II SA/Wr 409/15
WyrokWSA we Wrocławiu2016-01-27
Skład orzekający: Alicja Palus, Władysław Kulon, Andrzej Wawrzyniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja administracyjna skierowana do osoby zmarłej jest obarczona wadą nieważności w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.?Ratio decidendi
Decyzja administracyjna skierowana do osoby zmarłej jest obarczona wadą nieważności w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zdolność prawna osoby fizycznej ustaje z chwilą jej śmierci, co oznacza, że nie można wobec niej wszcząć ani prowadzić postępowania administracyjnego ani wydać decyzji. Ta wada ma charakter rażącego naruszenia prawa, niezależnie od tego, czy organ administracyjny wiedział o śmierci strony.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej doprowadzenie budynku po byłej piekarni do stanu poprzedniego z powodu istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego, w tym wykonania prac zewnętrznych bez wymaganego pozwolenia konserwatora zabytków. Po uchyleniu decyzji organu I instancji przez D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, który orzekł merytorycznie, strona wniosła skargę do WSA. WSA oddalił skargę, a następnie strona wniosła skargę kasacyjną, zarzucając m.in. skierowanie decyzji do osoby zmarłej.Rozstrzygnięcie
Uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 sierpnia 2015 r. sygn. akt II SA/Wr 409/15; stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji; zasądził od D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. na rzecz A.P. kwotę 1227 zł tytułem zwrotu poniesionych kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alicja Palus Sędziowie: Sędzia WSA Władysław Kulon Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak (spr.) Protokolant Ewa Trojan po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 stycznia 2016r. sprawy ze skargi kasacyjnej pełnomocnika A.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 sierpnia 2015 r. sygn. akt II SA/Wr 409/15 dotyczącego sprawy ze skargi A.P. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie nakazu doprowadzenie budynku po byłej piekarni do stanu poprzedniego I. uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 sierpnia 2015 r. sygn. akt II SA/Wr 409/15; II. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; III. zasądza od D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. na rzecz A.P. kwotę 1227 zł (słownie: tysiąc dwieście dwadzieścia siedem zł) tytułem zwrotu poniesionych kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. na podstawie art. 104 § 1 kpa i art. 51 ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t.jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 1409 z późn. zm.) nakazał A. i W.P. doprowadzenie budynku po byłej piekarni, będącego w przebudowie na budynek handlowy w W. przy ul. [...], na działce nr 939, do stanu poprzedniego, poprzez:
– rozbiórkę elementów obiektu wykonanych w oparciu o zatwierdzony decyzją Starosty W. z dnia 19 maja 2011 r. nr [...] projekt budowlany,
– rozbiórkę wykonanych elementów oraz przywrócenie ich poprzedniego stanu, których nie obejmował powyższy projekt (elementy zewnętrzne w zakresie stolarki okiennej i drzwiowej, warstwa docieplenia elewacji).
W uzasadnieniu organ I instancji podał, że inwestor uzyskał od Starosty W. decyzją z dnia 19 maja 2011 r. nr [...] pozwolenie na budowę o treści: "zmiana sposobu użytkowania budynku produkcyjnego – piekarni na budynek usługowy – sklep spożywczy". Zakres projektu obejmował roboty budowlane wewnątrz budynku. Teren, na którym zlokalizowany jest obiekt, znajduje się w strefie ochrony konserwatorskiej D. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we W.. Po przeprowadzeniu w dniu 25 września 2012 r. kontroli tego zadania inwestycyjnego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że roboty budowlane wykonywane są niezgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym. Wykonano m.in. prace zewnętrzne, których nie obejmował zatwierdzony projekt (ocieplenie ścian płytami styropianowymi, wymiana stolarki okiennej i drzwiowej ze zmianą gabarytów i przebudowę części otworów). Na powyższe roboty zewnętrzne inwestor nie posiadał uzgodnienia (pozwolenia) Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we W.. Z tego powodu organ uznał, że inwestor dopuścił się wprowadzenia istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego z art. 36a ust. 1 w związku z ust. 5 ustawy Prawo budowlane.
Organ I instancji wskazał, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. wydał postanowienie z dnia 1 października 2012 r. nr [...] nakazujące wstrzymanie wykonywanych robót. Na postanowienie to złożył zażalenie pełnomocnik inwestora i zostało ono uchylone przez D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W.. W dniu 6 grudnia 2012 r. Powiatowy Inspektor wystąpił do D. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we W. o wyrażenie opinii o wykonanych robotach w przedmiotowym budynku oraz określenie możliwości ich legalizacji.
