II OSK 1243/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie Sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz (spr.) Sędzia del. WSA Teresa Zyglewska Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Godlewski po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 stycznia 2016 r. sygn. akt II SA/Po 985/15 w sprawie ze skargi J. G. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2015 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 27 stycznia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę J. G. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2015 r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy. Decyzją z dnia [...] października 2005 r., utrzymaną w mocy przez organ odwoławczy decyzją z dnia [...] października 2005 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Rawiczu na podstawie art. 48 ust. 1 w związku z art. 49 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.) nakazał J. G. rozbiórkę rozbudowanej bez wymaganego pozwolenia na budowę części obiektu – zakładu przetwórstwa i uboju indyka (wymiary rozbudowanej części 42,85 x 26,80 m), położonego na działce nr [...]. Skargę na powyższą decyzję ostateczną oddalił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 28 sierpnia 2008 r. (sygn. akt II SA/Po 610/08), zaś Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od tego orzeczenia wyrokiem z dnia 27 stycznia 2010 r. (sygn. akt II OSK 189/09). Wydanym w dniu 18 listopada 2013 r. upomnieniem wezwano J. G. do wykonania ww. obowiązku, zaś w dniu 24 października 2014 r. wystawiono tytuł wykonawczy i nałożono na zobowiązaną grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 951.088,32 zł. Wnioskiem z dnia 18 czerwca 2015 r. J. G. wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 24 października 2014 r., wskazując na wystąpienie w sprawie przesłanki z art. 59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. z uwagi na fakt, że w dniu 2 czerwca 2015 r. zbyła działkę nr [...] na rzecz D. G. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2015 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Rawiczu na podstawie art. 17 § 1 oraz art. 28a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.) odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie ww. tytułu wykonawczego. Zdaniem organu w sprawie nie zaistniał błąd co do osoby zobowiązanego, a przeniesienie własności przedmiotowej działki nastąpiło po wniesieniu przez zainteresowaną skargi na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 16 marca 2015 r. Jednocześnie organ wyjaśnił, iż w sytuacji przejścia obowiązku na następcę prawnego zobowiązanego przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewidują regulację szczególną określoną w art. 28a ustawy. Zastosowanie dalszych środków egzekucyjnych może nastąpić po wystawieniu przez wierzyciela nowego tytułu wykonawczego i skierowaniu go do organu egzekucyjnego wraz z urzędowym dokumentem wykazującym przejście dochodzonego obowiązku na następcę prawnego. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego – po rozpatrzeniu zażalenia J. G. – na podstawie art. 123 i art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 K.p.a. oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Organ odwoławczy podzielił ustalenia organu I instancji, że zobowiązaną do wykonania obowiązku określonego w decyzji z dnia 4 października 2005 r. była zainteresowana. Skargę na powyższe postanowienie złożyła J. G. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Rozpoznając powyższą skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał ją za niezasadną. Zdaniem Sądu pierwszej instancji w sprawie nie zaistniały przesłanki dla umorzenia postępowania egzekucyjnego, zmierzającego do wykonania ostatecznej decyzji, a egzekwowanie przedmiotowego obowiązku rozbiórki ma swoje źródło w istnieniu w obrocie prawnym ostatecznej i prawomocnej decyzji z dnia [...] października 2005 r. Adresatem tej decyzji była skarżąca i decyzja ta nie została do chwili obecnej wykonana. Zdaniem Sądu pierwszej instancji w sprawie nie zaistniały przesłanki z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, szczególnie z pkt 2 i 4 tego przepisu. Z samego faktu zbycia własności przedmiotowej nieruchomości, co nastąpiło już po wydaniu w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym postanowienia w przedmiocie nałożenia na skarżącą grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki (postanowienie z dnia [...] października 2014 r.) nie wynika, by zachodził błąd co do osoby zobowiązanej, jak też niemożność wykonania przez skarżącą obowiązku rozbiórki. Zarzut błędu co do osoby zobowiązanego dotyczy jedynie kontroli formalnej tożsamości osoby, co do której prowadzi się egzekucję. W sytuacji, zaś gdy decyzja nakazująca rozbiórkę i wystawiony tytuł wykonawczy skierowane zostały do tego samego podmiotu, to nie można mówić o jakimkolwiek błędzie dotyczącym osoby zobowiązanej. Dokonanie przez skarżącą w dniu 2 czerwca 2015 r. na rzecz najbliższego członka rodziny sprzedaży części nieruchomości, zabudowanej obiektem powstałym w warunkach samowoli budowlanej, stanowiło oczywistą próbę kolejnego odwleczenia w czasie wykonania obowiązku. W ocenie Sądu nie znajdzie zastosowania w sprawie przepis art. 28a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż nie zawiera on jakichkolwiek regulacji dotyczących losów postępowania egzekucyjnego prowadzonego względem zbywcy rzeczy. Sąd stwierdził też, iż niniejsza sytuacja nie dotyczy obowiązków związanych z nieruchomością, o jakich mowa w art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1446 ze zm.). Z przedstawionych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.) oddalił skargę. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła J. G., zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i pominięcie przez Sąd pierwszej instancji naruszenia przez stronę przeciwną art. 59 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przejawiającego się w odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko J. G. w sytuacji, gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanej, gdyż w tytule wykonawczym z dnia 24 października 2014 r. dotyczącym obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego – kurnika to skarżąca występuje w roli zobowiązanej do wypełnienia obowiązku wynikającego z ww. tytułu, gdy tymczasem w chwili obecnej przedmiotowy obowiązek obciąża nabywcę kurnika; 2. art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, iż zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa, podczas gdy w niniejszej sprawie strona przeciwna dopuściła się również naruszenia art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez brak umorzenia postępowania egzekucyjnego wobec J. G. w zakresie obowiązku uiszczenia grzywny w celu przymuszenia w sytuacji, gdy nałożone na nią w postępowaniu egzekucyjnym obowiązki wygasły; 3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i pominięcie przez Sąd pierwszej instancji naruszenia przez stronę przeciwną art. 28a w zw. z art. 124 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przejawiającego się w błędnym przyjęciu, iż w przypadku przejścia obowiązku objętego tytułem wykonawczym na następcę prawnego zobowiązanej, postępowanie egzekucyjne winno być kontynuowane bez wydawania jakichkolwiek rozstrzygnięć względem samej zobowiązanej, podczas gdy sprzedaż zakładu produkcyjnego objętego tytułem wykonawczym spowodowała konieczność umorzenia postępowania egzekucyjnego względem J. G., co najmniej, w zakresie obowiązku uiszczenia nałożonej grzywny w celu przymuszenia. Wskazując na powyższe podstawy kasacji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, zasądzenie od strony przeciwnej na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych oraz rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na rozprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że w chwili obecnej skarżąca nie może uczynić zadość obowiązkowi wynikającemu z tytułu wykonawczego z dnia 24 października 2014 r., gdyż utraciła własność nieruchomości, na której znajduje się obiekt budowlany, a zatem utraciła ona również formalny i realny wpływ na wykonanie jakichkolwiek czynności związanych z samowolnie wybudowanym kurnikiem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, chociaż uzasadnienie skarżonego wyroku nie jest wolne od wad. Oceniając wniesioną w sprawie kasację w granicach określonych treścią art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718) i nie dostrzegając przy tym przesłanek nieważności postępowania, o których mowa w § 2 tego przepisu, podzielić należało pogląd Sądu pierwszej instancji, akceptujący stanowisko organów egzekucyjnych, że w okolicznościach niniejszej sprawy brak było podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie żądanym przez skarżącą. "Błąd co do osoby zobowiązanej", o którym mowa w art. 59 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ma miejsce, gdy w tytule wykonawczym jako zobowiązaną określono osobę, na której nie ciąży obowiązek spełnienia określonego świadczenia, co skutkuje faktycznym skierowaniem egzekucji przeciwko niewłaściwemu podmiotowi (P. Pietrasz. Komentarz do art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji [w:] Ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz. Kijowski R. D. (red.). Wyd. II, LEX/el 2015). W okolicznościach niniejszej sprawy taka sytuacja nie wystąpiła. W decyzji nakładającej egzekwowany obowiązek z dnia [...] października 2005 r. i w tytule wykonawczym z dnia 24 października 2014 r. wskazano tę samą osobę, tj. skarżącą. Tym samym nie wystąpiły rozbieżności co do osoby zobowiązanej, a co z kolei czyniło bezzasadny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 59 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podobnie oddaleniu podlegał zarzut naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, bowiem obowiązek "nie wygasł z innego powodu". Przesłankę tę należy wiązać z takimi zdarzeniami jak zapłata zobowiązania, czy jego przedawnienie, a nie przejście prawa własności. Nie zasługiwał wreszcie na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 28a i art. 124 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis art. 28a cyt. ustawy wprost stwierdza, że poczynione czynności egzekucyjne pozostają w mocy, zaś regulacja zdania drugiego odnosi się do dalszych czynności egzekucyjnym wobec następcy prawnego. Powyższa norma prawna nie znajduje zastosowania wprawdzie do sytuacji skarżącej, bowiem ustanawia ona wyłącznie zasadę i warunki obciążania nowego podmiotu, ale wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji, a na co zwracały zasadnie uwagę organy administracji może mieć zastosowanie w kolejnych czynnościach prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Istotnym dla skarżącej jest natomiast to, iż w myśl art. 28a ustawy, w przypadku przejścia obowiązku objętego tytułem wykonawczym na następcę prawnego zobowiązanego, postępowanie egzekucyjne jest kontynuowane, a dokonane czynności egzekucyjne pozostają w mocy. Stwierdzić trzeba, iż art. 124 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dotyczy egzekwowania wymierzonych grzywien, jeżeli nie zostały one dobrowolnie uiszczone w terminie wskazanym w postanowieniu o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, a tym samym zarzut naruszenia tej normy w warunkach niniejszej sprawy uznać należy za całkowicie chybiony. W tym stanie sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.