II OZ 4/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 sierpnia 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 3556/15 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi E. W. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. przywrócić termin do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 3556/15, po rozpoznaniu wniosku E. W., odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] września 2015 r. w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia 29 stycznia 2016 r. skarga E. W. została odrzucona z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych skargi, tj. niepodpisanie skargi oraz nienadesłanie brakującego odpisu skargi, a także brak uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Pismem z dnia 23 lutego 2016 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do dokonania czynności, które były podstawą odrzucenia skargi. Do wniosku skarżąca załączyła podpisaną skargę, odpis skargi oraz dowód uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł. Uzasadniając wniosek skarżąca wskazała, że w grudniu 2015 r. przebywała poza miejscem zamieszkania, dlatego nie mogła odebrać wezwań do usunięcia braków formalnych skargi oraz zastosować się do ich treści. Wyjaśniła, że o korespondencji z sądu dowiedziała się w styczniu 2016 r. Postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 3556/15 WSA w Warszawie odrzucił wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi. Sąd przyjął, że od dnia 4 stycznia 2016 r. rozpoczął bieg termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu oraz ocenił wniosek jako złożony po upływie terminu i podlegający odrzuceniu. Postanowieniem z dnia 24 czerwca 2016 r. sygn. akt II OZ 648/16, po rozpoznaniu zażalenia skarżącej, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Zdaniem NSA przyczyna uchybienia terminowi ustała w dniu, w którym skarżąca dowiedziała się o treści nieodebranej korespondencji z sądu i fakcie uchybienia terminowi do wykonania skierowanych do niej wezwań, tj. wraz z doręczeniem jej postanowienia WSA w Warszawie z dnia 29 stycznia 2016 r. o odrzuceniu skargi, co nastąpiło w dniu 17 lutego 2016 r. Sąd wskazał dalej, że wobec powyższego skarżąca zachowała siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Zdaniem Sądu argumentacja zawarta we wniosku o przywrócenie terminu wskazuje, że wyjazd skarżącej nie był dla niej nieprzewidywalnym bądź nagłym zdarzeniem, nie powodowanym celowym i zaplanowanym działaniem. Zatem skarżąca dbając należycie o bieg sprawy, mając świadomość, że wniosła skargę do sądu administracyjnego, winna zapewnić skuteczny sposób odbioru kierowanej do niej korespondencji. W szczególności, wiedząc, iż będzie przebywać poza miejscem zamieszkania, mogła wskazać czasowy adres do korespondencji bądź pełnomocnika do odbioru korespondencji na ten okres, ewentualnie zwrócić się do Sądu o niekierowanie do niej korespondencji we wskazanym okresie z uwagi na planowany wyjazd. Skarżąca w związku ze złożeniem skargi winna liczyć się z czynnościami sądu, które będą wymagały od niej podjęcia określonych działań oraz zadbać o to, by wskutek jej długiej nieobecności nie nastąpiły dla niej negatywne skutki procesowe związane np. z nieodebraniem korespondencji z sądu. Sam fakt przebywania poza miejscem stałego zamieszkania nie może wyłączać braku winy w uchybieniu terminu. W ocenie Sądu skarżąca nie dołożyła wszelkich możliwych starań, aby dochować terminu do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi. Przesłanką przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej jest brak winy strony w uchybieniu terminu, a skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Nie uprawdopodobniła bowiem, że jej wyjazd nastąpił w sposób na tyle nagły, że nie mogła poczynić starań w celu zapewnienia sobie skutecznego doręczania korespondencji podczas nieobecności w miejscu zamieszkania. Z tego względu Sąd oddalił wniosek na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. Skarżąca w zażaleniu na powyższe postanowienie, zarzucając naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a., wskazała, że w związku z nieobecnością nie mogła odebrać wezwań do usunięcia braków formalnych. Nie wiedziała również, że była do niej kierowana korespondencja sądowa i z tego względu nie mogła zastosować się do wezwań. Ponadto podała, że fakt konieczności przebywania poza miejscem zamieszkania wynikał z potrzeby leczenia. Wskazała, że pod koniec listopada 2015 r. udało się jej znaleźć w Warszawie Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej, Ośrodek Pomocy Zdrowia, w którym uzyskała pomoc psychologiczną i psychoterapeutyczną dla osób współuzależnionych. Skarżąca wyjaśniła, że od 2012 r. leczy się w ZOZ i pozostaje pod opieką psychiatryczną oraz leczyła się też w Specjalistycznej Poradni Rodzinnej ds. Przeciwdziałania Przemocy w Warszawie. W grudniu 2015 r. zaistniała możliwość kontynuacji leczenia specjalistycznego, co nie było wcześniej planowane. Skarżąca podniosła, że nie mogła przewidzieć okresu pozostawania poza miejscem zamieszkania i nie miała wiedzy ile trwać będzie leczenie. Zaznaczyła ponadto, że dopiero z późniejszej korespondencji Sądu dowiedziała się o obowiązkach związanych z prowadzoną sprawą. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. zwana dalej "p.p.s.a.") jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek przywróci termin. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia, uprawdopodobniając równocześnie okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu (art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a.). Z powyższego unormowania wynika, że brak winy w uchybieniu terminu stanowi konieczną i podstawową przesłankę przywrócenia terminu. W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przedstawił trafne uwagi ogólne co do przesłanek warunkujących przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowych w postępowaniu sądowym. Przedmiotem rozpoznawanego wniosku było przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi i uiszczenia wpisu sądowego, czego skarżąca nie dokonała w związku z nieodebraniem przesyłki sądowej zawierającej stosowne wezwania, która po awizowaniu w dniach 1 grudnia 2015 r. i 9 grudnia 2015 r. została zwrócona do Sądu. Skarżąca we wniosku jako przyczynę nieodebranie korespondencji sądowej wskazała "fakt konieczności i przebywania poza miejscem zamieszkania" i brak wiedzy na temat przesyłki sądowej. Wobec takiej treści wniosku rzeczą Sądu Wojewódzkiego było wezwanie skarżącej do uzupełnienia wniosku poprzez sprecyzowanie okoliczności pobytu poza miejscem zamieszkania. Tymczasem Sąd Wojewódzki rozpoznał wniosek opierając się tylko na lakonicznej informacji zawartej w jego treści, bez stworzenia możliwości skarżącej uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Sąd, nie mając wiedzy jakie były konkretne przyczyny wyjazdu i pobytu poza miejscem zamieszkania, nie mógł rzetelnie ocenić, czy nieodebranie awizowanej korespondencji sądowej było zawinione przez skarżącą, czy było wynikiem zdarzeń niezawinionych. Oczywiście trafnie Sąd Wojewódzki wskazał na obowiązki strony postępowania sądowego związane z należytym dbaniem o swój interes, jednak należało je odnieść do konkretnej sytuacji występującej w niniejszej sprawie. Biorąc pod uwagę wyjaśnienia skarżącej zawarte w zażaleniu i udokumentowane terminy wizyt w NZOZ Ośrodek Pomocy Zdrowia zbieżne z okresem, w którym miało miejsce awizowanie przesyłki sądowej - należało przyjąć, że nieodebranie wezwania w przedmiocie braków formalnych skargi nastąpiło z przyczyn niezawinionych przez skarżącą. W konsekwencji zasadne było uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzeczenie o przywróceniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na podstawie na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. i art. 86 § 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a.