Postanowieniem z dnia 6 grudnia 2012 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. zawiesił z urzędu prowadzone postępowania do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia przez Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków we W..
W dniu 14 stycznia 2013 r. organ I instancji otrzymał pismo od D. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we W. negatywnie opiniujące wykonane roboty.
Zaznaczając, że wnioskiem z dnia 18 lutego 2013 r. inwestorzy wystąpili do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. o udzielenie pozwolenia na użytkowanie wyżej wymienionego budynku, organ I instancji podniósł, iż rozpatrując ten wniosek stwierdził, że przedmiotowe roboty budowlane nie stanowią "budowy" i dlatego postanowieniem z dnia 18 marca 2013 r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na użytkowanie wnioskowanych pomieszczeń.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. podał, że postanowieniem z dnia 25 lutego 2013 r. nr [...] "wznowił zawieszone postępowanie administracyjne w sprawie istotnych odstępstw". Następnie zawiadomieniem z dnia 29 maja 2013 r. określono zakres prowadzonego postępowania administracyjnego jako w sprawie robót remontowo-budowlanych zewnętrznych i wewnętrznych z instalacjami. Decyzją z dnia 29 maja 2013 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. zobowiązał inwestorów do opracowania i przedłożenia kompletnego projektu budowlanego zamiennego na realizowaną niezgodnie z zatwierdzonym projektem inwestycję.
Organ I instancji wskazał, że w dniu 1 sierpnia 2013 r. do inspektoratu wpłynęły 3 egzemplarze projektu budowlanego zamiennego. Stwierdzając, że dokumentacja była niekompletna i nie zawierała uzgodnienia z D. Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków we W., Powiatowy Inspektor wezwał inwestorów do uzupełnienia przedłożonego projektu, a po jego otrzymaniu przesłał go do D. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we W. celem uzgodnienia. Pismem z dnia 8 listopada 2013 r. organ ochrony zabytków podał, że nie widzi możliwości legalizacji wykonanych robót na zewnątrz budynku i dlatego organ I instancji uznał, że brak pozytywnego stanowiska D. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we W. stanowi przeszkodę do zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego i legalizacji wykonanych robót.
Organ I instancji podniósł, że w dniu [...] r. wydał decyzję nr [...], którą nakazał inwestorom zaniechanie wykonywania dalszych robót w wyżej wymienionym budynku. Decyzja ta została zaskarżona przez stronę, a D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r. nr [...] uchylił rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Pismem z dnia 16 grudnia 2014 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. zawiadomił o zmianie wszczętego postępowania administracyjnego w zakresie kręgu stron oraz wyznaczył termin przeprowadzenia oględzin obiektu. W trakcie kontroli w dniu 8 stycznia 2015 r. stwierdzono, że roboty budowlane i instalacyjne wewnątrz obiektu są zakończone, natomiast na zewnątrz jest wykonane docieplenie ścian elewacji styropianem, bez kolorystyki, brak jest schodów zewnętrznych oraz parkingu. Ponadto otrzymano informację, że inwestor nie posiada wymaganego uzgodnienia robót zewnętrznych i projektu zamiennego z D. Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków we W.. Pismem z dnia 12 stycznia 2015 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. poinformował inwestorów o dalszym toku załatwienia prowadzonej sprawy, a inwestorzy nie wnieśli uwag.
Wskazując na powyższe organ I instancji podał, że z powodu niewykonania obowiązku przedłożenia kompletnego projektu budowlanego zamiennego oraz wobec sprzeciwu D. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we W. na wykonane roboty, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. nakazał niniejszą decyzją doprowadzenie przebudowanego budynku do stanu poprzedniego.
