I FZ 107/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Danuta Oleś, , , po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia I. sp. z o.o. z siedzibą w D.[...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 marca 2016 r., sygn. akt III SA/Gl 1281/15 w przedmiocie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi I. sp. z o.o. z siedzibą w D.[...] na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 30 kwietnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług. postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z 7 marca 2016 r., sygn. akt III SA/Gl 1281/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił zażalenie I. sp. z o.o. w D.[...] na postanowienie tego Sądu z 25 stycznia 2016 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu w sprawie ze skargi spółki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 30 kwietnia 2015 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji podał, że postanowieniem z 25 stycznia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił I. sp. z o.o. w D.[...] (dalej: "spółka") przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z 28 października 2015 r. o odmowie przyznania prawa pomocy obejmującego zwolnienie z należnego wpisu sądowego. Przesyłka zawierająca przedmiotowe postanowienie wraz z pouczeniem o przysługującym prawie do wniesienia zażalenia, w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania, została doręczona spółce 5 lutego 2016 r. W dniu 17 lutego 2016 r. do Sądu wpłynęło zażalenie spółki wniesione za pośrednictwem operatora pocztowego In Post w dniu 11 lutego 2016 r. Uzasadniając zaskarżone postanowienie Sąd pierwszej instancji podkreślił, że zgodnie z art. 194 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 718, dalej "P.p.s.a.") zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od doręczenia postanowienia. Dla zachowania terminu do wniesienia zażalenia decydująca jest data wpływu zażalenia do sądu chyba, że zażalenie zostało nadane za pośrednictwem Poczty Polskiej – wówczas decyduje data nadania w placówce pocztowej. Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że stosownie do treści art. 83 § 3 P.p.s.a. oddanie pisma w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz.U. z 2012 r., poz. 1529, dalej "Prawo pocztowe") albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, albo polskim urzędzie konsularnym jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu. Sąd wskazał, że decyzją Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z 30 czerwca 2015 r., nr DRP.WKP.710.2.2015., jako operatora wyznaczonego do świadczenia usług powszechnych na lata 2016 – 2025 wybrano Pocztę Polską S.A., określając termin rozpoczęcia wykonywania obowiązku świadczenia usług powszechnych na dzień 1 stycznia 2016 r. Do tego czasu kwestię tą regulował art. 178 ust. 1 Prawa pocztowego, zgodnie z którym Poczta Polska S.A. pełniła obowiązki operatora wyznaczonego. W rozpatrywanej sprawie spółka 11 lutego 2016 r. nadała zażalenie za pośrednictwem operatora pocztowego publicznego In Post nie będącego jednakże operatorem wyznaczonym. Sąd stwierdził, że w takiej sytuacji o zachowaniu terminu decyduje data wpływu pisma do sądu, tj. 17 lutego 2016 r. W niniejszej sprawie ostatni dzień terminu na wniesienie zażalenia przypadał 12 lutego 2016 r., a zatem zażalenie zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia. W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka wniosła o jego uchylenie w całości oraz o rozpoznanie zażalenia spółki na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 25 stycznia 2016 r. i jego zmianę poprzez przywrócenie spółce terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z 28 października 2015 r., sygn. akt III SA/Gl 1281/15 o odmowie przyznania prawa pomocy, ewentualnie o przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, zarzucając wydanie zaskarżonego postanowienia z naruszeniem art. 178 w zw. z art. 194 § 2 P.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i odrzucenie zażalenia wskutek: - błędnego przyjęcia, że zażalenie spółki zostało wniesione po terminie, pomimo nadania zażalenia przez spółkę 11 marca 2016 r. w placówce In Post, - pominięcia, że spółka jako osoba prawna nie reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, nie została należycie pouczona przez Sąd o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia zażalenia, tj. pominięcia naruszenia przez Sąd art. 163 § 2 zd. drugie P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie zauważyć należy, że 19 października 2015 r., sygn. akt I OPS 1/15, Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów podjął uchwałę o następującej treści: "Oddanie przed upływem przewidzianego prawem terminu pisma procesowego w polskiej placówce pocztowej innego operatora niż operator wyznaczony w rozumieniu art. 83 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 178 ust. 1 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz.U. z 2012 r., poz. 1529) nie skutkuje zachowaniem terminu w sytuacji, gdy pismo dostarczono sądowi po jego upływie". Uchwała ta jest wiążąca na podstawie i w sposób wskazany w art. 269 § 1 P.p.s.a. W motywach uchwały wskazano, że art. 83 § 3 P.p.s.a. ma charakter przepisu szczególnego, wymagającego wykładni ścieśniającej. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że uzależnienie zachowania terminu wniesienia pisma do sądu, od oddania tego pisma w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu Prawa pocztowego, zapewnia jednakowe wymagania formalne dla wszystkich uczestników procesu. Gwarantuje przy tym pewność prawa i jego przewidywalność, skoro potwierdzenie nadania przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego wydane przez placówkę pocztową operatora wyznaczonego ma moc dokumentu urzędowego (art. 17 Prawa pocztowego). Rozwiązanie przyjęte w art. 83 § 3 P.p.s.a. spełnia zarazem wymogi określoności, jednostka może przewidzieć skutki swego działania (zaniechania) oraz konsekwencje w postaci oznaczonego działania z kolei sądu, w razie bezskutecznego upływu terminu. W ocenie składu siedmiu sędziów art. 83 § 3 P.p.s.a. jest jasny, językowo zrozumiały, a wykładnia gramatyczna prowadzi do wniosku, że nie można tu mówić o naruszeniu prawa do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że ochronie praw strony służy oczywiście instytucja przywrócenia terminu, strona może zwrócić się o nie, jeżeli nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy (art. 86 § 1 P.p.s.a.). Powoływanie się na wykładnię prokonstytucyjną i celowościową nie może jednak prowadzić do zmiany jednoznacznej treści normy prawnej zawartej w przepisie art. 83 § 3 P.p.s.a. W świetle powyższej uchwały, uznać należy, że operator In Post Sp. z o. o. nie jest operatorem wyznaczonym w rozumieniu ustawy Prawo pocztowe. Zażalenie spółki (wniesione za pośrednictwem operatora In Post Sp. z o.o.) wpłynęło do Sądu pierwszej instancji po terminie, o którym mowa w art. 194 § 2 P.p.s.a. Trafnie więc, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji wydając zaskarżone postanowienie, zastosował art. 178 w zw. z art. 194 § 2 P.p.s.a. i odrzucił zażalenie. Odnosząc się do nienależytego pouczenia spółki, jako osoby występującej bez profesjonalnego pełnomocnika, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że obowiązek sądu, co do powinności pouczania strony o wszelkich dopuszczalnych czynnościach przewidzianych w procedurze sądowoadministracyjnej w postępowaniu przed sądem, został sprecyzowany między innymi w art. 163 § 2 P.p.s.a. odnoszącym się do sytuacji zaistniałej w tej sprawie, tj. wydania na posiedzeniu niejawnym postanowienia, od którego przysługuje środek zaskarżenia. W takim przypadku sąd obowiązany jest pouczyć stronę jedynie o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia tego środka. (por. post. NSA z 25 marca 2011 r., sygn. akt II FSK 571/11 - opublikowane w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że spółka w sposób prawidłowy została powiadomiona o dopuszczalności wniesienia środka zaskarżenia (w tym przypadku zażalenia) oraz o terminie i sposobie jego wniesienia. Należy podkreślić, że spółka, jako osoba prawna, wszczynająca postępowanie przed sądem administracyjnym, powinna być świadoma konieczności podjęcia niezbędnych czynności procesowych w postępowaniu i zachowaniu ustawowych terminów do ich dokonania. Natomiast sąd winien udzielać spółce wskazówek tylko w ograniczonym stopniu, tak by zapewnić realizację zasady równości stron w postępowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że sąd nie może pełnić funkcji pełnomocnika strony postępowania (w tym przypadku spółki), która występuje w sprawie bez profesjonalnego pełnomocnika i pouczać jej o wszelkich możliwych krokach w sprawie. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny uznał zaskarżone postanowienie Sądu pierwszej instancji za nienaruszające prawa i dlatego postanowił oddalić zażalenie spółki na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a.