II GSK 796/17
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-08-29
Skład orzekający: Janusz Drachal, Cezary Pryca, Piotr Kraczowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej oraz sąd administracyjny są związane prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego w zakresie wykładni postanowień umowy cywilnoprawnej, nawet jeśli dotyczy to ustalenia okresu jej obowiązywania i konsekwencji niewywiązania się z zobowiązań umownych?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że zarówno organy administracji, jak i sąd pierwszej instancji były związane prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego wydanym na podstawie art. 365 § 1 k.p.c. Wyrok ten, dotyczący niewywiązania się przez spółkę z zobowiązań umownych w zakresie utrzymania wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych, stanowił podstawę do określenia wysokości zobowiązania do zwrotu środków z PFRON. Sąd podkreślił, że art. 365 § 1 k.p.c. gwarantuje spójność i logikę działania organów państwowych, zapobiegając sprzecznym rozstrzygnięciom.Stan faktyczny
Spółka otrzymała środki z PFRON na zakup samochodu w ramach umowy o refundację kosztów zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Umowa zawierała zobowiązanie do niezmniejszania średniego kwartalnego stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych o więcej niż 10%. Spółka nie wypełniła tego zobowiązania w I kwartale 2013 r., co doprowadziło do decyzji o zwrocie części środków. Spór o okres obowiązywania umowy i wywiązanie się z zobowiązań został rozstrzygnięty przez sąd powszechny, który prawomocnym wyrokiem ustalił, że spółka nie dopełniła zobowiązania umownego. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Drachal Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [A] Sp. z o.o. w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2016 r. sygn. akt V SA/Wa 4694/15 w sprawie ze skargi [A.] Sp. z o.o. w R. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] października 2015 r., nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania do zwrotu środków z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych oddala skargę kasacyjną
Wyrokiem z dnia 16 listopada 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 4694/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [A.] Sp. z o. o. z siedzibą w R. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania do zwrotu.
Z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia przyjął on następujące ustalenia.
W związku z wnioskiem [A.] Sp. z o. o. z siedzibą w R. (dalej: skarżący, spółka) o refundację dodatkowych kosztów zatrudnienia osób niepełnosprawnych w zakładzie pracy chronionej o wskaźniku zatrudnienia osób niepełnosprawnych w zakładzie pracy chronionej, pomiędzy Spółką a Państwowym Funduszem Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: PFRON) została w dniu [...] września 2009 r. zawarta umowa nr [...]. Zgodnie z tą umową PFRON zobowiązał się wypłacić skarżącemu środki w kwocie 85 435,00 zł z przeznaczeniem na koszty transportowe, przy czym z tego 80 000,00 zł miało być przeznaczone na zakup samochodu, a 5 435,00 zł na bieżące koszty transportowe. Zgodnie z § 6 pkt 2 ww. umowy Spółka zobowiązała się do niezmniejszania w czasie obowiązywania umowy średniego kwartalnego stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych o więcej niż 10% w stosunku do średniego kwartalnego stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych określonego w umowie w oświadczeniu zawartym w punkcie 11 komparycji umowy, z zastrzeżeniem, że wskaźnik zatrudnienia w każdym miesiącu nie może być niższy niż 50%.
W oświadczeniu, skarżący wskazał, iż stan zatrudnienia w prowadzonym przez niego zakładzie pracy chronionej wynosi ogółem 114,28 etatów, z czego 90,11 etatu to etaty osób niepełnosprawnych. W przypadku niewykonania przez pracodawcę zobowiązań określonych w umowie lub podania danych we wniosku niezgodnych z rzeczywistym stanem, przekazana przez Fundusz refundacja zgodnie z § 7 umowy podlegała zwrotowi. PFRON wywiązał się ze swoich obowiązków umownych. Spółka zaś wydatkowała środki zgodnie z przeznaczeniem zakupując pojazd Ford Transit i wpisując go do ewidencji środków trwałych, z czego się rozliczyła w 2010 r. Nie wypełniła jednak zobowiązania co do niezmniejszania średniego kwartalnego stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych poniżej określonych umownie norm. W I kwartale 2013 r. średni kwartalny stan zatrudnienia osób niepełnosprawnych spadł do poziomu 57,91, a więc o ok. 36 % w stosunku do określonego w umowie na poziomie 90,11 osób.
Z uwagi na powyższe Prezes Zarządu PFRON decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. określił dla [A.] Sp. z o.o. z siedzibą w R. wysokość zobowiązania do zwrotu wraz z odsetkami za zwłokę dla zaległości podatkowych od dnia [...] listopada 2009 r. do dnia zapłaty, środków w wysokości 80 000,00 zł pobranych w nadmiernej wysokości w następstwie niewykonania umownego zobowiązania do niezmniejszania stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych w trakcie obowiązywania umowy z dnia [...] września 2009 r. o refundację dodatkowych kosztów wynikających z zatrudnienia osób niepełnosprawnych.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł [A.] Sp. z o.o. z siedzibą w R.
Decyzją z dnia [...] października 2015 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej (dalej: Minister) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przypomniał przebieg postępowania w sprawie oraz wskazał, iż zaskarżona decyzja została wydana w wykonaniu decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lutego 2014 r. uchylającej decyzję Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] września 2013 r. w całości i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu tej decyzji Minister Pracy i Polityki Społecznej wskazał, że w przedmiotowej sprawie pojawił się również spór o charakterze cywilnoprawnym co do tego, czy strona wywiązała się z zobowiązania wynikającego z ww. umowy, tj. czy w czasie obowiązywania umowy niezmniejszała średniego kwartalnego stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych o więcej niż 10% w stosunku do średniego kwartalnego stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych określonego w umowie. W ocenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej spór ten powinien zostać rozstrzygnięty przez sąd powszechny właściwy dla siedziby Oddziału Funduszu przed wydaniem decyzji nakazującej zwrot środków Funduszu przekazanych z tytułu zawarcia umowy, skoro z treści samej umowy cywilnoprawnej wprost wynika właściwość ww. sądów do rozstrzygania sporów wynikłych z tej umowy. Wskazano, iż organ I instancji wykonał wskazania organu odwoławczego w tym zakresie i wystąpił z pozwem z dnia [...] czerwca 2014 r. do sądu powszechnego przeciwko [A.] Sp. z o.o. w R. o ustalenie, że Spółka nie dopełniła określonego w § 6 pkt 2 umowy z dnia [...] września 2009 r. zobowiązania do niezmniejszenia w czasie obowiązywania umowy średniego kwartalnego stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych o więcej niż 10% w stosunku do średniego kwartalnego stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych określonego w pkt 11 komparycji ww. umowy. Organ odwoławczy wskazał także, iż w sprawie tej zapadł prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 10 marca 2015 r. sygn. akt XII C 2552/14. W wyroku tym Sąd Okręgowy w Poznaniu wskazał, iż [A.] nie dopełnił określonego w § 6 pkt 2 umowy z dnia [...] września 2009 r. zobowiązania do niezmniejszania w czasie jej obowiązywania średniego kwartalnego stanu zatrudnienia osób niepełnoprawnych o więcej niż 10% w stosunku do średniego kwartalnego stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych określonego w 11 punkcie komparycji tej umowy. Organ odwoławczy wskazał jednocześnie na treść art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2014 r., poz. 101, ze zm.; dalej: jako: "k.p.c."), podnosząc, iż organy obu instancji są związane treścią ww. wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu, w tym wykładnią zapisów umowy przedstawioną przez ten Sąd oraz ustaleniami co do tego, że strona nie wywiązała się z zapisów umowy. Organ odwoławczy dodał także, iż w uzasadnieniu wyroku Sąd Okręgowy w Poznaniu nie podzielił argumentacji strony pozwanej, że umowa z dnia [...] września 2009 r. wiązała strony wyłącznie w ostatnim kwartale 2009 r., tj. od dnia [...] października do [...] grudnia 2009 r. Ww. Sąd wskazał natomiast, że "(...) umowa z dnia [...] września 2009 r. w żadnym swoim fragmencie nie definiuje okresu obowiązywania od dnia [...] września 2009 r. do [...] grudnia 2009 r. Umowa została zawarta w dacie [...] września 2009 r. i zgodnie z brzmieniem § 11 weszła w życie z dniem jej podpisania. Z kolei podany w pkt 1 komparycji umowy okres od [...] września 2009 r. do [...] grudnia 2009 r. dotyczył tylko poniesienia wydatków przez pozwanego i nie może być interpretowany rozszerzająco oraz w opozycji do brzmienia aneksu nr 1 do umowy podpisanego przez strony w 2013 r. Jednoznaczny w ocenie Sądu Okręgowego w Poznaniu - w świetle reguł wykładni oświadczeń woli (art. 65 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. (Dz. U. z 2017 , poz. 459, ze zm.; dalej: k.c.) - zapis § 1 ust. 2 aneksu nr 1 do umowy, wskazuje, że dla rozliczenia spornej kwoty 80.000 zł strony uzgodniły okres obowiązywania kontraktu na czas od dnia [...] września 2009 r. (czyli konsekwentnie od dnia podpisania umowy) do dnia [...] grudnia 2014 r."
Skargę na powyższą decyzję wniósł [A.] Sp. z o. o. w R.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uzasadniając oddalenie skargi wskazał, że aneksem nr 1 z dnia [...] marca 2013 r. do umowy z dnia [...] września 2009 r. uzgodniono, iż okresem rozliczenia kosztów refundacji przeznaczonych na zakup samochodu będzie okres obowiązywania umowy, który przypada na okres od dnia [...] września 2009 r. do dnia [...] grudnia 2014 r. Organy ustaliły tym samym, że obniżenie poziomu zatrudnienia, o którym mowa przypadło na okres wchodzący do okresu obowiązywania umowy z dnia [...] września 2009 r.
Sąd I instancji podniósł, że jak wynika z ustalonego przez orzekające w sprawie organy stanu faktycznego sprawy, w kontekście zarzutów skargi między stronami bezsporne jest zawarcie umowy z dnia [...] września 2009 r. o refundację dodatkowych kosztów wynikających z zatrudnienia osób niepełnosprawnych, na podstawie której w dniu [...] listopada 2009 r. wypłacono skarżącemu kwotę 80 000, 00 zł przeznaczoną na zakup samochodu, jak i to że środki te zostały wydatkowane zgodnie z przeznaczeniem. Bezsporne jest także to, że Spółka zobowiązała się do niezmniejszania zatrudnienia w czasie obowiązywania umowy, jak i to, że do zmniejszenia zatrudnienia o więcej niż 10% w stosunku do poziomu wynoszącego 90,11 etatu (tj. o ok. 36%, do poziomu 57,91 etatu) doszło w I kwartale 2013 r. Sporem zaś objęty jest czas trwania umowy z dnia [...] września 2009 r., tj. data, do której strony były związane umową. W ocenie skarżącego umowa ta bowiem obowiązywała do dnia [...] grudnia 2009 r. i w tym okresie nie zmniejszono zatrudnienia poniżej ustalonego w umowie poziomu.
Odnosząc się do spornych okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podniósł, iż zgodnie z § 10 umowy [...] z dnia [...] września 2009 r. strony umowy wszelkie spory wynikłe z umowy poddały rozpatrzeniu przez sąd właściwy dla siedziby Oddziału Funduszu w Poznaniu. Zgodnie z tym zapisem spór zaistniały między stronami umowy został z inicjatywy Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w Warszawie poddany pod osąd Sądu Okręgowego w Poznaniu. Sąd ten wyrokiem z dnia 10 marca 2015 r. wydanym w sprawie XII C 2552/14 ustalił, że [...] Spółka z o.o. z siedzibą w R. nie dopełnił określonego w treści § 6 punkt 2 zawartej między stronami w dniu [...] września 2009 r. umowy Nr [...] – zobowiązania do niezmniejszania w czasie jej obowiązywania średniego kwartalnego stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych o więcej niż 10% w stosunku do średniego kwartalnego stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych określonego w punkcie 11 komparycji tej umowy. Wyrok ten jest prawomocny. Z uzasadnienia tego wyroku wynika, iż Sąd nie podzielił stanowiska Spółki, iż umowa z dnia [...] września 2009 r. wiązała strony wyłącznie w ostatnim kwartale 2009 r. tj. od dnia [...] października 2009 r. do dnia [...] grudnia 2009 r. W tej mierze Sąd ustalił, iż umowa weszła w życie z dniem jej podpisania. Zgodnie z aneksem nr 1 z dnia [...] marca 2013 r. (§ 1 ust. 2 aneksu nr 1) dla rozliczenia spornej kwoty 80 000,00 zł strony uzgodniły okres obowiązywania umowy na czas od dnia [...] września 2009 r. (od dnia podpisania umowy) do dnia [...] grudnia 2014 r.
W ocenie WSA, trafnie organy wskazały art. 365 § 1 k.p.c., zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Zdaniem Sądu I instancji skarżący formułując zarzuty naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017, poz. 1257, ze zm. dalej: k.p.a.) i niewłaściwego ustalenia stanu faktycznego, pominął okoliczność pozostawania w obrocie prawnym prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu, ustalającego, iż skarżący nie dopełnił zobowiązania do niezmniejszania średniego kwartalnego stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych w czasie obowiązania umowy, określonego w § 6 pkt 2 umowy. W tych okolicznościach, z uwagi na ustalenie przez orzekające w sprawie organy stanu faktycznego w oparciu o treść umowy z dnia [...] września 2009 r., zmienionej aneksem nr 1 z dnia [...] marca 2013 r. oraz średnie zatrudnienie osób niepełnosprawnych w I kwartale 2013 r. wynikające z wniosków skarżącego o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za miesiące styczeń, luty i marzec 2013 r., obliczone na 57,91 osób i niekwestionowane przez skarżącego, z uwzględnieniem wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu w sprawie XII C 2552/14, prowadzące jednocześnie do stwierdzenia, iż Spółka nie wywiązała się z wynikającego z umowy zobowiązania niezmniejszania w okresie obowiązywania umowy stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych jest prawidłowe.
Sąd I instancji wskazał, że prawidłowo ustalony stan faktyczny stał się podstawą do zastosowania art. 49e ust. 1 i 2 w zw. z art. 45 ust. 3a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 roku, Nr 127, poz. 721 ze zm.; powołana dalej jako ustawa o rehabilitacji). W ocenie WSA, wbrew twierdzeniom skargi refundacja, o której mowa w zaskarżonej decyzji, stanowi kwotę pobraną w nadmiernej wysokości, do której zastosowanie ma art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji. Kwota refundacji, o której mowa w kontrolowanych decyzjach, jak i sposób biegu i naliczania odsetek pozostają w zgodzie z art. 49 e ust. 1 ww. ustawy i datą otrzymania tej kwoty. Sąd I instancji podniósł przy tym, iż brak jest podstaw do wyłączenia z biegu odsetek okresu od dnia [...] marca 2010 r. w którym samochód uległ wypadkowi do dnia [...] maja 2010 r., kiedy wystawiono polecenie wypłaty środków na nowy samochód. Formułując twierdzenie o braku podstaw do naliczania odsetek w tym okresie skarżący nie wskazał podstawy prawnej, która pozwalałaby na uznanie trafności tego twierdzenia.
W ocenie WSA, brak też jest podstaw do podzielenia zarzutu skargi naruszenia § 10 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 22 kwietnia 2009 r. w sprawie pomocy finansowej udzielanej pracodawcom prowadzącym zakłady pracy chronionej ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Zarzut ten zmierza do wykazania wadliwości ustaleń co do okresu obowiązywania umowy i wskazuje, iż umowa zawarta w wyniku wniosku o refundację obowiązuje w danym roku kalendarzowym i tylko w tym roku kalendarzowym pracodawca jest zobowiązany do niezmniejszania poziomu zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Jak wynika z § 1 ww. rozporządzenia, określa ono jedynie szczegółowe warunki i tryb postępowania w sprawach udzielania pracodawcom dofinansowania i refundacji, terminy składania i rozpatrywania wniosków o powyższe, sposób i tryb sporządzania informacji o wykorzystaniu środków. W myśl art. 32a ustawy o rehabilitacji wnioskowana pomoc jest udzielana przez Fundusz, na podstawie umowy zawartej z pracodawcą prowadzącym zakład pracy chronionej. WSA wskazał, iż tym samym czas trwania umowy wynika z jej postanowień, jak to miało miejsce w sprawie.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł [A.] Sp. z o.o. z siedzibą w R., domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. - o zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącej kasacyjnie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
na podstawie przepisu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. przepisu art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm., dalej "p.u.s.a.") oraz w związku z art. 77, 7 i 80 k.p.a. poprzez nieprawidłową kontrolę postępowania przeprowadzonego przez Organ i uznanie, iż ustalił on w sposób prawidłowy stan faktyczny sprawy, co w konsekwencji doprowadziło również do nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego przez Sąd I instancji;
na podstawie przepisu art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1. art. 49e ust. 1 i 2 w zw. art. 45 ust. 3a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2011 roku, Nr 127, poz. 721 ze zm.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie przejawiające się w przyjęciu, iż Spółka pobrała podlegające zwrotowi środki Funduszu w nadmiernej wysokości;
2. §10 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 22 kwietnia 2009 roku w sprawie pomocy finansowej udzielanej pracodawcom prowadzącym zakład pracy chronionej ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (Dz. U. z 2009 r. Nr 70 poz. 603, dalej: "Rozporządzenie") poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, iż nie stanowi on podstawy do stwierdzania okresu obowiązywania umów o refundację.
