II OSK 781/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) sędzia del. WSA Małgorzata Jarecka Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Szpojankowski po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 stycznia 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 1244/15 w sprawie ze skargi A.A na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską I. oddala skargę kasacyjną; II. zasądza od A.A. na rzecz Komendanta Głównego Policji kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 21 stycznia 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 1244/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. A. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską. Wyrok ten został wydany w następującym stanie sprawy: Decyzję z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] Podlaski Komendant Wojewódzki Policji, na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a oraz w zw. z art. 20 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz.U. z 2012 r., poz. 576 ze zm.) cofnął A. A. pozwolenia na broń palną myśliwską. W uzasadnieniu organ wskazał, że cofnięcie pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej, nastąpiło stosownie do normy art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o broni i amunicji, w związku ze skazaniem go za przestępstwo z art. 178a § 1 Kodeksu karnego na mocy prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Bielsku Podlaskim [...] z dnia 25 listopada 2014 r. sygn. akt VII K [...]. Na skutek wniesionego przez A. A. odwołania decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 268a k.p.a. (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), zwanej dalej "k.p.a." oraz art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o broni i amunicji, Komendant Główny Policji utrzymał w mocy powyższą decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] kwietnia 2015 r. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano, należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6 tej ustawy. W niniejszej sprawie zastosowano pkt 6 lit. a tego przepisu, w myśl którego pozwolenia na broń nie mogą posiadać osoby stanowiące zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego skazane prawomocnym orzeczeniem sądu za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe lub skazane prawomocnym orzeczeniem sądu za nieumyślne przestępstwo przeciwko życiu lub zdrowiu, przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji popełnione w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo gdy sprawca zbiegł z miejsca zdarzenia. Z treści wskazanego artykułu wynika, że ustawodawca rozstrzygnął, iż istnienie przedmiotowego zagrożenia uzasadnia sam fakt skazania za przestępstwo umyślne. Do oceny czy w danej sprawie istnieje przesłanka do cofnięcia pozwolenia na broń wystarczy zatem ustalenie przez organ Policji, że taka osoba jest skazana za przestępstwo, o którym mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy. Skoro przepis art. 18 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy ma charakter obligatoryjny to organy Policji mają obowiązek cofnięcia pozwolenia na broń w każdym przypadku ujawnienia, że posiadacz pozwolenia na broń należy do grupy osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o broni i amunicji. Skoro strona została skazana prawomocnym orzeczeniem Sądu za przestępstwo umyślne, to zaistniała podstawa do cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską. Skargę na powyższą decyzję wniósł A. A. zarzucając jej naruszenie: art. 18 ust. 1 pkt 2 i art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o broni i amunicji oraz § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 września 2000 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających pozwolenia na broń (Dz.U. z 2000 r. Nr 79, poz. 898 ze zm.), a także art. 7, 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniesiona skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, co skutkowało jej oddaleniem na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił, że w sprawie podstawą do cofnięcia skarżącemu pozwolenia na broń palną myśliwską był prawomocny wyrok sądu karnego. Popełniony przez skarżącego czyn z art. 178a § 1 Kodeksu karnego (kierowanie samochodem w stanie nietrzeźwości) jest przestępstwem umyślnym. W sprawie zatem, zdaniem Sądu, została spełniona przesłanka do cofnięcia pozwolenia na broń, określona w art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, gdyż skarżący stał się osobą, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a ww. ustawy. Sąd podkreślił przy tym, że obecna konstrukcja art. 15 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji nie pozostawia żadnych wątpliwości, że organ stosujący te przepisy, po stwierdzeniu