III SA/Gl 2178/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Jużków Sędzia WSA Iwona Wiesner (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 lutego 2016 r. sprawy ze skargi G. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania uwierzytelnionej kserokopii decyzji 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektora Izby Skarbowej w K. działając na podstawie art. 179 § 2, art. 216 § 1 oraz art. 292 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., zwana dalej O.p.), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z dnia [... r. nr [...] w sprawie odmowy wydania G. W. uwierzytelnionej kserokopii decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. z dnia [...] r. nr [...] dotyczącej J.M.. W toku kontroli podatkowej prowadzonej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. w stosunku do G. W. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "A" , organ podatkowy wyłączył z materiału dowodowego (z akt kontroli), ze względu na interes publiczny, uwierzytelnioną kserokopię decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. z dnia [...] r. nr [...] wydanej J. M. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc lipiec 2012 r. Postanowienie w tej sprawie wydane dnia [...] r. organ doręczył kontrolowanemu. Pismem z dnia [...] r. pełnomocnik G. W. zwrócił się do organu pierwszej instancji o przesłuchanie w charakterze świadka J. M. oraz o przesłanie na adres pełnomocnika kopii decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. z dnia [...] r. nr [...] dotyczącej J.M. Postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. odmówił wydania pełnomocnikowi kontrolowanego uwierzytelnionej kserokopii decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. z dnia [...] r. nr [...] . Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że powyższa decyzja została wyłączona z akt kontroli na podstawie art. 179 § 1 O.p. ze względu na interes publiczny, którego przesłanką było dobro osób trzecich, tj. podmiotu nie będącego stroną prowadzonej kontroli podatkowej. Organ zaakcentował brak możliwości ujawnienia informacji o podmiocie bezpośrednio związanym z kontrolowanym, objętych tajemnicą skarbową. Pismem z dnia [...] r. pełnomocnik G. W. wniósł zażalenie na postanowieni organu pierwszej instancji z dnia [...] r. żądając jego uchylenia. Opisanemu postanowieniu Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. zarzucił naruszenie: 1. art. 179 § 1 w zw. z art. 178 § 3 w zw. z art. 292 O.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w sprawie; 2. art. 123 § 1 w zw. z art. 292 O.p. poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu; 3. art. 129 w zw. z art. 292 O.p. poprzez naruszenie zasady jawności postępowania dla strony; 4. art. 217 § 2 w zw. z art. 292 O.p. poprzez brak uzasadnienia faktycznego wydanego postanowienia. Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia [...] r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] r. czyni zadość wymogom określonym w art. 217 § 2 w zw. z art 292 O.p., tj. zawiera poprawne uzasadnienie faktyczne i prawne, a jego treść zawiera elementy wymienione w art. 217 § 1 O.p. Nadto wskazano w nim tok rozumowania organu (opartego o powołane fakty i przepisy prawne) w celu wykazania prawidłowości wniosków, do których doszedł organ. Organ drugiej instancji dodał, że pojęcie "interesu publicznego" obejmuje także nienaruszalność interesu innych podatników w kontroli podatkowej toczącej się w stosunku do podmiotu bezpośrednio z nimi nie związanego, a ochronie podlegają wszystkie dane, które nie są dla tych podmiotów wspólne. Nie zgadzając się z tym postanowieniem pismem z dnia [...] r. G. W. reprezentowany przez doradcę podatkowego M. P. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia nr [...] . Pełnomocnik Strony skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, powtórzył zarzuty i argumenty zawarte uprzednio w zażaleniu. W szczególności zaakcentował, że obowiązkiem organu podatkowego jest wskazanie w realiach konkretnej sprawy, w czym upatruje wystąpienia przesłanki "interesu publicznego". Jego zdaniem organ nie uzasadnił swojego postanowienia, a jedynie stwierdził, że brak jest możliwości ujawnienia informacji o podmiocie bezpośrednio związanym ze stroną prowadzonej kontroli objętych tajemnicą skarbową, jak również informacji o podmiotach nie będących stroną kontroli podatkowej, które jako takie podlegają wyłączeniu z akt sprawy ze względu na interes publiczny. W ocenie pełnomocnika uzasadnienie takie nie jest wystarczające, gdyż w każdym przypadku organ musi wskazać, czy odmowa wydania dokumentów następuje ze względu na informacje niejawne czy interes publiczny; musi jednocześnie wyjaśnić co kryje się pod pojęciem ochrony interesu publicznego. Wyjaśnień takich zaskarżone postanowienie jednak nie zawiera, co czyni je wadliwym W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. w całości podtrzymał dotychczasowe stanowisko i argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez m.in. kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem wydawanych przez nią decyzji, postanowień bądź innych aktów. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub że doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej p.p.s.a.). Uzupełniająco wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia z punktu widzenia wskazanych kryteriów Sąd stwierdził naruszenie przepisów prawa procesowego, w sposób mogący mieć wpływ na rozstrzygnięcie. Zaznaczyć jednak należy, że nie ze wszystkim zarzutami Skarżącego można się zgodzić. Zgodnie z art. 179 § 1 O. p., przepisów art. 178 O. p. (dających stronie uprawnienie wglądu do akt sprawy) nie stosuje się do znajdujących się w aktach sprawy dokumentów zawierających informacje niejawne, a także do innych dokumentów, które organ podatkowy wyłączy z akt sprawy ze względu na interes publiczny. Zgodnie z § 2 tego przepisu odmowa umożliwienia stronie zapoznania się z dokumentami, o których mowa w § 1, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelniania odpisów i kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia. Natomiast zgodnie z § 3 tego przepisu, na postanowienie, o którym mowa w § 2, służy zażalenie. Fakt, iż przepisów art. 178 O. p. nie stosuje się do innych dokumentów, które organ podatkowy wyłączy z akt sprawy ze względu na interes publiczny oznacza, że organ podatkowy został uprawniony do wyłączenia takich dokumentów. Wyłączenie to ma charakter prawny i faktyczny. W sensie prawnym wyłączenie oznacza ograniczenie prawa strony płynącego z art. 178 O.p. Jednakże wyłączenie takich dokumentów nie odbiera im walorów dowodu w postępowaniu podatkowym. Wyłączenie odnosi się bowiem tylko do prawa strony do wglądu do tychże dokumentów. Wyłączone dokumenty powinny trafić wraz z całymi aktami sprawy do organu odwoławczego w razie zażalenia, a w przypadku wniesienia skargi do sądu administracyjnego, powinny zostać przekazane do sądu (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 17 września 2008 r., I SA/Bk 229/08). Przekazanie wyłączonych akt Sądowi pozwala na zapoznanie się z ich treścią i ocenę zasadności wyłączenia. Sąd administracyjny, uzasadniając rozstrzygnięcie w sprawie skargi na postanowienie o odmowie wglądu do akt sprawy nie może ujawniać treści dokumentu (por.. R. Sawuła, Glosa do wyroku WSA w Opolu z dnia 23 maja 2007 r., sygn. akt I SA/Op 85/07). Z kolei wyłączenie w aspekcie faktycznym oznacza, że organ podatkowy powinien wyłączone dokumenty umieścić w odrębnym zbiorze (teczce). W przypadku, gdy strona postępowania wystąpi o zapoznanie się z wyłączonymi dowodami lub wydanie z nich kopii bądź odpisów, organ w drodze postanowienia odmawia dokonania tej czynności, co wynika z treści art. 179 § 2 O.p. W