II SA/Sz 907/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 lutego 2016 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] r. nr [...] , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267), zwanej dalej "K.p.a." oraz art. 82 ust. 1 pkt 4 lit. b, art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy z dnia stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2015 r. poz. 155), utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] r. nr [...] o skierowaniu J.J. , posiadającego uprawnienia do kierowania w zakresie prawa jazdy kategorii A,C,T na badania psychologiczne przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił stan faktyczny i prawny sprawy, z którego wynikało, że na wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w S., w związku z przekroczeniem 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego w okresie od [...] r., Starosta skierował J. J. na badania psychologiczne. W odwołaniu od decyzji organu I instancji J. J. podniósł, że legitymuje się ważnym orzeczeniem psychologicznym z dnia [...] r., natomiast po tej dacie nie otrzymał żadnych punktów karnych. Zwrócił również uwagę, że wskazany przez Komendanta Wojewódzkiego Policji okres uwzględniający naruszenie przepisów ruchu drogowego kończył się [...] r. i dotyczył wykroczeń popełnionych pojazdami, do których prowadzenia było wymagane prawo jazdy kategorii B, a tych został pozbawiony na mocy orzeczenia sądu na okres trzech lat. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. ponownie rozpatrując sprawę przytoczyło przepisy prawa dotyczące niniejszej sprawy, tj przepis art. 82 ust. 1 pkt 4 lit b ustawy o kierujących pojazdami, zgodnie z którym badaniu psychologicznemu przeprowadzonemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, zwanym dalej "badaniem psychologicznym w zakresie psychologii transportu", podlega kierujący motorowerem, pojazdem silnikowym lub tramwajem, jeżeli przekroczył liczbę 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Jako przepis kompetencyjny wskazało art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b powołanej ustawy, który stanowi, że starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu, jeżeli przekroczyła liczbę 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego. W zakresie powołanego wyżej przepisu, starosta wydaje decyzję na wniosek organu kontroli ruchu drogowego. Kolegium stwierdziło, że materialnoprawna podstawa zaskarżonej decyzji zakreśla ramy koniecznych ustaleń w postępowaniu zmierzającym do wydania orzeczenia o skierowaniu na badania psychologiczne, którymi pozostają fakt posiadania uprawnień do kierowania pojazdami oraz liczba otrzymanych punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Poza tymi ustaleniami pozostaje badanie legalności, zasadności i prawidłowości dokonania wpisu punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego w ewidencji kierowców, prowadzonej na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, które to poprzedzone jest postępowaniem, o jakim mowa w § 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego ( Dz.U. z 2012 r,. poz. 488). Zgodnie z tym przepisem wpisu ostatecznego do ewidencji dokonuje się, jeżeli naruszenie zostało stwierdzone prawomocnym: wyrokiem sądu, postanowieniem sądu o warunkowym umorzeniu postępowania, mandatem karnym albo orzeczeniem organu orzekającego w sprawie o naruszenie w postępowaniu dyscyplinarnym. Przed wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w ust. 1, do ewidencji wprowadza się, niezwłocznie po ujawnieniu naruszenia wpis tymczasowy zawierający informacje o licznie punktów, które zostaną przypisane ostatecznie w razie potwierdzenia naruszenia tym rozstrzygnięciem ( ust. 2). Komendant Wojewódzki Policji we wniosku z dnia [...] r. wskazał na wielokrotne naruszenie przez J. J. przepisów ruchu drogowego w okresie od [...] r., skutkujące uzyskaniem łącznie 25 punktów. Odnosząc się do zarzutu odwołania, dotyczącego zasadności skierowania na badania psychologiczne w sytuacji, gdy strona legitymuje się ważnym orzeczeniem psychologicznym potwierdzającym brak przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami Kolegium stwierdziło, że wbrew twierdzeniom odwołującego istniały podstawy do wszczęcia postępowania oraz wydania zaskarżonej decyzji albowiem wyłączną przesłanką skierowania na badania psychologiczne było przekroczenie 24 punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego w okresie jednego roku. Powyższa norma nie uzależnia legalności nałożenia analizowanego obowiązku od istnienia ważnego orzeczenia psychologicznego oraz jego treści stanowiąc wyłącznie nieuchronną konsekwencję naruszenia przez kierowcę zasad ruchu drogowego skutkującego otrzymaniem 24 punktów karnych. Organ odwoławczy wskazał również na skutki nieprzedłożenia we wskazanym terminie orzeczenia psychologicznego określone w art. 102 ust. 1 pkt 1 lit b ustawy o kierujących pojazdami oraz na bezwzględnie obowiązujący charakter tej normy. Kolegium stwierdziło również- odnosząc się do zarzutów odwołania, że jakkolwiek orzeczenie psychologiczne wydane w dniu [...] r. zostało dotyczyło tego samego zdarzenia, to jednak ocenianego z punktu widzenia innego kryterium zachowania się strony, chociaż ten aspekt pozostaje bez wpływu na ocenę podstaw nałożenia obowiązku przeprowadzenia badań. Organ II instancji podał, że przesłanką skierowania na badania psychologiczne jest przekroczenie 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, przy czym przepis art. 82 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy o kierujących pojazdami nie precyzuje, jaki okres należy uwzględnić przy ustalaniu liczby punktów. Wskazał następnie, że zgodnie z art. 130 ust. 2 powołanej wyżej ustawy, punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które, na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć, przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 lub w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 – 20 punktów. Miarodajnym, w myśl powołanych wyżej przepisów, dla oceny zasadności skierowania na badania jest moment otrzymania 24 punktów, nie zaś wniosku o badanie czy chwila orzekania w sprawie. Organy nie mają również uprawnienia do odstąpienia od skierowania na badania w razie ziszczenia się przesłanki określonej w art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o kierujących pojazdami. Nie ma również znaczenia przyczyna naruszenia przepisów ruchu drogowego. Kolegium podkreśliło również, że ostateczną decyzją Starosty z dnia [...] r. J. J. cofnięto uprawnienia do kierowania pojazdami na okres trzech lat do dnia [..] r. Decyzja ta jest konsekwencją wyroku, który zapadł przed Sądem Rejonowym w [...] r. sygn. akt[...] , w którym Sąd orzekł wobec J. J. zakaz na okres trzech lat prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym, do których prowadzenia wymagane są uprawnienia kategorii B. W pozostałym zakresie odwołujący się zachował uprawnienia do kierowania pojazdami, co pozwoliło zastosowanie wobec niego zastosowanego w niniejszym postępowaniu środka kontrolnego. Nie zgadzając się z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., J. J. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S.. Podnosił, że kwestionuje zasadność skierowania go na badania psychologiczne, albowiem pozytywnie przeszedł badania i na tę okoliczność przedłożył dokumenty. W ocenie skarżącego ponowne skierowanie go na badania jest zbędne i niczemu nie służy oprócz " bezproduktywnej biurokracji przedsiębranej z dużym opóźnieniem". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Przeprowadzona przez sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola zaskarżonej decyzji administracyjnej na podstawie przepisów ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012. 270) wykazała, że decyzja ta została wydana zgodnie z przepisami prawa materialnego i procesowego obowiązującymi w dniu jej wydania. Przedmiotem oceny sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r., utrzymująca w mocy decyzję Starosty z dnia [...] r. o skierowaniu J. J. na badania psychologiczne w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2015r. poz. 155 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b w związku z ust. 2 pkt 2 powołanej wyżej ustawy, starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu, jeżeli przekroczyła liczbę 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego, na wniosek organu kontroli ruchu drogowego lub dyrektora wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego - w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 i pkt 3 lit. b i d. Zaznaczyć należy, że z treści cytowanych przepisów wynika, iż decyzja wydawana na ich podstawie jest rozstrzygnięciem związanym. Oznacza to, że jeżeli zostały spełnione przesłanki określone w tym przepisie, to organ zobligowany jest skierować kierującego na badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu. Z akt administracyjnych wynika bezspornie, że skarżący dopuścił się wielokrotnie naruszenia przepisów i zasad ruchu drogowego oraz przekroczył liczbę 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Komendant Wojewódzki Policji w S. wnioskiem z dnia[...] . zwrócił się do organu pierwszej instancji o skierowanie skarżącego na badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu, z uwagi na otrzymanie przez kierowcę liczby 25 punktów. Starosta, na mocy art. 99 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, związany wnioskiem komendanta wojewódzkiego Policji, skierował skarżącego na badania psychologiczne. Rozważenia w tym miejscu wymaga zagadnienie dotyczące punktów zgromadzonych przez kierowcę, albowiem J. J. podnosi, że wniosek Policji dotyczy okresu od [..] r. i opatrzony jest datą [...] r. Skarżący wskazuje, że po dniu [...] r. nie popełnił żadnego wykroczenia drogowego, w dniu [...] r. poddał się dobrowolnie badaniom psychologicznym oraz to, że na dzień wydania decyzji w rejestrze punktów było mu przypisanych 7 punktów karnych. Kwestia ilości punktów, dokonywanie wpisów do ewidencji i ich usuwanie nie podlega badaniu w kontrolowanym postępowaniu, gdyż jest ono pozostawione organom prowadzącym ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego - Policji. Ewidencja, o której mowa w art. 130 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym jest swego rodzaju rejestrem (wykazem), w którym wpisów dokonuje wyłącznie uprawniony do tego organ Policji. W konsekwencji, wyłącznie w gestii organów Policji, nie zaś starosty jako organu administracji publicznej, leży przypisywanie punktów za konkretne naruszenia, dokonywanie wpisów do ewidencji i ich usuwanie. Organy obu instancji orzekające w sprawie skierowania na badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu nie są więc uprawnione do kwestionowania prawidłowości wynikających z ewidencji wpisów. Wskazać przy tym należy, że zgodnie z jednolitym orzecznictwem sądów administracyjnych wpis do ewidencji prowadzonej przez komendanta wojewódzkiego Policji stanowi czynność materialnoprawną, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a zatem przysługuje od niej prawo wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 sierpnia 2013 r., sygn. akt I OSK 855/12, z dnia 4 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 127/13, z dnia 24 października 2012 r., sygn. akt I OSK 1203/11 i I OSK 1306/11, z dnia 15 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 413/11, z dnia 9 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 73/11, z dnia 13 października 2011 r., sygn. akt 1721/10, z dnia 15 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1456/09, z dnia 7 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1451/09 oraz postanowienie z dnia 30 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1413/11- dostępne w Internecie na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W przypadkach spornych zatem tylko sąd administracyjny w postępowaniu zainicjowanym skargą na czynność komendanta wojewódzkiego Policji może stwierdzić nieprawidłowość dokonanego wpisu do wspomnianej wyżej ewidencji. Kwestia ta nie mogła być więc rozpatrywana ani w postępowaniu administracyjnym, w którym ilość punktów uwidocznionych w prowadzonej przez Policję ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego jest przesłanką skierowania kierowcy na badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu, ani też w niniejszym postępowaniu sądowym, którego przedmiotem jest kontrola legalności ostatecznej decyzji wydanej w tym przedmiocie. Dodać przy tym należy, że z przepisów ustawy nie wynika, w jakim okresie, po przekroczeniu limitu 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, organ Policji ma prawo wystąpić z wnioskiem do właściwego organu o skierowanie na badania psychologiczne. Niewątpliwie chodzi w tym przypadku o niezwłoczne skierowanie wniosku o badania, a przynajmniej termin ten winien być rozsądny. Należy również mieć na uwadze, że w świetle przepisów ustawy o kierujących pojazdami nie ma znaczenia, czy w dacie wniosku o skierowanie na badania psychologiczne punkty zostały już usunięte z rejestru, czy też nadal pozostają w rejestrze. Przesłanką wystąpienia z wnioskiem o badania psychologiczne kierowcy jest fakt przekroczenia 24 punktów, a co za tym idzie konieczność przeprowadzenia badań psychologicznych w zakresie psychologii transportu pod kątem ustalenia, czy sprawca tylu wykroczeń drogowych może być nadal uczestnikiem ruchu drogowego. Podkreślić należy, że wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w S. skierowany do Starosty, z którego wynika przekroczenie przez J. J. 24 punktów, dotyczy zarówno wykroczenia, za które został skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego (kierowanie pojazdem w stanie nietrzeźwości w dniu [...] r. ), jak i wykroczeń drogowych, których skarżący dopuścił się po popełnieniu tego wykroczenia. Wykroczenie polegające na prowadzeniu pojazdu w stanie nietrzeźwości stanowi odrębną podstawę do skierowania na badania psychologiczne i jest niezależne od ilości punktów przypisanych temu naruszeniu przepisów ruchu drogowego. Z akt administracyjnych wynika, że skarżący w dniu [...] r. przeprowadził te badania z pomyślnym dla niego rezultatem. Legitymowanie się przez J. J. orzeczeniem o braku przeciwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami z dnia [...] r., tj. przed skierowaniem do starosty wniosku o takie samo badanie przez komendanta wojewódzkiego Policji w związku z przekroczeniem 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego nie oznacza, mając na uwadze przepisy ustawy o kierujących pojazdami, że w nieodległym czasie takie badanie nie może zostać przeprowadzone po raz kolejny w oparciu o inny przepis tej ustawy, nakazujący przeprowadzenie takich badań. Dodać również należy, że skazujący wyrok Sądu Rejonowego nie spowodował anulowania w rejestrze prowadzonym przez Policję punktów, które skarżący otrzymał za kierowanie pojazdem w stanie nietrzeźwości ( 10 pkt) i punkty te zostały zsumowane z punktami za pozostałe wykroczenia popełnione w okresie od [...] r. czyli w okresie niecałych 9 miesięcy. Przepisy ustawy o kierujących pojazdami w art. 82 ust. 1 pkt 4 lit. b w zw. z art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b jednoznacznie wskazują, na co już wcześniej Sąd zwrócił uwagę, że organ jest związany wnioskiem komendanta wojewódzkiego Policji i nie może odstąpić od skierowania na badania psychologiczne tylko z tego powodu, że kierowca- na skutek popełnienia wykroczenia drogowego w stanie nietrzeźwości - takim badaniom miał obowiązek się poddać i badanie to w dacie wystąpienia z wnioskiem przez Policję zachowało ważność. Kierowca popełniając wykroczenia drogowe skutkujące przekroczeniem 24 punktów winien liczyć się nie tylko z karami o charakterze finansowym, ale również z konsekwencjami wynikającymi z ustawy o kierujących pojazdami. Organ ma bowiem obowiązek sprawdzić, czy kierowca po wielokrotnym popełnieniu wykroczeń drogowych, z punktu widzenia psychologii transportu, jest zdolny do uczestniczenia w ruchu drogowym jako prowadzący pojazdy, do których prowadzenia posiada uprawnienia. Analizując treść wniosku komendanta wojewódzkiego Policji nie sposób nie zauważyć, że po popełnieniu wykroczenia polegającego na kierowaniu pojazdem w stanie nietrzeźwości w dniu 2 lipca 2013 r. skarżący po tej dacie popełnił kolejne wykroczenia drogowe ( kolizja drogowa, kierowanie pojazdem bez uprawnień, przekroczenie prędkości od 41-40 km/h, kierowanie pojazdem pomimo orzeczonego zakazu, kierowanie pojazdem pomimo braku dopuszczenia pojazdu do ruchu). Niezależnie zatem od obowiązku jaki ciąży na skarżącym z woli ustawodawcy, skierowanie na badania psychologiczne w przypadku tego kierowcy jest uzasadnione i konieczne. Skoro w stanie faktycznym sprawy zostały spełnione przesłanki przewidziane w art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o kierujących pojazdami, to prawidłowo orzeczono o skierowaniu skarżącego na badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę należało oddalić.