Organ nie skorzystał z uprawnienia do złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu.
W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art.174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017 poz. 1369 ze zm.; powoływanej dalej jako p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art.183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.
Wobec takich regulacji poza sporem winna pozostawać okoliczność, iż wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.
Skarga kasacyjna w sprawie została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art.174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a.
Rozpatrzenia w pierwszej kolejności wymagają zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, ponieważ zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy stanowiący podstawę wydanego wyroku został ustalony bez naruszenia przepisów postępowania.
W ocenie strony wnoszącej skargę kasacyjną Sąd I instancji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, to jest art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 1 p.u.s.a.) oraz w związku z art. 77, 7 i 80 k.p.a. co w konsekwencji doprowadziło do nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego przez Sąd I instancji.
Przed przystąpieniem do oceny zasadności zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej przypomnieć należy, że powołując się na naruszenie wskazanych wyżej przepisów prawa, w ramach podstawy kasacyjnej wskazanej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., kasator winien wykazać, że naruszenie tych przepisów prawa miało istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia Sądu I instancji. Podkreślić bowiem należy, że zamierzony skutek skarga kasacyjna może odnieść tylko wówczas, gdy wykazane zostanie takie naruszenie przez Sąd I instancji przepisów postępowania, któremu można zasadnie przypisać możliwy istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Oznacza to, że niezależnie od wskazania istoty zarzutu, autor skargi kasacyjnej winien przeprowadzić argumentację, w której wykaże wpływ tego naruszenia na treść orzeczenia oraz wykaże, że wpływ ten mógł być istotny dla zaskarżonego rozstrzygnięcia Sądu I instancji.
Wyjaśnić należy, iż przepisy art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 1 p.u.s.a. są przepisami o charakterze ustrojowym. Pierwszy z nich stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W świetle drugiego z tych przepisów sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta jest sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przesłanka wskazująca na naruszenie tych przepisów mogłaby wystąpić, gdyby Sąd pierwszej instancji odmówił rozpoznania skargi, mimo wniesienia jej z zachowaniem przepisów prawa, nie przeprowadził kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego lub dokonał tej kontroli według kryteriów innych niż zgodność z prawem lub zastosował środek nieprzewidziany w ustawie. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie wystąpiła.
Ponadto wskazać należy, że przepis ten nie stanowi podstawy do czynienia zarzutu niewłaściwego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Należy także zauważyć, że skarżąca kasacyjnie spółka nie wykazała, że wytknięte uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a więc nie wykazała, że między naruszeniem wskazanych wyżej przepisów procesowych, a treścią zaskarżonego wyroku zachodzi związek przyczynowy tego rodzaju, iż ma istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wskazane w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie są zasadne.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest także zasadny zarzut skargi kasacyjnej wskazujący na naruszenie przez Sąd I instancji prawa materialnego, to jest art. 49e ust. 1 i 2 w zw. art. 45 ust. 3a ustawy o rehabilitacji poprzez jego niewłaściwe zastosowanie przejawiające się w przyjęciu, iż Spółka pobrała podlegające zwrotowi środki Funduszu w nadmiernej wysokości.
Nie jest również zasadny drugi z zarzutów podniesionych w ramach zarzutów skargi kasacyjnej, tj. zarzut naruszenia §10 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, iż nie stanowi on podstawy do stwierdzania okresu obowiązywania umów o refundację.
Rozpoznanie tych zarzutów należy poprzedzić ogólnym stwierdzeniem, że art. 365 § 1 k.p.c. jest przepisem wyznaczającym zakres res iudicata, a zatem zakres obowiązku respektowania rozstrzygnięcia sądu powszechnego przez "inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej". Przepis 365 § 1 k.p.c. powinien być stosowany bezpośrednio także przez sądy administracyjne, bowiem m.in. tego typu sądy są adresatami normy zawartej w tym przepisie. Ratio legis art. 365 § 1 k.p.c. jest to, że przepis ten gwarantuje zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć wzajemnie ze sobą sprzecznych, co byłoby nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (por. wyroki NSA z dnia 1 grudnia 2010 r., sygn. akt II FSK 1054/08 i z dnia 13 maja 2015 r., sygn. akt II FSK 1116/14, publ. na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy również podkreślić, że ww. przepis realizuje jedną z najistotniejszych gwarancji konstytucyjnych, jaką jest prawo do rozstrzygnięcia sprawy przez niezawisły sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji), która nie byłaby możliwa do osiągnięcia bez stabilności, pewności i niewzruszalności rozstrzygnięć sądowych. Jest także jedną z gwarancji powagi wymiaru sprawiedliwości (por. wyrok SN z 6 marca 2014r., sygn. akt V CSK 203/13, publ. Lex nr 1446456).