Odwołując się od powyższej decyzji W.P. wniósł o jej uchylenie, zarzucając naruszenie art. 51 ust. 5 ustawy Prawo budowlane przez jego wadliwe zastosowanie.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W., po rozpatrzeniu odwołania W.P., powołując jako podstawę prawną rozstrzygnięcia art. 138 § 1 pkt 2 kpa, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekając o istocie sprawy nakazał A. i W.P. doprowadzenie budynku po byłej piekarni, będącego w przebudowie na budynek handlowy w W. przy ul. [...], na działce nr 939, do stanu poprzedniego, poprzez przywrócenie stanu poprzedniego elewacji – usunięcie efektu robót budowlanych, których nie obejmował projekt zatwierdzony decyzją Starosty W. z dnia 19 maja 2011 r. nr [...] o pozwoleniu na budowę, to jest doprowadzenie przebudowanego otworu okiennego do stanu poprzedniego, wymianę stolarki okiennej i drzwiowej na odpowiadającą poprzednio istniejącej w budynku oraz usunięcie warstwy docieplenia elewacji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że w jego ocenie nie budzi wątpliwości, że przy realizacji przedmiotowej inwestycji doszło do istotnych odstąpień od zatwierdzonego decyzją o pozwoleniu na budowę projektu budowlanego i że inwestorzy nie przedłożyli w wyznaczonym terminie projektu budowlanego zamiennego, przez co nie wypełnili obowiązku nałożonego decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia 29 maja 2013 r. nr [...].
Przytaczając art. 36a ust. 5 ustawy Prawo budowlane, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że w badanym przypadku inwestorzy odstąpili od zatwierdzonego decyzją o pozwoleniu na budowę projektu budowlanego poprzez wykonanie dodatkowych robót budowlanych w ramach przebudowy obejmujących wymianę okien, przebudowę jednego otworu okiennego i osadzenie w nim drzwi aluminiowych jednoskrzydłowych oraz wykonanie ocieplenia na wszystkich ścianach elewacji. Takie roboty bowiem, z racji tego, że obiekt znajduje się na terenie wpisanym do rejestru zabytków (decyzja nr [...] z dnia 8 grudnia 1958 r.), zgodnie z art. 39 ust. 1 Prawa budowlanego wymagały przed ich wykonaniem pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków. Wobec powyższego organ I instancji był zobowiązany do zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego.
Powołując się na treść akt sprawy organ odwoławczy stwierdził, że inwestorzy nie przedstawili w oznaczonym terminie wymaganego projektu zamiennego, gdyż pozytywna decyzja D. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we W. powinna stanowić część wymaganej dokumentacji zamiennej. Organ II instancji wywodził przy tym, że przez niewykonanie obowiązku z art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego rozumie się nie tylko sytuację, w której inwestor w żaden sposób nie reaguje na decyzję nakazową, ale również gdy przedstawia projekt budowlany, ale niekompletny albo taki, który jako niezgodny z obowiązującymi przepisami np. techniczno-budowlanymi czy regulującymi zakres i formę projektu budowlanego, nie mógł zostać zatwierdzony.
Przywołując następnie art. 51 ust. 4 i ust. 5 Prawa budowlanego organ odwoławczy podniósł, że w rozpatrywanym przypadku Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał inwestorom doprowadzenie przedmiotowego budynku do stanu poprzedniego, poprzez:
- rozbiórkę elementów obiektu, wykonanych w oparciu o zatwierdzony decyzją Starosty W. z dnia 19 maja 2011 r. nr [...] projekt budowlany,
- rozbiórkę wykonanych elementów oraz przywrócenie ich poprzedniego stanu, których nie obejmował powyższy projekt (elementy zewnętrzne w zakresie stolarki okiennej i drzwiowej, warstwa docieplenia elewacji).
W ocenie organu II instancji stanowisko Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego jest słuszne co do tego, że należało w konsekwencji niewykonania obowiązku przez inwestorów nakazać im doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego, jednak Powiatowy Inspektor błędnie określił stan poprzedni jaki należy osiągnąć decyzją. Niesłusznie bowiem uznał, że usunięty ma zostać również efekt robót, które wykonano na podstawie uzyskanej decyzji o pozwoleniu na budowę i które nie stanowią istotnego odstąpienia od tej decyzji. Efekt robót mieszczący się w ramach udzielonego pozwolenia na budowę nie stanowi istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu i jest legalny, a efekt samowolnego odstąpienia da się wyodrębnić z całokształtu inwestycji i dlatego tylko on – jako stanowiący naruszenie prawa – powinien zostać usunięty w ramach doprowadzenia robót do stanu poprzedniego.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożyła A.P..
Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenia prawa, to jest:
- art. 138 § 1 pkt 2 kpa – przez jego niewłaściwe niezastosowanie,
- art. 107 § 1 kpa – przez jego niezastosowanie,
- art. 7 i 80 kpa – przez błędną ocenę stanu faktycznego,
- art. 7-9 kpa – przez ich niezastosowanie.
Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 720 zł.
Rozwijając podniesione zarzuty skarżąca podniosła, że zaskarżona decyzja "co prawda posiada podstawę prawną wynikającą z kpa, ale nie posiada podstawy prawnej wynikającej z Prawa budowlanego, a jest decyzją orzekającą co do istoty sprawy. To oznacza, że powinna posiadać podstawę prawną do orzeczenia merytorycznego".
Zdaniem skarżącej, zaskarżona decyzja jest niewykonalna, gdyż nałożony obowiązek nie jest jednoznaczny i zobowiązani w istocie nie wiedzą, co mają zrobić. D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nie określił i nie wyjaśnił: a) który przebudowany otwór okienny należy doprowadzić do stanu poprzedniego, gdyż budynek posiadał wiele otworów okiennych; b) na czym ma polegać wymiana stolarki okiennej i drzwiowej oraz jaka to była stolarka okienna i drzwiowa poprzednio istniejąca w budynku, gdyż poprzednio istniejącej inwestor już nie posiada, ponieważ została zutylizowana.
W opinii skarżącej, D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w żaden sposób nie wyjaśnił, dlaczego nakazane roboty zlikwidują rzekomo powstałe istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę. Skarżąca stwierdziła, że wykonane roboty związane z wymianą stolarki okiennej i drzwiowej oraz dociepleniem budynku nie są tymi robotami (odstąpieniami), o których mowa w art. 36a Prawa budowlanego.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację i wywody prawne zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wyrokiem z dnia 27 sierpnia 2015 r. sygn. akt II SA/Wr 409/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił powyższą skargę w całości.
Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyła na wyżej wymieniony wyrok skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości. Wniosła o uchylenie powyższego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oraz o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania kasacyjnego w kwocie 470 zł (wynagrodzenie pełnomocnika – 120 zł, kosztów sądowych – wpisu od skargi kasacyjnej 250 zł i opłaty kancelaryjnej – 100 zł).
W motywach skargi kasacyjnej zarzucono naruszenie:
- art. 156 § 1 pkt 2 kpa – poprzez skierowanie zaskarżonej decyzji do nieżyjącej osoby, bowiem decyzja D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. nr [...] została wydana w dniu [...] r. wobec A.P. i W.P., podczas gdy W.P. zmarł w dniu 16 lutego 2015 r.;
- art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 kpa – poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego, gdyż pominięto fakt zgłoszenia do Starostwa Powiatowego w W. w dniu 14 kwietnia 2010 r. zamiaru wykonywania robót budowlanych, których zakres obejmował między innymi wymianę stolarki okiennej i drzwiowej. Zgłoszenie to zostało przyjęte bez jakichkolwiek warunków i zastrzeżeń i w dniu 15 kwietnia 2010 r. zostało opatrzone klauzulą Kierownika Wydziału Urbanistyki, Architektury i Budownictwa "Nie wnoszę sprzeciwu do niniejszego zgłoszenia";
- art. 156 § 1 pkt 5 kpa – poprzez orzeczenie nakazu doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego w sposób nieczytelny i niewykonalny, ponieważ nakaz ten oparty jest na konieczności dokonania analizy porównawczej, a w decyzji brak określenia szczegółowego zakresu robót doprowadzających do stanu poprzedniego;
- art. 51 ust. 5 w związku z art. 39 ust. 1 Prawa budowlanego – poprzez ich zastosowanie w sytuacji, gdy nie było do tego podstaw, gdyż przedmiotowy budynek nie jest zabytkiem, a fakt jego usytuowania na terenie układu urbanistycznego wpisanego do rejestru zabytków nie czyni go automatycznie zabytkiem i nie powoduje, że znajduje się w otoczeniu zabytku.
W konkluzji wywodzono, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu winien uznać, iż istnieją powody i przesłanki do uchylenia zaskarżonego orzeczenia D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, bowiem istnieją powody i przesłanki do ponownego rozpatrzenia odwołania strony skarżącej z dnia 27 stycznia 2015 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.jedn. Dz.U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.).
Przepis art. 179a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. Od wydanego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna.
