I OSK 1334/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Wiśniewska Sędziowie NSA Jolanta Rudnicka (spr.) del. WSA Marcin Kamiński Protokolant starszy inspektor sądowy Joanna Drapczyńska po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 4 lutego 2016 r. sygn. akt II SA/Sz 907/15 w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 4 lutego 2016r. sygn. akt II SA/Sz 907/15, oddalił skargę J. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne. Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Starosta Kamieński decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...], na wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w Szczecinie – w związku z przekroczeniem 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego w okresie od 2 lipca 2013 r. do 24 marca 2014 r. – skierował J. J. na badania psychologiczne. W odwołaniu od powyższej decyzji J. J. podniósł, że legitymuje się ważnym orzeczeniem psychologicznym z dnia 17 czerwca 2014 r., natomiast po tej dacie nie otrzymał żadnych punktów karnych. Zwrócił również uwagę, że wskazany przez Komendanta Wojewódzkiego Policji okres uwzględniający naruszenie przepisów ruchu drogowego kończył się 24 marca 2014 r. i dotyczył wykroczeń popełnionych pojazdami, do których prowadzenia było wymagane prawo jazdy kategorii B, a tych został pozbawiony na mocy orzeczenia sądu na okres trzech lat. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie decyzją z dnia [...] marca 2015 r. nr [...], na podstawie art. 82 ust. 1 pkt 4 lit. b), art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b) ustawy z dnia stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2015 r. poz. 155), utrzymało w mocy w/w decyzję Starosty Kamieńskiego. Organ wskazał, że przesłanką skierowania na badania psychologiczne jest przekroczenie 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, przy czym przepisy ustawy o kierujących pojazdami nie precyzują, jaki okres należy uwzględnić przy ustalaniu liczby punktów. Kolegium podało, że miarodajnym dla oceny zasadności skierowania na badania jest moment otrzymania 24 punktów, nie zaś wniosku o badanie, czy chwila orzekania w sprawie. Podkreślono, że organy nie mają również uprawnienia do odstąpienia od skierowania na badania w razie ziszczenia się przesłanki określonej w art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b) ustawy o kierujących pojazdami. Nie ma również znaczenia przyczyna naruszenia przepisów ruchu drogowego. Odnosząc się do zarzutu odwołania, dotyczącego zasadności skierowania na badania psychologiczne w sytuacji, gdy strona legitymuje się ważnym orzeczeniem psychologicznym potwierdzającym brak przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami Kolegium stwierdziło, że istniały podstawy do wszczęcia postępowania oraz wydania zaskarżonej decyzji albowiem wyłączną przesłanką skierowania na badania psychologiczne było przekroczenie 24 punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego w okresie jednego roku. Podkreślono, że art. 82 ust. 1 pkt 4 lit. b) ustawy o kierujących pojazdami nie uzależnia legalności nałożenia analizowanego obowiązku od istnienia ważnego orzeczenia psychologicznego oraz jego treści stanowiąc wyłącznie nieuchronną konsekwencję naruszenia przez kierowcę zasad ruchu drogowego skutkującego otrzymaniem 24 punktów karnych. Kolegium wskazało ponadto, że ostateczną decyzją Starosty Kamieńskiego z dnia [...] czerwca 2014 r. J. J. cofnięto uprawnienia do kierowania pojazdami na okres trzech lat do dnia 16 października 2016 r. Wskazano, że decyzja ta jest konsekwencją wyroku, który zapadł przed Sądem Rejonowym w Świnoujściu dnia 8 października 2013 r. sygn. akt VII K 432/13, w którym Sąd orzekł wobec J. J. zakaz na okres trzech lat prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym, do których prowadzenia wymagane są uprawnienia kategorii B. W pozostałym zakresie odwołujący się zachował uprawnienia do kierowania pojazdami, co pozwoliło na zastosowanie wobec niego w niniejszym postępowaniu środka kontrolnego. Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego J. J. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie kwestionując zasadność skierowania go na badania psychologiczne i wskazując, że przeszedł pozytywnie badania i na tę okoliczność przedłożył dokumenty. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie powołanym na wstępie wyrokiem z dnia 4 lutego 2016 r. oddalił skargę. Sąd zaznaczył, że z treści art. 99 ust. 1 pkt 3 lit b) w związku z ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami wynika, iż decyzja wydawana na ich podstawie jest rozstrzygnięciem związanym. Oznacza to, że jeżeli zostały spełnione przesłanki określone w tym przepisie, to organ zobligowany jest skierować kierującego na badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu. Z akt administracyjnych wynika bowiem bezspornie, że skarżący wielokrotnie dopuścił się naruszenia przepisów i zasad ruchu drogowego oraz przekroczył liczbę 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Wobec tego Starosta, na mocy art. 99 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, związany wnioskiem Komendanta Wojewódzki Policji w Szczecinie z dnia 30 września 2014 r., skierował skarżącego na badania psychologiczne. Sąd I instancji podkreślił, że kwestia ilości punktów, dokonywanie wpisów do ewidencji i ich usuwanie nie podlega badaniu w kontrolowanym postępowaniu, gdyż jest ono pozostawione organom prowadzącym ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego – Policji. W konsekwencji, wyłącznie w gestii organów Policji, nie zaś starosty jako organu administracji publicznej, leży przypisywanie punktów za konkretne naruszenia, dokonywanie wpisów do ewidencji i ich usuwanie. Organy obu instancji orzekające w sprawie skierowania na badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu nie są więc uprawnione do kwestionowania prawidłowości wynikających z ewidencji wpisów. Sąd wskazał przy tym, że zgodnie z jednolitym orzecznictwem sądów administracyjnych, wpis do ewidencji prowadzonej przez komendanta wojewódzkiego Policji stanowi czynność materialnoprawną, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a zatem przysługuje od niej prawo wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Wobec tego Sąd stwierdził, że kwestia ta nie mogła być rozpatrywana ani w postępowaniu administracyjnym, w którym ilość punktów uwidocznionych w prowadzonej przez Policję ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego jest przesłanką skierowania kierowcy na badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu, ani też w niniejszym postępowaniu sądowym, którego przedmiotem jest kontrola legalności ostatecznej decyzji wydanej w tym przedmiocie. Sąd I instancji dodał, że z przepisów ustawy nie wynika, w jakim okresie, po przekroczeniu limitu 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, organ Policji ma prawo wystąpić z wnioskiem do właściwego organu o skierowanie na badania psychologiczne. Zdaniem Sądu niewątpliwie chodzi tu o niezwłoczne skierowanie wniosku o badania, a przynajmniej termin ten winien być rozsądny. Sąd podkreślił, że należy również mieć na uwadze, iż w świetle przepisów ustawy o kierujących pojazdami nie ma znaczenia, czy w dacie wniosku o skierowanie na badania psychologiczne punkty zostały już usunięte z rejestru, czy też nadal pozostają w rejestrze. Przesłanką wystąpienia z wnioskiem o badania psychologiczne kierowcy jest bowiem fakt przekroczenia 24 punktów, a co za tym idzie konieczność przeprowadzenia badań psychologicznych w zakresie psychologii transportu pod kątem ustalenia, czy sprawca tylu wykroczeń drogowych może być nadal uczestnikiem ruchu drogowego. W ocenie Sądu I instancji legitymowanie się przez skarżącego orzeczeniem o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami z dnia 17 czerwca 2014 r., tj. przed skierowaniem do starosty wniosku o takie samo badanie przez komendanta wojewódzkiego Policji w związku z przekroczeniem 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego nie oznacza, że w nieodległym czasie takie badanie nie może zostać przeprowadzone po raz kolejny w oparciu o inny przepis ustawy o kierujących pojazdami, nakazujący przeprowadzenie takich badań. Sąd dodał przy tym, że skazujący wyrok Sądu Rejonowego w Świnoujściu nie spowodował anulowania w rejestrze prowadzonym przez Policję punktów, które skarżący otrzymał za kierowanie pojazdem w stanie nietrzeźwości (10 pkt) i punkty te zostały zsumowane z punktami za pozostałe wykroczenia popełnione w okresie od dnia 2 lipca 2013 r. do dnia 24 marca 2014 r. czyli w okresie niecałych 9 miesięcy. Końcowo Sąd wskazał, że analizując treść wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji nie sposób nie zauważyć, iż po popełnieniu wykroczenia polegającego na kierowaniu pojazdem w stanie nietrzeźwości w dniu 2 lipca 2013 r. skarżący po tej dacie popełnił kolejne wykroczenia drogowe (kolizja drogowa, kierowanie pojazdem bez uprawnień, przekroczenie prędkości od 41-40 km/h, kierowanie pojazdem pomimo orzeczonego zakazu, kierowanie pojazdem pomimo braku dopuszczenia pojazdu do ruchu). Niezależnie zatem od obowiązku jaki ciąży na skarżącym z woli ustawodawcy, skierowanie na badania psychologiczne w przypadku tego kierowcy jest uzasadnione i konieczne. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożył skarżący, reprezentowany przez adwokata, wnosząc o jej uwzględnienie i przekazanie sprawy po uchyleniu zaskarżonego wyroku Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie polegające na dowolnej interpretacji zakresu przedmiotowego przepisów stanowiących podstawę orzeczenia, a w szczególności art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 82 ust. 1 pkt 4 lit. b) oraz art. 99 ust. 1 pkt 3 lit b) ustawy o kierujących pojazdami, polegające na wybiórczej interpretacji w/w przepisów, ograniczającej się do stwierdzenia, że skarżący dopiero po uprawomocnieniu się kwestionowanej decyzji administracyjnej miał obowiązek poddać się badaniom psychologicznym, pomimo, że posiadał on już ważne badanie dokonane na tę samą okoliczność potwierdzające brak przeciwwskazań w tej materii w odniesieniu do skarżącego – co w konsekwencji doprowadziło do braku uznania, że skarżący dopełnił ciążącego na nim obowiązku ustawowego. Skarżący wskazał, że Sąd I instancji – mimo wyraźnego określenia stanowiska skarżącego zawartego w odpowiedzi na wezwanie tegoż Sądu z dnia 15 czerwca 2015 r., że kwestionuje on zarówno decyzję SKO w Szczecinie z dnia [...] marca 2015r. sygn. [...], jak i [...] – nie odniósł się do całości zagadnienia, ograniczając się jedynie do kwestii badań psychologicznych. Podniesiono, że wątpliwości skarżącego co do zasadności poddania się stosownym badaniom nie mogą rzutować na ważność badań przeprowadzonych przez biegłego psychologa dokonanych już po zaistnieniu faktów stanowiących podstawę tego badania – po przekroczeniu przez skarżącego 24 punktów karnych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Dokonując kontroli instancyjnej wyroku Sądu I instancji z dnia 4 lutego 2016 r., Naczelny Sąd Administracyjny miał na uwadze, że zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a.) w postępowaniu kasacyjnym rozpoznanie sprawy sądowoadministracyjnej następuje w granicach skargi kasacyjnej przy uwzględnieniu z urzędu przesłanek nieważności postępowania. W niniejszej sprawie nie wystąpiły wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznanie sprawy ograniczył do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Skargę kasacyjną oparto wyłącznie na podstawie określonej w art.174 pkt 1 p.p.s.a., podnosząc zarzuty naruszenia prawa materialnego. W tej sytuacji należy uznać, że ustalenia dotyczące stanu faktycznego sprawy nie są przez skarżącego kwestionowane. W skardze kasacyjnej zarzucono błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów, które były podstawą wydanych w sprawie decyzji, czyli art. 82 ust.1 pkt 4 lit. b i art. 99 ust.3 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tj. Dz.U. 2015, poz.155 ze zm.) Zgodnie z art.82 ust.1 pkt 4 lit. b wskazanej ustawy badaniu psychologicznemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, podlega kierujący motorowerem, pojazdem silnikowym lub tramwajem, jeżeli przekroczył liczbę 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Z kolei art.99 ust.1 pkt 3 lit.b wymienionej ustawy stanowi, że starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu, jeżeli przekroczyła liczbę 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Z ustalonego, a niekwestionowanego przez skarżącego stanu faktycznego i z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. Starosta Kamieński skierował J. J. na badanie psychologiczne, gdyż – jak wynika z uzasadnienia decyzji – Sąd Rejonowy w Świnoujściu przesłał odpis prawomocnego wyroku z dnia 8 października 2013 r., sygn. VII K 432/13, z treści którego wynika, że J. J. kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości ( k.18 akt adm.). Również z pisma z dnia 9 maja 2014 r. o wszczęciu postępowania w sprawie skierowania na badanie lekarskie wynika, że powodem uruchomienia procedury był wyrok skazujący za prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości, a