zaistnienia przesłanek określonych w pierwszym z nich, obligatoryjnie musi wydać decyzję o cofnięciu pozwolenia na broń. Każda z osób, która została skazana za umyślne przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, niejako automatycznie stanowi zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego. Bez znaczenia są wówczas takie okoliczności, jak: pozytywna opinia z miejsca zamieszkania, na którą powołuje się skarżący, czy okoliczności świadczące na jego korzyść. Dalej Sąd podkreślił, że przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego jest jedynie ustalenie czy zachodzą określone w ustawie o broni i amunicji przesłanki do cofnięcia pozwolenia na broń, a zatem czy fakt skazania za przestępstwo spełnia przesłanki określone w art. 15 ust. 1 pkt 6 wskazanej ustawy. Ustalenie zatem, że skarżący został skazany za przestępstwo umyślne jest dla organów Policji wiążące w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł skarżący, kwestionując go w całości i domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie: 1/ przepisu prawa materialnego tj. art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o broni i amunicji poprzez błędną wykładnię, a następnie niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżący stanowi zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego, a w konsekwencji, że występują przesłanki do wydania decyzji o cofnięciu pozwolenia na broń palną myśliwską w sytuacji, gdy nie udowodniono, że istnieje rzeczywiste zagrożenie ze strony skarżącego, że może on użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, a poprzestano jedynie na przyjęciu z mocy przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a, iż skarżący stanowi zagrożenie dla porządku lub bezpieczeństwa publicznego na skutek skazania go prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji popełnione w stanie nietrzeźwości; 2/ art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz.1647 ze zm.) oraz art.145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez odmowę uchylenia zaskarżonej decyzji wydanej z naruszeniem przepisów postępowania mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., polegające na braku wszechstronnego i dogłębnego zbadania oraz zaakceptowanie dowolnego ustalenia organów Policji, że zagrożenie z art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o broni i amunicji ze strony skarżącego istnieje w rzeczywistości i że może on użyć broni w celach sprzecznych z interesem porządku lub bezpieczeństwa publicznego, tj. braku udowodnienia, że skarżący na skutek popełnienia umyślnego przestępstwa stanowi zagrożenie dla siebie, a przede wszystkim dla porządku lub bezpieczeństwa publicznego oraz poprzestaniu na założeniu z mocy prawa istnienia takiego zagrożenia na skutek popełnionego przez skarżącego umyślnego przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. Pomimo przyjęcia ipso iure zagrożenia, zasada prawdy materialnej nakazuje udowodnienie jego rzeczywistego, a nie domniemanego istnienia, jak przyjmuje ustawodawca w art. 15 ust. 1 pkt. 6 lit. a ustawy o broni i amunicji i jak przyjął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. W uzasadnieniu zawarto argumenty na poparcie ww. podstaw kasacyjnych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie i zwrot kosztów postępowania kasacyjnego wg norm przepisanych. Stanowisko to podtrzymano na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W związku z tym, że Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się zaistnienia przesłanek nieważności postępowania wymienionych w § 2 art. 183 p.p.s.a., to stosownie do § 1 tego przepisu należało rozpoznać sprawę w granicach skargi kasacyjnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wywiedziona skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Przystępując do wyjaśnienia przesłanek nieuwzględnienia wniesionego w tej sprawie środka odwoławczego przede wszystkim wskazać należy, iż zaskarżony wyrok w pełni odpowiada prawu. W rozpoznawanej sprawie stan faktyczny sprawy nie jest kwestionowany. Niesporne bowiem pozostaje to, iż na podstawie przepisów art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji, cofnięto skarżącemu pozwolenie na posiadanie broni palnej myśliwskiej, wydanej w celu łowieckim w ilości 3 sztuk (decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji w Białymstoku z dnia [...] grudnia 2009 r.). Podstawą do cofnięcia skarżącemu przedmiotowego pozwolenia był prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w Bielsku Podlaskim [...] z dnia 25 listopada 2014 r. – sygn. akt VII K [...], którym uznano skarżącego winnym popełnienia czynu z art. 178a § 1 k.k. - tj. kierowania samochodem znajdując się w stanie nietrzeźwości, tj. posiadanie 0,30 