Biorąc pod uwagę, że – jak wynika z dołączonej do skargi kasacyjnej kserokopii odpisu skróconego aktu zgonu nr [...] z dnia 18 lutego 2015 r., wystawionego przez Urząd Stanu Cywilnego w K.W. – W.P. zmarł w dniu 16 lutego 2015 r., nie budzi wątpliwości, że zaskarżona decyzja D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] r. nr [...] została skierowana do nieżyjącej osoby. Jak trafnie wskazano w motywach skargi kasacyjnej, taka sytuacja wielokrotnie była rozważana w orzecznictwie sądów administracyjnych, w którym jednolicie przyjmowano, że skierowanie decyzji w stosunku do zmarłej osoby musi być zawsze kwalifikowane jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art.156 § 1 pkt.2 kpa (wyroki NSA z dnia 14 listopada 2001 r., I SA 2462/99, z dnia 20 września 2002 r., I SA 428/01, z dnia 11 marca 2008 r., I OSK 1959/06, z dnia 30 września 2009 r., I OSK 1429/08, z dnia 6 czerwca 2012 r., I OSK 829/11).
Oceny tej nie zmienia fakt, że kodeks postępowania administracyjnego nie zawiera przepisu, który stwierdzałby wprost, że osoba zmarła nie może być stroną w sprawie, gdyż wynika to z samej konstrukcji pojęcia strony (por. J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 1996, s. 183) i jej zdolności prawnej, którą ocenia się według przepisów prawa cywilnego (art. 30 § 1 kpa). Zdolność prawna osoby fizycznej ustaje z chwilą jej śmierci. Konsekwencją utraty zdolności prawnej jest to, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć i prowadzić postępowania administracyjnego oraz wydać decyzji. Nie może zatem ulegać wątpliwości, że decyzja skierowana do nieżyjącej już osoby rażąco narusza prawo w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
Na taką kwalifikację omawianej wady decyzji nie ma wpływu to, czy organ wiedział o śmierci strony postępowania oraz czy jego niewiedza była zawiniona czy też nie. Powołany przepis w ogóle nie nawiązuje do wiedzy organu o okolicznościach skutkujących nieważnością decyzji (wyrok NSA z dnia 6 czerwca 2012 r., I OSK 829/11).
Podkreślić jedynie należy, że o fakcie śmierci W.P. Sąd powziął wiadomość dopiero z treści skargi kasacyjnej. Z akt administracyjnych sprawy również nie wynika, aby fakt ten mógł być znany organowi administracyjnemu orzekającemu w niniejszej sprawie.
Jak zaznaczono w przywołanym wyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 czerwca 2012 r., I OSK 829/11, sądowa kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji powinna przebiegać w określonej kolejności. W pierwszej kolejności należy ocenić zaskarżoną decyzję i postępowanie, które ją poprzedziło, z punktu widzenia wad powodujących nieważność decyzji. Przyjęcie takiej kolejności badania zgodności z prawem uzasadnione jest tym, że ustalenie którejkolwiek z wad decyzji powodujących stwierdzenie jej nieważności czyni dalszą kontrolę zbędną. W przypadku bowiem nieważności decyzji powinno nastąpić stwierdzenie tej nieważności przez wojewódzki sąd administracyjny, niezależnie od jakichkolwiek okoliczności (T.Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie sądowoadministracyjne, LexisNexis 2004, s. 307-308).
W tej sytuacji ustosunkowanie się do pozostałych zarzutów podniesionych przez stronę skarżącą byłoby przedwczesne.
Niemniej jednak, obowiązkiem organu przy rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy będzie rozważenie i uwzględnienie wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności, w tym wskazywanych i sygnalizowanych przez stronę. W szczególności zatem organ winien mieć na uwadze fakt zgłoszenia do Starostwa Powiatowego w W. w dniu 14 kwietnia 2010 r. zamiaru wykonywania robót budowlanych, o którym to zgłoszeniu mowa w skardze kasacyjnej oraz rozważyć zasadność argumentacji dotyczącej pozostałych zagadnień poruszanych przez skarżącą. Konieczne jest także sformułowanie decyzji w sposób czytelny i niebudzący wątpliwości co do jej treści.
Należy przy tym pamiętać, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 sierpnia 2015 r. sygn. akt II SA/Wr 409/15 został wyeliminowany z obrotu prawnego, a zatem nie wiąże on organu administracyjnego przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy.
Mając na względzie powyższe – zgodnie z art. 179a oraz art. 145 § 1 pkt 2 i art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzeczono jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło