II FZ 226/17

Dnia 31 maja 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Jerzy Płusa po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K.P. i P.J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 8 sierpnia 2016 r. sygn. akt I SA/Bd 34/16 w przedmiocie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi K.P. i P.J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 29 października 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o zwolnienie spod egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2016 r. sygn. akt I SA/Bd 34/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił zażalenie K.P. i P.J. (dalej jako "Skarżący") na postanowienie tego Sądu z dnia 3 lutego 2016 r. o odrzuceniu skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 29 października 2015 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o zwolnienie spod egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego. Przedstawiając stan sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że zarządzeniem z dnia 12 maja 2016 r. referendarz sądowy pozostawił bez rozpoznania wniosek Skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Prawomocnym postanowieniem z dnia 27 czerwca 2016 r. Sąd utrzymał w mocy zaskarżone zarządzenie. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 29 czerwca 2016 r., wezwano Skarżących do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 3 marca 2016 r., tj. do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi, w terminie 7 dni pod rygorem jego odrzucenia. Odpis zarządzenia został skutecznie doręczony Skarżącym w dniu 18 lipca 2016 r. Wyznaczony termin upłynął zatem w dniu 25 lipca 2016 r., w którym to Skarżący nie uiścili wymaganego wpisu. Wobec powyższego, orzekając na podstawie art. 220 § 1 w zw. z art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", Sąd postanowił odrzucić wniesione, a nieopłacone przez Skarżących zażalenie. Ponadto Sąd podkreślił, że kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie może wstrzymywać toku postępowania związanego z uiszczeniem wpisu sądowego od złożonego zażalenia w sytuacji, gdy uprzedni wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych został prawomocnie "oddalony". W zażaleniu Skarżący, działając przez swojego pełnomocnika, zarzucili zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 220 § 1 i § 3 P.p.s.a., polegające na nieprawidłowym przyjęciu, że Skarżący nie uiścili opłaty od zażalenia, podczas gdy w terminie do uiszczenia wpisu sądowego złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Na tej podstawie Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, a w konsekwencji o rozpoznanie i uwzględnienie zażalenia z dnia 29 lutego 2016 r. na postanowienie tut. Sądu z dnia 3 lutego 2016 r. o odrzuceniu skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu. Stosownie do art. 220 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a", sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Jeżeli natomiast strona po doręczeniu jej takiego wezwania, a przed upływem 7-dniowego terminu do uiszczenia wpisu od środka zaskarżenia, wystąpi do sądu z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, bieg terminu do opłacenia skargi nie zostaje przerwany. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, ocena przedstawionego wyżej zagadnienia odnosi się również do sytuacji, w której pierwszy złożony w postępowaniu wniosek o przyznanie prawa pomocy rozstrzygnięty został prawomocnym orzeczeniem formalnym (tj. zarządzeniem o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania, a następnie postanowieniem Sądu utrzymującym w mocy to zarządzenie wskutek wniesionego sprzeciwu). Odmienna ocena tego zagadnienia mogłaby doprowadzić do uniemożliwienia, z przyczyn dotyczących wyłącznie strony, kontynuowania postępowania sądowego wskutek rozpoznawania przez sąd kolejnych, obarczonych brakami formalnymi wniosków skarżącego o przyznanie prawa pomocy, skutkując nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania lub nawet niemożnością jego zakończenia. Skarżący wystąpili z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w dniu 25 marca 2016 r. W wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego z dnia 31 marca 2016 r., przesłano im urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) w celu jego przedłożenia w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W zakreślonym w wezwaniu terminie Skarżący nie wypełnili nałożonego na nich obowiązku. W konsekwencji brak merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy jest w niniejszej sprawie skutkiem niezastosowania się Skarżących do wezwań Sądu. Należy zatem uznać, iż składając kolejny wniosek o prawo pomocy po prawomocnym zakończeniu rozpoznawania orzeczeń wydanych w przedmiocie poprzedniego wniosku, Skarżący nie mogą być traktowani korzystniej niż osoby, których wniosek o zwolnienie od kosztów został oddalony po merytorycznym jego rozpoznaniu. Przyjęcie innego poglądu niż ten, w zgodzie z którym nie można korzystniej traktować skarżącego w sytuacji, gdy udaremnia on merytoryczne rozpoznanie wniosku, prowadziłoby do możliwości paraliżowania postępowania sądowoadministracyjnego, a to dlatego, że Sąd nie mógłby nadać mu dalszego biegu wobec kolejnych wniosków strony (por. postanowienie NSA z dnia 18 listopada 2016 r. sygn. akt II FZ 659/16). Ponadto należy podkreślić, że złożenie ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy wywołuje skutek od chwili jego wniesienia, a więc nie obejmuje zwolnienia od kosztów sądowych, które strona miała obowiązek uiścić przed jego złożeniem. Złożenie kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu, nie może uchylić skutków prawomocności wydanego bezpośrednio wcześniej rozstrzygnięcia i tym samym nie ma wpływu na bieg terminu do uiszczenia wpisu od zażalenia (por. postanowienie NSA z dnia 24 kwietnia 2017 r. sygn. akt II FZ 38/17). W związku z powyższym, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.