mg/dm³ zawartości alkoholu w wydychanym powietrzu. Niesporne jest również to, iż za ww. czyn wymierzono skarżącemu karę grzywny w wysokości 100 (stu) stawek dziennych, przyjmując wysokość jednej stawki za równoważną kwocie 20 złotych, dodatkowo orzekając karę w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres jednego roku (z wyjątkiem kategorii "C" prawa jazdy). Natomiast istota sprawy sprowadza się do oceny, czy skazanie skarżącego za czyn określony w art. 178a k.k. może stanowić podstawę do zastosowania art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, zgodnie z którym właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2 - 6. Stosownie natomiast do treści art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, stanowiącym zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego: a) skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe, b) skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za nieumyślne przestępstwo: - przeciwko życiu i zdrowiu; - przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji popełnione w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo gdy sprawca zbiegł z miejsca zdarzenia. W przedmiotowej sprawie, co już wyżej zaznaczono, skarżący został skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Bielsku Podlaskim [...] z dnia 25 listopada 2014 r. – sygn. akt VII K [...], którym uznano ww. winnym popełnienia czynu z art. 178a § 1 k.k., tj. umyślne przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. W powołanym przepisie art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o broni i amunicji, co nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, ustawodawca rozstrzygnął, iż wypełnia przesłankę zagrożenia sam fakt skazania za przestępstwo umyślne. Do oceny czy w danej sprawie istnieje przesłanka do cofnięcia pozwolenia na broń wystarczy zatem ustalenie przez organ Policji, że osoba posiadająca pozwolenie na broń lub ubiegająca się o takie pozwolenie, jest skazana za przestępstwo, o którym mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o broni i amunicji. Przepis art. 18 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy ma charakter obligatoryjny, tak więc organy Policji mają obowiązek cofnięcia pozwolenia na broń w każdym przypadku ujawnienia, iż posiadacz pozwolenia na broń należy do grupy osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o broni i amunicji. Ustawodawca nie przewidział bowiem możliwości zachowania pozwolenia na broń osobie skazanej za przestępstwo umyślne. W orzecznictwie i doktrynie nie budzi sporu to, że czyn z art. 178a § 1 k.k. jest przestępstwem umyślnym. Popełniając je sprawca de facto świadomie godzi się na takie jego ewentualne skutki, jak śmierć lub kalectwo ludzi albo uszkodzenie czy zniszczenie mienia. Prawomocny wyrok sądu karnego, skazujący osobę posiadającą pozwolenie na broń za popełnienie umyślnego przestępstwa ma dla organów Policji charakter wiążący w sprawach pozwoleń na broń. Organy Policji w postępowaniu administracyjnym, działając na podstawie przepisów prawa, nie weryfikują przebiegu postępowania karnego, trafności kwalifikacji prawnej czynów tym postępowaniem objętych, ani kwestii orzeczonych przez sąd kar czy środków karnych. Wystarczy przy tym jednorazowe skazanie, co jednoznacznie wynika z brzmienia omawianego przepisu. W sytuacji ziszczenia się powyższej przesłanki organ Policji nie jest obowiązany do badania innych okoliczności, w tym odnoszących się bezpośrednio do posiadacza pozwolenia na broń. Takie właśnie przesłanki zaistniały w tej sprawie, a więc nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż sam fakt skazania skarżącego za przestępstwo umyślne z art. 178a k.k., stanowił wystarczającą podstawę do zastosowania przepisów art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji, a w konsekwencji cofnięcia skarżącemu pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej. Tym samym całkowicie pozbawione są, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, uzasadnienia zarzuty naruszenia przez organy Policji art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. i potrzeba, jak to określa skarżący, cytat: "przeprowadzenia dodatkowego postępowania polegającego na ustaleniu czy skarżący rzeczywiście, a nie na zasadzie domniemania stwarza zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego" - koniec cytatu. Takich naruszeń w tej sprawie nie ujawniono, zaś postępowanie administracyjne, które doprowadziło do wydania zaskarżonej decyzji przeprowadzone został zgodnie z regułami procedury administracyjnego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ma znaczenia prawnego, że czyn, którego dopuścił się skarżący nie ma związku z bronią bądź ochroną życia lub zdrowia ludzkiego. Według ustawodawcy