realiach rozpoznawanej sprawy organ odwoławczy nie przedstawił Sądowi akt objętych wyłączeniem (kserokopii decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. z dnia [...] r. nr [...]), stąd ocena zasadności wyłączenia, a w konsekwencji odmowy umożliwienia stronie wydania kopii dokumentu z punktu widzenia ustawowej przesłanki interesu publicznego nie mogła zostać w rzeczywistości dokonana. Sąd stanął na stanowisku, iż kwestia zasadności wyłączenia dokumentu (istnienie interesu publicznego) jest jednocześnie przesłanką odmowy udostępnienia dokumentu stronie. Już z tej przyczyny sporne postanowienie nie mogło się ostać, gdyż nie mogło podlegać pełnej kontroli sądowej, w tym konfrontacji z wyłączonym dokumentem. Niezależnie od tego, stosownie do art. 217 § 2 O.p. postanowienie zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie. Oznacza to, uwzględniając regulacje art. 179 § 1 i 2 O.p., że przesłanka interesu publicznego będąca podstawą odmowy umożliwienia stronie wydania z akt kopii dokumentu powinna zostać wykazana na tle konkretnych okoliczności sprawy. Ogólnikowo przytoczone względy interesu publicznego, którego przesłanką jest dobro osób trzecich, tj. podmiotu nie będącego stroną prowadzonej kontroli podatkowej i ryzyko ujawnienia informacji o podmiocie bezpośrednio związanym z kontrolowanym, objętych tajemnicą skarbową, są niewystarczające bez powiązania tych argumentów z okolicznościami faktycznymi sprawy, zwłaszcza, że skarżącemu udostępniono informacje o imieniu i nazwisku adresata wyłączonej decyzji, nazwie jego firmy, tytule podatkowym i okresie rozliczeniowym jaki obejmuje wyłączona decyzja. W szczególności organ nie przedstawił jakichkolwiek konkretnych elementów zawartych w wyłączonym dokumencie wiążąc je ze sprawą skarżącego, takich jak np. dane dotyczące kontrahentów, umów handlowych, wysokość obrotów, dane o majątku, informacje o recepturach, procesach technologicznych, stanie zdrowia, sytuacji rodzinnej itp. Podkreślić należy, iż w przypadku odmowy udostępnienia stronie dokumentu z akt sprawy, przy argumentacji organu podatkowego wywodzącego, iż tego wymaga potrzeba ogólnie pojętej ochrony "interesu publicznego", nie mamy do czynienia z przypadkiem uznania administracyjnego. Obowiązkiem organu podatkowego jest wskazanie w realiach konkretnej sprawy, w czym upatruje "interesu publicznego" i jaka jest jego treść (por. R. Sawuła, Glosa do wyroku WSA w Opolu z dnia 23 maja 2007 r., sygn. akt I SA/Op 85/07). W konsekwencji należy stwierdzić, że organy podatkowe odstępując od uzasadnienia zawierającego konkretne wskazania w czym upatrują w tej sprawie interesu publicznego, naruszyły art. 217 § 2 O.p. Dodać można, za poglądem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 listopada 2001 r., sygn. akt I SA/Gd 2143/00, zachowującym nadal swą aktualność, że jeżeli organy podatkowe w postępowaniu dowodowym wykorzystują informacje dotyczące innych podatników nie związanych bezpośrednio, a jedynie pośrednio z przedmiotową sprawą, mają obowiązek utrzymać w tajemnicy tylko te ich cechy, które pozwoliłyby osobom nieuprawnionym na ich identyfikację, tym samym żadne ograniczenia nie dotyczą informacji o działalności tego podmiotu. Sąd podziela stanowisko, że zgodnie z art. 293 O.p. akta postępowania podatkowego czy kontroli podatkowej (w tym wyłączona decyzja) stanowią tajemnicę skarbową. Z treści art. 179 § 1 O.p. wynika, że ochrona tajemnicy skarbowej nie stanowi jednak samoistnej podstawy odmowy udostępnienia dokumentu w formie postanowienia. Dopiero uzasadnienie konieczności ochrony tajemnicy skarbowej ze względu na interes publiczny może w realiach konkretnej sprawy stanowić taką podstawę. Argumentów w tym zakresie zaskarżone postanowienie jednakże nie zawiera. Wobec stwierdzonych naruszeń przepisów prawa orzeczono o uchyleniu zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a.