podstawę wszczęcia postępowania stanowił art.99 ust.1 pkt 3 a ustawy o kierujących pojazdami ( k. 17 akt adm.).W dniu 17 czerwca 2014 r. J. J. poddał się badaniu psychologicznemu (k.19 akt adm.), co wynikało z obowiązku nałożonego decyzją Starosty Kamieńskiego z dnia 3 czerwca 2014 r. Natomiast niniejsze postępowanie zostało wszczęte na wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w Szczecinie z dnia 30 września 2014 r. w związku z przekroczeniem 24 punktów karnych m.in. za przekroczenie prędkości, kierowanie pojazdem bez uprawnień i pomimo orzeczonego przez sąd karny zakazu prowadzenia pojazdu, kierowanie pojazdem pomimo braku dopuszczenia do ruchu, spowodowanie kolizji drogowej ( k.24 akt adm.). Podstawą prawną decyzji organu pierwszej instancji o skierowaniu na badanie psychologiczne był art.99 ust.1 pkt 3 lit. b, a nie art.99 ust.1 pkt 3 lit. a ustawy o kierujących pojazdami. Nie jest więc tak, jak twierdzi autor skargi kasacyjnej precyzując zarzuty naruszenia wskazanych na wstępie przepisów prawa materialnego, że "skarżący posiadał ważne badanie dokonane na tę samą okoliczność". Trafnie organy orzekające w sprawie i Sąd pierwszej instancji przyjęły, że legitymowanie się przez skarżącego orzeczeniem o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami z dnia 17 czerwca 2014 r., tj. przed skierowaniem do starosty wniosku o takie samo badanie przez komendanta wojewódzkiego Policji w związku z przekroczeniem 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego nie oznacza, że w nieodległym czasie takie badanie nie może zostać przeprowadzone po raz kolejny w oparciu o inny przepis ustawy o kierujących pojazdami, nakazujący przeprowadzenie takich badań. Skierowanie na przeprowadzenie takiego badania jest wynikiem kolejnych naruszeń przepisów ruchu drogowego, nie zaś jak uprzednio wynikiem skazania za prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości. Przy dokonywaniu wykładni art. 99 ust.1 pkt 3 lit.b ustawy o kierujących pojazdami nie sposób pominąć, że wyłączną przesłanką skierowania na badanie psychologiczne jest przekroczenie 24 punktów karnych. Ta przesłanka została spełniona. Jak słusznie wskazał organ odwoławczy – miarodajnym dla oceny zasadności skierowania na badanie psychologiczne jest moment otrzymania 24 punktów, nie zaś chwila złożenia wniosku o skierowanie na to badanie, ani też chwila orzekania. Wykazana na podstawie wniosku uprawnionego organu okoliczność przekroczenia 24 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego obligowała Starostę Kamieńskiego do wydania decyzji o skierowaniu na badania psychologiczne zgodnie z art. 99 ust.1 pkt 3 lit.b ustawy o kierujących pojazdami. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzucono Sądowi pierwszej instancji nieodniesienie się - mimo wyraźnego określenia stanowiska skarżącego zawartego w odpowiedzi na wezwanie tegoż Sądu z dnia 15 czerwca 2015 r., że kwestionuje on zarówno decyzję SKO w Szczecinie z dnia [...] marca 2015r. sygn. [...] – do całości zagadnienia, a ograniczenie się jedynie do kwestii badań psychologicznych. Tak sprecyzowany zarzut wynika z nieznajomości akt sądowych sprawy. Skarżący zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie dwie decyzje: 1/ decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji i tej decyzji dotyczyło postępowanie sądowe o sygn. II SA/Sz 664/15, które zakończyło się prawomocnie wyrokiem z dnia 9 grudnia 2015 r. oddalającym skargę, 2/ decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne i ta decyzja jest przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu. W aktach niniejszej sprawy znajduje się zarządzenie z dnia 8 lipca 2015 r., z którego wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny rozdzielił skargi zawarte w piśmie J. J. z dnia 22 czerwca 2015 r., w ten sposób, że skarga na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji otrzymała sygn. II SA/Sz 664/15, natomiast skarga na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2015 r. nr SKO. [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne, po nadesłaniu odpowiedzi na nią przez organ, została zarejestrowana pod sygn. II SA/Sz 907/15. Są to dwa odrębne postępowania, a zatem skierowany pod adresem Sądu pierwszej instancji zarzut nieodniesienia się do "całości zagadnienia", jest bezzasadny. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.184 p.p.s.a. orzekł, jak w wyroku. .