Stanowiąc o związaniu prawomocnym wyrokiem nie tylko stron i sądu, który go wydał, ale także innych sądów oraz organów państwowych, przepis art. 365 § 1 k.p.c. wywiera określone skutki w sferze materialnoprawnej. Jest zatem przepisem prawa materialnego, który dotyczy także sądów administracyjnych (por. wyroki NSA: z dnia 22 marca 2005 r., sygn. akt FSK 1437/04; z dnia 12 maja 2010 r., sygn. akt I FSK 674/09 publ. na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Tym samym zarówno organy administracyjne wydające decyzje w niniejszej sprawie, jak również Sąd I instancji zobowiązane były do respektowania wyroku z dnia 10 marca 2015 r. Sądu Okręgowego w Poznaniu o sygn. akt XII C 2552/14, w którym uznano, że [A.] nie dopełnił określonego w § 6 pkt 2 umowy z dnia [...] września 2009 r. zobowiązania do niezmniejszania w czasie jej obowiązywania średniego kwartalnego stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych o więcej niż 10% w stosunku do średniego kwartalnego stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych określonego w 11 punkcie komparycji tej umowy.
Podkreślić należy, iż Sąd I instancji odwołując się do prawomocnego wyroku z dnia 10 marca 2015 r. Sądu Okręgowego w Poznaniu trafnie podniósł, że sąd powszechny prawomocnie rozstrzygnął sporne zagadnienie dotyczące niewywiązania się przez stronę skarżącą kasacyjnie z zapisów umowy z dnia [...] września 2009 r., uznając przy tym, że nie podziela stanowiska spółki, iż umowa z dnia [...] września 20009 r. wiązała strony wyłącznie w ostatnim kwartale 2009 r., tj. od dnia [...] października 2009 r. do dnia [...] grudnia 2009 r.
Biorąc pod uwagę powyższe, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie są zasadne zarzuty skargi kasacyjnej wskazujące na naruszenie przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokonał prawidłowej wykładni przepisu 49e ust 1 ustawy. W myśl powołanego przepisu środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty, od dnia jej otrzymania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Zgodnie z ust. 2 powyżej wskazanego przepisu zwrotu, o którym mowa w ust. 1, dokonuje się w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania wezwania do zapłaty lub ujawnienia okoliczności powodujących obowiązek zwrotu.
Zasadnie stwierdza Sąd I instancji, iż w myśl § 7 umowy z dnia [...] września 2009 r. m.in. w przypadku niewykonania przez pracodawcę zobowiązań określonych w umowie refundacja podlega zwrotowi wraz z odsetkami liczonymi od dnia jej przekazania. Refundacja stanowi kwotę pobraną w nadmiernej wysokości z uwagi na niewywiązanie się z warunku umowy polegającego na niezmniejszaniu zatrudnienia opisanego w § 6 pkt 2 umowy.
Brak też jest podstaw do uznania za zasadny zarzutu skargi kasacyjnej odnoszącego się do naruszenia § 10 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia. W związku z powyższym w pierwszej kolejności wskazać należy na treść art. 32a ustawy o rehabilitacji, zgodnie z którym Fundusz, na podstawie umowy zawartej z pracodawcą prowadzącym zakład pracy chronionej, udziela pracodawcy pomocy, o której mowa w art. 32 ust. 1. Rację ma zatem Sąd I instancji wskazując, iż czas trwania przedmiotowej umow[...] marca 2013 r. dla rozliczenia spornej kwoty 80 000,00 strony uzgodniły okres obowiązywania umowy na czas od dnia [...] września 2009 r. (data podpisania umowy) do dnia [...] grudnia 2014 r. Jak już podniesiono powyżej, właśnie ten czas trwania umowy przyjął również Sąd Okręgowy w Poznaniu w wyroku z dnia 10 marca 2015 r., sygn. akt XII C 2552/14 wskazując przy tym, że umowa weszła w życie z dniem jej podpisania.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest podstaw do uznania, że przedstawione zarzuty skargi kasacyjnej są zasadne.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 184 w związku z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło