. i gdyby liczyć termin do złożenia skargi kasacyjnej od tej daty wówczas skarga kasacyjna byłaby złożona z naruszeniem terminu wskazanego w art. 177 § 3 p.p.s.a. Jednocześnie "nowy" pełnomocnik z urzędu wskazał, że wyznaczony w miejsce poprzedniego pełnomocnika z urzędu, otrzymał z Sądu jedynie postanowienie o zwolnieniu z opłat i kosztów skarżącego w dniu 12 kwietnia 2016 r. i do chwili obecnej nie otrzymał odpisu postanowienia odrzucającego skargę ani jego uzasadnienia. Wiadomość o jego wydaniu powziął natomiast wyłącznie na podstawie analizy akt sprawy w dniu 13 maja 2016 r. "Nowy" pełnomocnik z urzędu wskazał, że przekroczenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nastąpiło bez jego winy i wynikło "z potrzeby dokonania gruntownej analizy akt sprawy, kontaktu ze skarżącym i konieczności opracowania skargi kasacyjnej". Postanowieniem z dnia 10 czerwca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej oraz odrzucił skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 30 września 2016 r., sygn. akt II GZ 955/16 uchylił zaskarżone postanowienie w całości Ponownie rozpoznając sprawę Sąd uzasadniając odmowę przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wskazał, że jedyną przyczyną uchybienia tego terminu jest brak aktywności pełnomocnika ustanowionego z urzędu po wyznaczeniu przez Okręgową Radę Adwokacką. Nowy pełnomocnik z urzędu od 11 kwietnia 2016 r. (data odebrania zawiadomienia o wyznaczeniu pełnomocnikiem z urzędu) do dnia 13 maja 2016 r. (dzień w którym pełnomocnik przeglądał akta w sądzie) nie podejmował czynności aby dowiedzieć się jaki jest stan sprawy i czy nie biegną już w sprawie jakieś ustawowe terminy. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie domagając się jego zmiany poprzez uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej, względnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez ten Sąd. Postanowieniu zarzucono błąd w ustaleniach faktycznych stanowiący podstawę wydanego postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej polegający na rozbieżnej argumentacji pomiędzy stanowiskiem NSA zawartym w uzasadnieniu postanowienia z dnia 30 września 2016 r., a argumentacją dotycząca tego samego stanu faktycznego w postanowieniu WSA z dnia 9 grudnia 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z treści art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Podkreślenia wymaga fakt, iż instytucja uprawdopodobnienia jest dalece mniej rygorystyczna niż udowodnienie danej okoliczności. Oznacza to, iż samo wykazanie zdarzenia lub faktu, który wskazuje na prawdopodobieństwo braku winy, winno być wystarczającym dla uznania, iż zachodzą przesłanki do przywrócenia terminu, o jakich mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (np. postanowienie NSA z 10 września 2010 r., sygn. akt II OZ 849/10). Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że "nowy" pełnomocnik nie wykazał należytej staranności w zachowaniu terminu do złożenia skargi kasacyjnej, a w każdym razie nie wykazał, że uchybienie tego terminu nastąpiło z przyczyn od niego niezależnych. Skoro bowiem między 14 kwietnia 2016 r. a 13 maja 2016 r. nie podjął żadnych czynności aby dowiedzieć się na jakim etapie postępowania jest sprawa. Podkreślić należy, że Sąd postanowienie o odrzuceniu skargi doręczył "staremu" pełnomocnikowi w dniu 5 kwietnia 2016 r. i od tej daty biegł termin do wniesienia skargi kasacyjnej (art. 177 § 1 p.p.s.a.). Wskazać należy, że podnoszona przez pełnomocnika w uzasadnieniu zażalenia kwestia braku akt w Sądzie nie wynika z akt sprawy, bowiem akta zostały przesłane do Naczelnego Sądu Administracyjnego dopiero w dniu 30 sierpnia 2016 r. na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie WSA z dnia 10 czerwca 2016 r. o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej oraz odrzuceniu skargi kasacyjnej. Biorąc pod uwagę powyższą argumentację, uznać należy, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, a wniesione na nie zażalenie należało ocenić jako niezasadne. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.