II OZ 1309/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 21 kwietnia 2016 r. sygn. akt II SA/Łd 994/15 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia w sprawie ze skargi M. C. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie rozbudowy istniejącego budynku mieszkalnego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2016 r. sygn. akt II SA/Łd 994/15 odmówił M. C. przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 10 lutego 2016 r. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia 10 lutego 2016 r. umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie ze skargi M. C. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2015 r. nr [...]. Odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem i pouczeniem o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia zażalenia został uznany za doręczony M. C. z dniem 4 marca 2016 r. W dniu 8 kwietnia 2016 r. M. C. wniósł zażalenie wnioskując jednocześnie o przywrócenie terminu do jego złożenia. Wnioskodawca wskazał, że 12 lutego 2016 r. zapoznał się z treścią postanowienia o umorzeniu postępowania oraz z treścią protokołu z rozprawy, w którym wskazano, że termin do wniesienia zażalenia wynosi 30 dni. W dniu 8 kwietnia 2016 r. B. A. otrzymała pismo w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 993/15, informujące, że termin do wniesienia zażalenia wynosi 7 dni, a nie 30 dni. Powołując się na poglądy orzecznictwa wnioskodawca wskazał, że błędne pouczenie stanowi przesłankę wyłączającą jego winę w uchybieniu terminu. W ocenie Sądu okoliczności podniesione we wniosku o przywrócenie terminu nie dowodzą, że wniesienie zażalenia z uchybieniem terminu nie było zawinione przez stronę. Sąd przyznał, że pouczenie w protokole rozprawy w zakresie wskazania terminu do złożenia zażalenia było błędne. Wskazano tam, że zażalenie należy wnieść w terminie 30 dni, podczas gdy należy je wnieść w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia o umorzeniu postępowania. Sąd zwrócił jednak uwagę, że w piśmie przewodnim wraz z doręczeniem postanowienia z uzasadnieniem, które zostało uznane za doręczone skarżącemu z dniem 4 marca 2016 r., wskazano prawidłowo, że zażalenie należy złożyć w terminie 7 dni. Sąd nie dał wiary twierdzeniu, że skarżący w dniu 12 lutego 2016 r. przeglądał akta sądowe, bowiem w tym dniu akta przeglądał pełnomocnik skarżącego w osobie adwokata. Zaznaczył, że pouczenie zawarte w protokole z rozprawy adresowane było do biorących udział w rozprawie uczestników postępowania, czyli osób, które nie były w postępowaniu reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika. Fakt, że pełnomocnik skarżącego jest adwokatem, pozwala oczekiwać, że jako profesjonalista w swoim zawodzie tak oczywiste błędy jak wskazanie terminu do wniesienia zażalenia będzie w stanie skorygować we własnym zakresie. W konkluzji Sąd uznał, że wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie. W zażaleniu na powyższe postanowienie M. C. zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez nieprawidłowe uznanie, że nie uprawdopodobnił on, że w czasie biegu terminu do złożenia zażalenia nie zaistniała obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca mu dokonanie czynności, podczas gdy w czasie biegu terminu do wniesienia zażalenia działając w oparciu o pouczenie Sądu był przekonany, że termin na złożenie zażalenia jest dłuższy niż 7 dni od daty doręczenia, wobec czego zaistniała obiektywna przyczyna uzasadniająca brak winy w złożeniu zażalenia po upływie ustawowego terminu. W oparciu o postawiony zarzut wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 10 lutego 2016 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania, a ponadto o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych. W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł, że nie twierdził on, że przeglądał akta sprawy w siedzibie Sądu. Wskazał, że treść postanowienia oraz protokołu rozprawy z 10 lutego 2016 r. przekazał mu w dniu 12 lutego 2016 r. pełnomocnik będący adwokatem. Zaznaczył jednak, że pełnomocnik ten został umocowany jedynie do przeglądania akt sprawy, sporządzania kserokopii, fotokopii i zmawiania odpisów. W tej sytuacji do zleconych mu czynności nie należała pomoc prawna w zakresie analizy sprawy i jej prowadzenie. Skarżący podniósł ponadto, że wobec faktu, że postanowienie z dnia 10 lutego 2016 r. wraz z prawidłowym pouczeniem zostało mu doręczone w trybie art. 73 § 4 p.p.s.a., nie znał on treści tego pouczenia. Oświadczył, że znając treść postanowienia Sądu jak i pouczenia zawartego w protokole rozprawy, nie było potrzeby zapoznawania się z treścią pouczenia załączonego do doręczonego mu postanowienia. Wyjaśnił, że działając w zaufaniu do Sądu miał obiektywnie usprawiedliwione prawo sądzić, że będzie ono tożsame z pouczeniem zawartym w protokole rozprawy. W odpowiedzi na powyższe zażalenie uczestnik postępowania Z. K. wniósł o jego nieuwzględnienie i utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienie. Podniósł, że w zakresie pełnomocnictwa udzielonego pełnomocnikowi skarżącego mieściło się zwrócenie uwagi na oczywiście błędne pouczenie o terminie wniesienia zażalenia. Zwrócił uwagę, że skarżący M. C. oraz jego żona B. A. są adwokatami czynnie wykonującymi ten zawód. Ponadto uczestnik postępowania negatywnie ocenił zachowanie skarżącego polegające na nieroztropnym uznaniu, iż nie musi odbierać korespondencji z Sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści przepisu art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 780 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Jednym z przewidzianych w art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. warunków przywrócenia terminu przez sąd jest uprawdopodobnienie przez stronę braku jej winy w przekroczeniu terminu. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. W przypadku zaś, gdy strona jest zastępowana przez pełnomocnika, za błędy i zaniechania pełnomocnika odpowiedzialność ponosi jego mocodawca W rozpoznawanej sprawie przy ocenie miernika staranności wymaganego przy dokonywaniu czynności procesowych przez M. C. uwzględnić należało dwie okoliczności: fakt, że skarżący działał w postępowaniu (w ograniczonym zakresie) przez profesjonalnego pełnomocnika będącego adwokatem, a także to, że skarżący sam jest adwokatem czynnie wykonującym ten zawód (co wynika z danych zawartych w ogólnodostępnym Krajowym Rejestrze Adwokatów i Aplikantów Radcowskich: http://rejestradwokatow.pl). Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym adwokat, podlega w tym zakresie bardziej rygorystycznym kryteriom oceny. W związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedury sądowej zobligowany jest bowiem do zachowania dużo dalej posuniętej staranności niż wymagana jest od osób niebędących profesjonalnymi pełnomocnikami (por. postanowienie NSA z dnia 11 czerwca 2014 r., sygn. akt I FZ 149/14; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze treść wskazanych wyżej przepisów, jak również utrwalone orzecznictwo sądowe, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd I instancji zasadnie odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Wbrew twierdzeniom skarżącego nie jest okolicznością wskazującą na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia błędne pouczenie o terminie jego wniesienia zawarte w protokole rozprawy z dnia 10 lutego 2016 r. Skarżący jako adwokat zawodowo trudniący się świadczeniem pomocy prawnej powinien mieć wiedzę w tak podstawowej kwestii, jaką są terminy wnoszenia środków odwoławczych w procedurze sądowoadministracyjnej. Będąc obecnym na rozprawie w dniu 10 lutego 2016 r. winien już wówczas zwrócić uwagę Sądu na błąd w pouczeniu co do terminu złożenia zażalenia na postanowienie wydane na tej rozprawie. Oczywisty błąd w pouczeniu zawartym w protokole rozprawy został konwalidowany przez Sąd I instancji, bowiem wraz z przesyłką zawierającą odpis postanowienia z uzasadnieniem doręczono skarżącemu prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie jego zaskarżenia. Powyższa przesyłka została skutecznie doręczona skarżącemu zgodnie z art. 73 § 4 p.p.s.a. Okoliczność, że skarżący przesyłki tej "fizycznie" nie odebrał i nie zapoznał się z jej treścią, w żaden sposób nie może obalić domniemania faktycznego doręczenia pisma w trybie art. 73 § 4 p.p.s.a. ani stanowić o braku winy w uchybieniu terminu. Skarżący sam przyznał bowiem, że uznał, iż nie ma potrzeby odbioru skierowanej do niego korespondencji z Sądu. Taka postawa skarżącego jednoznacznie wskazuje, że nie dochował on należytej staranności przy prowadzeniu swoich spraw wymaganej już od osoby niebędącej profesjonalnym pełnomocnikiem, a tym bardziej od adwokata. W tym przypadku minimum wymaganej staranności stanowiłoby niewątpliwie odebranie korespondencji z Sądu oraz zapoznanie się z jej treścią, w tym z prawidłowym pouczeniem o terminie wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 10 lutego 2016 r. Nieudolne zorganizowanie odbioru korespondencji kierowanej z Sądu, a tym bardziej lekkomyślna decyzja o rezygnacji z jej odbioru, nie może skutkować uwolnieniem strony od winy w uchybieniu terminowi do wniesienia zażalenia. Na koniec odnieść należy się do kwestii przeglądania akt sprawy w dniu 12 lutego 2016 r. przez pełnomocnika skarżącego w osobie adwokata. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie pełnomocnik mógł bez podejmowania nadmiernego wysiłku uniknąć uchybienia terminu. Mimo że jak wynika z treści udzielonego mu pełnomocnictwa był on umocowany do zastępowania skarżącego jedynie w zakresie przeglądania akt, sporządzania kserokopii, fotokopii i zamawiania odpisów, to zgodzić trzeba się z Sądem I instancji, że pełnomocnik we własnym zakresie powinien skorygować błąd Sądu co do pouczenia o terminie wniesienia zażalenia. Jak trafnie zwrócił uwagę uczestnik postępowania we wniesionej odpowiedzi na zażalenie nie sposób bowiem podzielić poglądu skarżącego, że zlecone pełnomocnikowi czynności przeglądania akt sprawy polegać miały na mechanicznym przekazaniu klientowi dokumentów, bez choćby pobieżnego zapoznania się z ich treścią i analizy skutków, jakie wywołują dla mocodawcy. Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że w aktach sprawy znajduje się odpis pełnej korespondencji wysłanej do skarżącego - zarówno postanowienia z dnia 10 lutego 2016 r. z uzasadnieniem, jak i pisma przewodniego z dnia 12 lutego 2016 r. zawierającego prawidłowe pouczenie, że zażalenie na to postanowienie należy wnieść w terminie 7 dni do daty jego doręczenia. To, z jaką starannością pełnomocnik skarżącego zapoznał się z aktami sprawy, czy przekazał mu wszystkie istotne informacje z nich wynikające bądź kopie dokumentów i czy nie pominął w tym zakresie ww. pisma zawierającego pouczenie, obciąża stronę, którą reprezentuje. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawione powyżej okoliczności nie wskazują, aby zaistniały takie przeszkody, które uniemożliwiły skarżącemu wniesienie zażalenia na postanowienie z dnia 10 lutego 2016 r. w ustawowym terminie. Stąd też zaskarżone postanowienie Sądu I instancji odmawiające skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia wraz z zaprezentowaną w nim argumentacją należy uznać za prawidłowe. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.