II GZ 1048/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Drachal (spr.) Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia del. WSA Cezary Kosterna Protokolant Agata Skorupska po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej zażalenia Głównego Inspektora Farmaceutycznego na postanowienie w zakresie zwrotu kosztów postępowania sądowego zawarte w punkcie 2 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 maja 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 1504/15 w sprawie ze skargi Fundacji [...] z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 18 maja 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 1504/15 po rozpoznaniu skargi Fundacji [...] z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej w pkt 1 uchylił zaskarżoną decyzję. W pkt II wyroku zasądził od Głównego Inspektora Farmaceutycznego na rzecz skarżącej kwotę 3017 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. WSA uzasadniając rozstrzygnięcie o kosztach postępowania, wskazał jako podstawę orzeczenia art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) w związku z art. 205 § 2 tej ustawy. Główny Inspektor Farmaceutyczny złożył zażalenie na zawarte w wyroku postanowienie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono: 1) naruszenie przepisów postępowania poprzez niezastosowanie normy zwartej w art. 206 p.p.s.a., pomimo wystąpienia przesłanek, o których mowa w tym przepisie w związku z faktem, ze skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu, w związku z czym doszło do naruszenia art. 200 w zw. z art. 206 p.p.s.a.; 2) naruszenie przepisów postępowania tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 200 p.p.s.a. poprzez nienależyte uzasadnienie wyroku w zakresie orzeczonych kosztów. Wskazując na powyższe naruszenia organ wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie lub jego uchylenie i rozpoznanie sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny. W uzasadnieniu zażalenia organ argumentował, że Sąd I instancji zasądził od organu tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego 3017 zł. Jest to kwota dość znaczna mając na uwadze, że Sąd nie podzielił wszystkich zarzutów skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodził się ze stanowiskiem organu, iż karze pieniężnej podlega każdy podmiot, który dopuszcza się reklamy apteki ogólnodostępnej, a nie tylko przedsiębiorca prowadzący działalność w postaci apteki. Stwierdził, że działanie skarżącej stanowiło formę niedozwolonej reklamy apteki, jednak organ powinien ponownie zbadać sprawę w zakresie wysokości kary pieniężnej. Ponadto Sąd oddalił wnioski dowodowe pełnomocnika skarżącej i wniosek o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego. Zdaniem Głównego Inspektora Farmaceutycznego, z uwagi na powyższe okoliczności, w niniejszej sprawie miał miejsce "uzasadniony przypadek", o którym mowa w art. 206 p.p.s.a., wskutek czego uprawnione było miarkowanie zasądzonych kosztów postępowania, w tym wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika skarżącej, poprzez dostosowanie tego wynagrodzenia do stopnia zawiłości sprawy i koniecznego nakładu pracy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie posiada usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. w postępowaniu przed sądami administracyjnymi obowiązuje zasada, że koszty postępowania obciążają strony, w zakresie, w jakim są związane z ich udziałem w tym postępowaniu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Z kolei art. 200 p.p.s.a. stanowi, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji skarżącemu przysługuje od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Stosownie natomiast do art. 205 §2 do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się jego wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. W sprawie niniejszej na koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw składają się poniesione przez skarżącą koszty sądowe oraz koszty wynagrodzenia pełnomocnika. Kwota zasądzona od organu na rzecz skarżącej tytułem zwrotu postępowania odpowiada przepisom regulującym wysokość wpisu (§ 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) oraz wysokość wynagrodzenia (§18 ust. 1 pkt 1 lit. a w związku z § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 461 ze zm.). Do wskazanych kwot (600 zł oraz 2400 zł) należało jeszcze doliczyć 17 zł tytułem uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, co łączenie dało 3017 zł tytułem kosztów postępowania sądowego. W zażaleniu organ nie kwestionuje prawidłowości wyliczeń co do wysokości kosztów, zarzuca jedynie niezastosowanie w rozpoznawanej sprawie art. 206 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Możliwość uznania przez sąd, że zaistniał uzasadniony przypadek pozwalający na odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części nie jest więc uzależniona od konieczności częściowego uwzględnienia skargi. Oznacza to, że pojęcie "uzasadnionych przypadków", o którym stanowi art. 206 p.p.s.a., nie jest immanentnie związane przypadkiem częściowego uwzględnienia skargi przez sąd. W przepisie tym jedynie przykładowo wskazano okoliczność uzasadniającą miarkowanie kosztów postępowania. Ustalenie czy w sprawie zachodzi uzasadniony przypadek zależy od swobodnej oceny sądu. Stosując art. 206 p.p.s.a. sąd działa w sposób uznaniowy. W przypadku jego zastosowania powinien zatem dokonać oceny uwzględniającej okoliczności sprawy, które miały wpływ na podjęcie takiego rozstrzygnięcia. Miarkowanie kosztów, co jednak należy podkreślić, wciąż pozostaje do uznania przez Sąd, stanowiąc tym samym jego fakultatywne uprawnienie, nie zaś obowiązek stosowania. Wynika to z faktu, iż ustawodawca, stosując zwrot "może", pozostawił kwestię zastosowania w konkretnej sprawie tego przepisu uznaniu sądu. Nic zatem nie stoi na przeszkodzie, aby pomimo na przykład częściowego uwzględnienia skargi, względnie zaistnienia innej przesłanki, sąd orzekł o zwrocie dla strony kosztów postępowania w pełnej wysokości (zob.: post. NSA z dnia 30 listopada 2017 r. sygn. akt II GZ 715/17 oraz powołane w nim orzecznictwo; dostępne w Centralnej Bazie Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle powyższego, zarzut zażalenia, że Sąd I instancji w rozpoznawanej sprawie powinien był zastosować art. 206 p.p.s.a., nie jest zasadny. W sprawie tej, wbrew stanowisku organu, nie doszło do częściowego uwzględnienia skargi, gdyż zaskarżona decyzja została uchylona w całości. Pomimo, że nie wszystkie zarzuty i argumenty przedstawione w skardze - w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego - okazały się usprawiedliwione, Sąd stwierdził, że zachodzi potrzeba dokonania ponownej oceny przez organ administracji przesłanek nałożenia na skarżącą kary pieniężnej, ponieważ jej wysokość nie została ustalona w sposób wymagany przez art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a., a naruszenie przepisów postępowania w tym zakresie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sama zaś okoliczność, że Sąd I instancji zgodził się z organem, iż skarżąca swoim działaniem naruszyła zakaz reklamy aptek ustanowiony w art. 94a ust. 1 ustawy - Prawo farmaceutyczne - co nie powinno ulegać żadnym wątpliwościom w świetle jednolitego i ugruntowanego już orzecznictwa sądów administracyjnych - nie jest wystarczającym powodem do przyjęcia, że wystąpił przypadek uzasadniający odstąpienie od zasądzenia od organu na rzecz skarżącej zwrotu - w całości czy nawet w części - kosztów postępowania sądowego, które doprowadziło do wyeliminowania wadliwej decyzji z obrotu prawnego. W sytuacji natomiast, gdy Sąd I instancji nie widział zasadności zastosowania w sprawie art. 206 p.p.s.a., nie był zobowiązany do wyjaśniania, dlaczego nie zastosował regulacji zawartej w treści omawianego przepisu i zasądził koszty w pełnej wysokości. Reasumując Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zaskarżone postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania sądowego, zawarte w punkcie 2 wyroku WSA z dnia 18 maja 2016 r. odpowiada prawu, a jego uzasadnienie pozwoliło na przeprowadzenie kontroli instancyjnej. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.