skazanie za każde przestępstwo umyślne sankcjonowane jest orzeczeniem o cofnięciu pozwolenia na broń. Powyższe koresponduje z poglądami wyrażanymi w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle których warunki uzyskania pozwolenia na broń i jej posiadania powinny być badane w sposób restrykcyjny, zaś możliwość niewyrażenia zgody na jej posiadanie powinna być postrzegana jako działanie prewencyjne, zmierzające do zapewnienia szeroko rozumianego bezpieczeństwa (zob. wyrok NSA z dnia 30 października 2008 r. sygn. akt II OSK 1296/07, publikowany w zbiorze LEX nr 513991). Posiadanie broni oraz posługiwanie się nią jest reglamentowane i jest raczej rodzajem przywileju niż prawa podmiotowego, w związku z czym od osoby takie pozwolenie posiadającej, wymaga się odpowiednich cech charakteru oraz zachowania nie budzącego wątpliwości z punktu widzenia ochrony porządku prawnego (wyrok NSA z dnia 28 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1562/10, publikowany w zbiorze Lex nr 1151922). Skoro dyspozycja art. 18 ust. 1 pkt 2 i art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o broni i amunicji ma charakter obligatoryjny, to organy Policji nie mają swobody wyboru rozstrzygnięcia sprawy co do istoty, jeżeli przesłanki ww. przepisów są spełnione Dodatkowo należy wskazać, że dokonując analizy przepisów prawa, które legły u podstaw wydania skarżonej decyzji, należy mieć także na względzie to, iż w polskim prawodawstwie uprawnienie do posiadania broni palnej nie należy do zakresu konstytucyjnych praw i wolności obywatelskich. Wręcz przeciwnie, uprawnienie to stanowi odstępstwo od generalnej zasady, iż prawo do posiadania broni jest ściśle reglamentowane i zawarowane jedynie dla ogólnie ujmowanej grupy funkcjonariuszy służb mundurowych. Skoro więc omawiane uprawnienie stanowi wyjątek od reguły, to takie ustalenie prowadzi do konkluzji, iż przepisy regulujące przedmiotową kwestię, winny być interpretowane w sposób wysoce restrykcyjny. Wykładnia zaś przepisów ustawy o broni i amunicji powinna zmierzać w kierunku zawężającym zamiast rozszerzającym. Uwzględniając powyższe należy podkreślić, że Sąd pierwszej instancji zasadnie doszedł do przekonania, że organy Policji dokonały prawidłowej wykładni art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o broni i amunicji i prawidłowo go zastosowały. Nie naruszyły przy tym wskazanych w skardze przepisów procesowych, bowiem wbrew argumentacji przedstawionej w skardze, organy orzekające w sprawie nie musiały prowadzić postępowania wyjaśniającego w kierunku badania przesłanki "stanowienia zagrożenia dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego". W tych warunkach całkowicie nieuprawnione jest twierdzenie, iż w sprawie tej Sąd pierwszej instancji winien zastosować przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. pozwalający na uchylenie zaskarżonej decyzji w sytuacji gdy zaistnieje inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z takimi naruszeniami w tej sprawie nie mieliśmy do czynienia, stąd też Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a w konsekwencji trafnie zastosował konstrukcję oddalenia wniesionej skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wbrew stanowisku skarżącego Sąd pierwszej instancji przeprowadził właściwą kontrolę legalności zaskarżonej decyzji stąd też zarzut naruszenia art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, nie znajduje jakiegokolwiek uzasadnienia. Powołany jako zarzut naruszenia przepisów postępowania art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych ma charakter ustrojowy. Określa on jedynie kryterium, pod jakim sądy administracyjne sprawują kontrolę administracji publicznej. Wydanie wyroku niezgodnie z oczekiwaniem strony nie może być utożsamiane z uchybieniem powołanej normie. Nie ma bowiem żadnych podstaw do przyjęcia, że Sąd pierwszej instancji nie dokonał kontroli działalności administracji publicznej oraz że badanie to przeprowadził w innym aspekcie niż zgodność z przepisami, które w sprawie miały zastosowanie. Niezależnie od tego zauważyć należy, że powołany wyżej art. 1 § 1 i 2 wyznacza jedynie ramy sądowej kontroli. Przede wszystkim jednak zauważyć należy, co już wyżej wyraźnie zaznaczono, iż Sąd pierwszej instancji przeprowadził kontrolę legalności zaskarżonej decyzji, a to, iż wydał wyrok, który został zakwestionowany skargą kasacyjną, nie oznacza naruszenia ww. normy ustrojowej. Tym samym żaden zarzut skargi kasacyjnej nie zasługiwał na uwzględnienie, dlatego też wniesiony środek odwoławczy jako całkowicie nieusprawiedliwiony nie mógł doprowadzić do eliminacji z obrotu prawnego zaskarżonego wyroku. Dlatego też, w tych okolicznościach sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.