I FZ 570/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Arkadiusz Cudak (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia N. sp. z o.o. z/s w W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 1654/15 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi N. sp. z o.o. z/s w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 23 marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od maja do lipca oraz od września do listopada 2009r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 23 marca 2015 r., oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. I FZ 570/15 Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 września 2015 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygnaturze akt III SA/Wa 1654/15, działając na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.,) dalej p.p.s.a., odmówił N. sp. z o.o. wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 23 marca 2015 r., oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od maja do lipca oraz od września do listopada 2009 r. Skarżąca ("Spółka") – N. sp. z o.o. z siedzibą w W., w osnowie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji podniosła, że toczący się od dwóch lat spór z organem podatkowym w istotny sposób ograniczył możliwości zarobkowe Spółki do tego stopnia, że zagrożona jest ona upadłością, co może nastąpić w przypadku dalszej egzekucji decyzji podatkowych. Zdaniem Spółki dalsza egzekucja kwoty 155.976,29 zł będzie dla Spółki dotkliwa i praktycznie będzie się wiązać z utratą praw do samej firmy, posiadającej ugruntowaną pozycję na rynku województwa mazowieckiego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, odmawiając wstrzymania wykonania decyzji uznał, że Skarżąca nie wykazała zajścia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. warunkujących przyznanie jej wnioskowanej ochrony prawnej. Sąd podniósł, że Skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, nie uzasadniając wnikliwie swojego wniosku. Odniosła się jedynie do wysokości zobowiązania podatkowego określonego zaskarżoną decyzją i stwierdziła, że wyegzekwowanie tej kwoty będzie miało dla niej daleko idące konsekwencje natury finansowej, w szczególności może skutkować jej upadłością. W ocenie Sądu Skarżąca nie przedstawiła żadnych konkretnych okoliczności, które w istocie wskazywałyby na wystąpienie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podnoszone przez nią twierdzenie, iż zapłata kwoty zobowiązania podatkowego będzie miała dla niej daleko idące konsekwencje natury finansowej, w szczególności może skutkować jej upadłością, powinno było zdaniem Sądu zostać poparte dokumentami, które pozwalałyby Sądowi na dokonanie pozytywnej dla Skarżącej oceny zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. W zażaleniu na powyższe postanowienie Spółka zaskarżyła je w całości. Zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez uznanie, że Spółka nie uprawdopodobniła zajścia przesłanek wskazanych w tym przepisie. Ponadto zarzuciła Sądowi brak analizy wszystkich okoliczności i argumentów podniesionych przez Skarżącą we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, w kontekście realizacji znamion w postaci skutków trudnych do odwrócenia, to jest przede wszystkim utraty władztwa nad samą spółką, utraty dotychczasowych klientów, a co za tym idzie w ogóle możliwości prowadzenia dalszej działalności gospodarczej w takiej formie prawnej. Wskazując na powyższe zarzuty Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o wstrzymanie wykonania decyzji organu I oraz II instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie ma usprawiedliwione podstawy, a zatem zaskarżone postanowienie należało uchylić oraz na zasadzie wynikającej z art. 188 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. rozpoznać wniosek Spółki o wstrzymanie wykonania decyzji. Ustawodawca w art. 61 § 3 p.p.s.a. uzależnił prawo sądu do wstrzymania wykonania decyzji od spełnienia choć jednej z wymienionych w tym przepisie pozytywnych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Są nimi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ustawodawca nie uregulował w jaki sposób skarżący, we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji powinien wykazać, istnienie okoliczności uzasadniających spełnienie choć jednej z nich. Procedura postępowania przed sądami administracyjnymi nie przewiduje możliwości przeprowadzenia postępowania dowodowego, za wyjątkiem uzupełniającego, wykorzystywanego jedynie pomocniczo, dowodu z dokumentu w trybie i na zasadach art. 106 § 3 p.p.s.a. Z tej przyczyny, stosując wykładnię funkcjonalną uznać należy, że wykazanie istnienia faktów uzasadniających twierdzenie o spełnieniu warunków przyznania ochrony tymczasowej poprzez wstrzymanie wykonania decyzji w toku postępowania przed sądem administracyjnym powinno odbywać się poprzez ich uprawdopodobnienie, które zezwala na przyjęcie za wiarygodne istnienie faktów, z którymi określony przepis wiąże skutki prawne, na podstawie oświadczenia strony złożonego we wniosku (por. postanowienie NSA z dnia 14 listopada 2006r., II FZ 489/06 CBOSA). Sposób ten stosowany jest w postępowaniu sądowym w rozstrzyganiu kwestii ubocznych (wpadkowych), do których należy między innymi rozstrzyganie w przedmiocie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Tym samym nie można uznać za prawidłowe stanowiska Sądu pierwszej instancji, który odmawiając Spółce wstrzymania wykonania decyzji uzasadniał to brakiem przedstawienia przez stronę we wniosku konkretnych okoliczności popartych stosownymi dokumentami, które w istocie wskazywałyby na wystąpienie na skutek wykonania decyzji niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji jest pismem w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powinien spełniać wymogi, o których mowa w art. 46 § 1 p.p.s.a., w tym w pkt 3 wskazującym, że elementem przedmiotowo istotnym każdego pisma jest jego osnowa. Skarżący w osnowie wniosku powinien przedstawić okoliczności uzasadniające wstrzymanie wykonania decyzji, tworzące tło dla rozważenia zastosowania przez sąd art. 61 § 3 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie Spółka z tego obowiązku wywiązała się. Wynikająca z art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłanka wstrzymania wykonania decyzji jaką jest wystąpienie ryzyka spowodowania trudnych do odwrócenia skutków stanowi podstawę do swobodnej interpretacji sądu, który rozpatruje ją w kategorii skutków prawnych lub faktycznych wykonania decyzji, które raz zaistniałe, spowodują istotną bądź trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (Por. postanowienie NSA z dnia 7 września 2010 roku, II GSK 1003/10; postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 16 lipca 2010 II SA/Gl 630/10; postanowienie NSA z dnia 17 kwietnia 2009 I GSK 220/09; postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 14 października 2008 roku III SA/Wr 536/08; postanowienie WSA w Rzeszowie z dnia 8 października 2008 roku II SA/Rz 608/08.CBOSA). Omawiana przesłanka wstrzymania wykonania decyzji przez sąd bywa określana również jako odnosząca się do zmian faktycznych oraz prawnych w sytuacji skarżącego, które nie muszą mieć ściśle ekonomicznego charakteru. W sytuacji, kiedy skarżącym ubiegającym się o udzielenie ochrony tymczasowej jest osoba prawna, to okolicznością tłumaczącą wstrzymanie wykonania decyzji przez sąd jest ryzyko zakończenia prowadzenia działalności gospodarczej oraz groźba redukcji zatrudnienia (por. NSA z dnia 18 czerwca 2004 roku FZ 136/04, czy postanowienie NSA z dnia 11 czerwca 2008 roku, II FZ 208/08; postanowienie WSA w Lublinie z dnia 20 grudnia 2007 roku I SA/Lu 723/07;postanowienie WSA w Szczecinie z dnia 21 listopada 2007 roku I SA/Sz 727/07, postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 8 listopada 2011 roku I SA/Wr 1353/07; postanowienie WSA w Rzeszowie z dnia 18 października 2007 roku I SA/Rz 46/07, czy postanowienie NSA z dnia 20 listopada 2007 roku II FSK 1704/07, czy postanowienie NSA z dnia 17 grudnia 2007 roku I FZ 615/07 oraz postanowienie WSA w Krakowie z dnia 14 grudnia 2007 roku I SA/Kr 1360/07 postanowienie NSA z dnia 17 czerwca 2009 roku II FSK 980/09, czy postanowienie NSA z dnia 17 listopada 2008 roku I FSK 1243/08; postanowienie NSA z dnia 17 czerwca 2009 roku, II FSK 980/09, CBOSA). Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela poglądy wyrażone w tych postanowieniach. Wskazując na powyższe, należy uznać, że wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji, Spółka we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, wykazała spełnienie wynikającej z art. 61 § 3 p.p.s.a., przesłanki niebezpieczeństwa spowodowania, poprzez wykonanie decyzji, trudnych do odwrócenia skutków. Spółka we wniosku oświadczyła bowiem, że wyegzekwowanie wynikających z zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji zobowiązań podatkowych, może znacznie ograniczyć możliwości zarobkowe Spółki, i tym samym doprowadzić do redukcji zatrudnienia oraz zakończenia jej działalności. Ponadto Spółka argumentowała, że likwidacja, jako następstwo wykonania decyzji, istniejącej od 2008 roku działalności Spółki wiązałaby się z utratą rozpoznawalności wypracowanej i cenionej marki na rynku województwa mazowieckiego. Natomiast odbudowa tego wizerunku, w przypadku rozpoczęcia nowej działalności byłaby utrudniona czy wręcz niemożliwa. Tym samym uznać należy ze Spółka we wniosku wykazała spełnienie przesłanki wstrzymania wykonania decyzji jaką jest niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a., co uzasadniało przyznanie jej wnioskowanej ochrony w postaci wstrzymania wykonania decyzji. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny postanowił uchylić zaskarżone postanowienie oraz wobec uznania, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, rozpoznać wniosek Spółki i wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, czego podstawę prawną stanowi art. 188 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.