II OZ 466/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Dałkowska-Szary po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. K. i S.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 lutego 2016 r., sygn. akt II SA/Po 1069/15 odmawiające przywrócenia terminu w sprawie ze skargi S. K., S. K., M. K. oraz R. K. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] września 2015 r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenie. S. K. i S.K. oraz M. K. i R. K., wnieśli wspólnie skargę na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...]września 2015r. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 listopada 2015 r. wezwano S. K. i S. K. do uiszczenia solidarnie, w terminie 7 dni, wpisu od skargi w kwocie 500 zł, pod rygorem odrzucenia skargi. Jednocześnie odrębnym wezwaniem z tej samej daty wezwano M. K. oraz R. K. do uiszczenia solidarnie, w terminie 7 dni, wpisu od skargi w kwocie 500 zł, pod rygorem odrzucenia skargi. M. K. oraz R. K. uiścili wpis w zakreślonym terminie. Z kolei ani S. K. ani S. K. nie uiścili wpisu w zakreślonym terminie, mimo doręczenia im wezwania w dniu 4 grudnia 2015 r. Postanowieniem z 4 lutego 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę S. K. i S.K.. Postanowienie zostało doręczone S. i S. K. w dniu 11 lutego 2016 r. Pismem z dnia 17 lutego 2016 r. S. K. i S. K. wnieśli o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Wnioskodawcy podnieśli, iż w zarządzeniu do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego zostali pouczeni, iż uiszczenie wpisu przez któregokolwiek ze skarżących zwalnia drugiego od obowiązku jego uiszczenia. Ponieważ wnieśli jednym pismem skargę wraz z M. i R. K., którzy to uiścili wpis w terminie, byli przeświadczeni, że obowiązek uiszczenia wpisu został zrealizowany. Wskazali, iż nie mieli świadomości, iż występują w sprawie jako odrębnie skarżący i uiszczenie wpisu przez M. i R. K. nie zwolniło ich z tego obowiązku. Dopiero z treści postanowienia doręczonego im w dniu 12 lutego 2016 r. dowiedzieli się, iż w niniejszej sprawie w celu skutecznego wniesienia skargi powinni byli niezależnie od M. K. i R.K. sami wnieść opłatę sądową. Zatem przyczyną uchybienia terminowi do uiszczenia wpisu był niezawiniony przez nich błąd co do istnienia po ich stronie obowiązku dokonania opłaty, w którym to błędzie pozostawali do dnia doręczenia im postanowienia o odrzuceniu skargi. Błąd był spowodowany niezrozumieniem treści zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu i jest on tym bardziej usprawiedliwiony, iż skarżący nie korzystają z pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Postanowieniem z dnia 25 lutego 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd podniósł, że za okoliczność uzasadniającą przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu nie można uznać niezrozumienie pouczenia sądu, którego treść nie budzi wątpliwości. W przedmiotowej sprawie wnioskodawcy otrzymali adresowane tylko do nich zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego - w doręczonym im zarządzeniu jedynie S. K. oraz S. K. zostali wskazani jako osoby solidarnie zobowiązane do uiszczenia wpisu sądowego, zatem błędne odczytanie zawartego w tym zarządzeniu pouczenia świadczy o winie skarżących polegającej na nienależytej staranności i ostrożności w prowadzeniu swoich spraw. Skutki przyjęcia ryzykownej dla swojej sytuacji procesowej interpretacji treści zarządzenia obciążają wnioskodawców, zwłaszcza, że byli oni pouczeni o konsekwencji niezachowaniu terminu do uiszczenia wpisu. Zażaleniem S. K. i S. K. zaskarżyli powyższe postanowienie zarzucając mu naruszenie art. 86 § 1 i 87 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że nie można zgodzić się z przyjętą przez Sąd interpretacją ww. przepisów ustawy, bowiem na gruncie ustalonego stanu faktycznego zachodzą wszelkie ustawowe przesłanki do zastosowania instytucji przywrócenia terminu. Obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy powinien być rozpatrywany w świetle podeszłego wieku wnioskodawców, a przede wszystkim ich dotychczasowej postawy, z której wynika, że wykazywali oni najwyższy stopień staranności. Uchybienie terminu przez skarżących na wniesienie wpisu od skargi nastąpiło wskutek przeszkody, której nie mogli usunąć, nawet przy użyciu największego w danych i konkretnych warunkach wysiłku. Skarżący otrzymali zarządzenie, w którego tytule, treści i pouczeniu wielokrotnie padały zwrotu typu "Zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego", czy też "uiszczenie wpisu przez któregokolwiek ze skarżących zwalnia drugiego obowiązku jego uiszczenia", które wprowadziły ich w niezawiniony błąd. Podkreślono przy tym, że skarżący wiedzieli, że ich syn i synowa także posiadają status skarżących w tej sprawie. Powyższe naruszenie przez Sąd przepisów ustawy doprowadziło ponadto do naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez pozbawienie skarżących prawa do sądu. Z uwagi na powyższe wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia wpisu od skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W świetle art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. Przy czym brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (por. postanowienie NSA z dn. 8.07.2008 r. sygn. akt II OZ 712/08). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo Sąd I instancji uznał, że skarżący nie uprawdopodobnili, iż uchybili terminowi do uiszczenia wpisu od skargi bez swojej winy. We wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej w postaci uiszczenia wpisu od skargi, wnoszący zażalenie powołali się na wprowadzającą w błąd informację zawartą w skierowanym do nich wezwaniu. Ich zdaniem, treść tego wezwania usprawiedliwiała przekonanie, że wystarczy, iż wpis uiści chociaż jedna z czterech skarżących osób. Jak wynika z akt sprawy, wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi zostało skierowane oddzielnie do M.. K. i R. K. oraz oddzielnie do S. K. i S. K.. S. K. i S. K. został doręczony odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego o następującej treści: "Na podstawie art. 220 § 1 i 3 w zw. z art. 214 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) wzywam stronę skarżącą w osobach S. K. i S. K. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] września 2015 r. (...) w kwocie 500 zł (...). Uiszczenie wpisu przez któregokolwiek przez skarżących zwalnia pozostałe osoby z obowiązku jego uiszczenia". Mając na uwadze tak skonstruowane wezwanie do uiszczenia wpisu podnieść należy, że argumentacja skarżących nie zasługuje na uwzględnienie. Z treści zarządzenia jednoznacznie wynika, że do uiszczenia solidarnie wpisu zostali wezwani S. i S. K.. Zatem logicznym jest, że zdanie ostatnie zarządzenia, iż "uiszczenie wpisu przez któregokolwiek ze skarżących zwalnia pozostałe osoby z obowiązku jego uiszczenia" odnosi się tylko i wyłącznie do nich. Twierdzenie wnoszących zażalenie, iż sposób sformułowania przedmiotowego wezwania uzasadniał przyjęcie, że uiszczenie opłaty przez jednego z wszystkich skarżących zwalnia pozostałych, nie znajduje uzasadnienia w treści odpisu zarządzenia. Stwierdzić zatem należy, że mylne zrozumienie treści wezwania, w sytuacji gdy nie wynika to ze sposobu jego zredagowania, na skutek którego dana czynność nie została dokonana w terminie, nie stanowi o braku winy w uchybieniu terminu. Należy również zauważyć, że odmowa przywrócenia terminu do dokonania przedmiotowej czynności procesowej, przy zastosowaniu przez Sąd w prawidłowy sposób art. 86 § 1 oraz art. 87 § 2 p.p.s.a., nie może stanowić naruszenia prawa strony do sądu wynikającego z art. 45 Konstytucji RP. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.