IV SA/Po 722/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka /spr./ Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Tomasz Grossmann Protokolant st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2016 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Jarocinie na decyzję Wójta Gminy J. z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję Kierownik GOPS w J. działając z upoważnienia Wójta Gminy J. w dniu [...].07.2015r. wydał decyzję nr [...] , w której działajac na podstawie art. 104, art. 130 § 4, art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracynego (j.t. Dz.U. z 2013r. poz. 267 ze zm. – dalej k.p.a.), art. 2-6, art. 8, art. 10, art. 20 ust. 3, art. 24-26, art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz.U. z 2015r., poz. 114 – dalej u.ś.r.), § 2 i 3 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013r. w/s sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z 2013 r. poz. 3), oraz § 1 ust. 2 pkt 1, § 2 pkt 1, 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2012 r. Nr 161, poz. 959), po rozpatrzeniu wniosku złożonego dnia 30.09.2014r. przez K.P. , oraz na podstawie informacji, że wnioskodawczyni od dnia 9.07.2015r. przebywa na urlopie wychowaczym zmienił decyzję Nr [...] z dnia [...].10.2014r. i przyznał dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego - opieka nad więcej nże jednym dzieckiem urodzonym w trakcie jednego porodu, na J.P. , B.P. w kwocie [...] zł miesięcznie, w okresie od dnia 9.07.2015r. do dnia 31.10.2015r. Od tej decyzji K.P. nie złożyła odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. Prokurator Rejonowy w Jarocinie pismem z dnia 27 sierpnia 2015r. nr Pa [...] działając na podstawie art. 50 § 1, art. 52 § 1, art. 53 § 3 , art. 54 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm. – dalej P.p.s.a.) zaskarżył w/w decyzję z dnia [...].07.2015r. nr [...], wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekaznie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi Skarżący stwierdził, że nie ulega wątpliwości, że K.P. spełnia warunki uprawniające do przyznania zasiłków rodzinnych na dzieci wraz z dodatkami do zasiłków. Spór dotyczy natomiast przyznanego dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Skarżacy powołując się na treść art. 8 pkt 2, art. 10 ust. 2 u.ś.r., oraz uchwałę NSA z dnia 26.06.2014 r. sygn. akt I OPS 15/13 wskazał, że dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, o którym mowa w art. 10 ust 1 u.ś.r., w przypadku korzystania z urlopu wychowawczego w celu sprawowania opieki nad więcej nże jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu, przysługuje do zasiłku rodzinnego na każde z dzieci. Powołując sie na treść uchwały skarżacy wskazał, że NSA uznał, że konstrukcja przedmiotowego dodatku do zasiłku rodzinnego wyraźnie wskazuje, że przesłanką jego przyznania jest opieka nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, jeżeli dziecko pozostaje pod faktyczną opieką osoby uprawnionej do urlopu wychowawczego, którą jest matka lub ojciec, opiekun faktyczny dziecka lub opiekun prawny dziecka. Z dokumentów załączonych do wniosku o przyznanie świadczeń rodzinnych wynika, że K.P. podczas jednego porodu w dniu [...].01.2014 r. urodziła dwoje dzieci J. i B., rodzeństwo P. Pracodawca udzielił urlopu wychowawczego na dzieci w okresie od [...].07.2015 na okres 3 lat. Wobec przyznania przez organ I Instancji K.P. zasiłków rodzinnych na każde z dzieci J. i B. i spełnienia przez nią w stosunku do każdego dziecka warunków określonych w art. 10 ust 1 u.ś.r., w tym korzystania z urlopu wychowawczego, stosownie do poglądu wyrażonego przez NSA do każdego z przyznanych zasiłków przysługuje dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. W ocenie skarżącego przyznanie jednego dodatku do zasiłku rodzinnego w wysokości [...] zł na dwoje dzieci nie spełnia swojej funkcji zaopatrzeniowej i nie stanowiło realizacji konstytucyjnego prawa do ochrony i pomocy rodzinie i prowadzi do nierównego traktowania rodzin wielodzietnych w których dzieci urodziły się podczas jednego porodu, w stosunku do takich samych rodzin wielodzietnych, w których jednak dzieci przychodziły na świat w większej liczbie porodów. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy J. wniósł o jej oddalenie. Organ podniósł, że zasady ustalania prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego określają przepisy u.ś.r. i zaskarżona decyzja pozostaje z nimi w zgodzie. Przyznając jeden dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu sprawowania opieki nad dwojgiem dzieci organ kierował się bowiem treścią art. 10 ust. 1 i 2 u.ś.r. i linią orzeczniczą dotyczącą tego przepisu (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 5 czerwca 2014r. sygn. akt II SA/Po 213/14, wyrok WSA w Gorzowie z dnia 14.05.2014r. sygn. akt II SA/Go 280/14, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 13.05.2014r. sygn akt II SA/Ol 342/14). Odnosząc się do wskazanej w skardze uchwały NSA organ wskazał, że przepis art. 10 ust. 1 i 2 u.ś.r. nie uległ zmianie po jej podjęciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 ust. 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), kontrola dokonywana przez sądy administracyjne sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Ewentualne stwierdzenie uchybień w działaniu administracji publicznej obliguje sąd od uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności, bądź też stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa (art. 145 ust. 1 P.p.s.a.). Sąd administracyjny, kontrolując działalność administracji publicznej, pozostaje zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. związany granicami sprawy, a nie granicami skargi. W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że skargę na decyzję Wójta Gminy J. z dnia [...].07.2015r. złożył prokurator, który zgodnie z treścią art. 52 § 1 P.p.s.a. zwolniony jest z wymogu wyczerpania środków zaskarżenia. Ponadto stwierdzić należy, że w sprawie zachowany został termin do wniesienia skargi przez prokuratora o którym mowa w art. 53 § 3 P.p.s.a., bowiem od dnia doręczenia decyzji stronie nie upłynął okres 6 miesięcy. Zaskarżoną decyzją Wójt Gminy J. zmienił decyzję Nr [...] z dnia [...].10.2014r. i przyznał dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego - opieka nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym w trakcie jednego porodu, na J.P. i B.P. w kwocie [...] zł miesięcznie. Tym samym organ stanął na stanowisku, że sprawowanie opieki w okresie korzystania z urlopu wychowawczego nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym w trakcie jednego porodu, nie uprawnia do przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego na każde z dzieci urodzonych w trakcie jednego porodu. Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że zgodnie z art. 8 pkt 2 u.ś.r. do zasiłku rodzinnego przysługuje dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Natomiast w myśl art. 10 ust. 1 u.ś.r., dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli dziecko pozostaje pod jego faktyczną opieką, uprawnionemu do urlopu wychowawczego, nie dłużej jednak niż przez okres: 1. 24 miesięcy kalendarzowych; 2. 36 miesięcy kalendarzowych, jeżeli sprawuje opiekę nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu; 3. 72 miesięcy kalendarzowych, jeżeli sprawuje opiekę nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności albo o znacznym stopniu niepełnosprawności. Na tle wykładni i stosowania tych przepisów przez sądy administracyjne doszło w orzecznictwie do rozbieżności, czy w sytuacji urodzenia więcej niż jednego dziecka podczas jednego porodu dodatek przewidziany w art. 8 pkt 2 w związku z art. 10 ust. 1 u.ś.r. przysługuje uprawnionemu do urlopu wychowawczego na każde z dzieci, czy też w takiej sytuacji przysługuje jeden dodatek. Jeden z kierunków orzecznictwa wskazany przez organ jest zgodny podjętym w sprawie rozstrzygnięciem. Tym niemniej wbrew argumentacji wynikającej z odpowiedzi na skargę, obojętną dla rozstrzygnięcia przedmiotowej skargi przy uwzględnieniu treści art. 269 § 1 P.p.s.a., nie jest uchwała NSA z dnia 26.06.2014 r. sygn. akt I OPS 15/13, w której uznano, że dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, o którym mowa w art. 10 ust. 1 u.ś.r., w przypadku korzystania z urlopu wychowawczego w celu sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu, przysługuje do zasiłku rodzinnego na każde z tych dzieci. W uzasadnieniu uchwały NSA wskazał, że konstrukcja dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 u.ś.r., wyraźnie wskazuje, że przesłanką przyznania tego dodatku jest opieka nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, jeżeli dziecko pozostaje pod faktyczną opieką osoby uprawnionej do urlopu wychowawczego, którą jest matka lub ojciec, opiekun faktyczny dziecka albo opiekun prawny dziecka. Nie jest przesłanką przyznania prawa do tego dodatku określenie okresu przez jaki dodatek przysługuje, który to okres jest zróżnicowany w art. 10 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 u.ś.r., ani też określenie wysokości dodatku w art. 10 ust. 2 u.ś.r. Nie można więc z przepisu, który określa okresy pobierania dodatku, w tym okres pobierania dodatku w razie sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu (art. 10 ust. 1 pkt 3 u.ś.r.), wyprowadzać wniosku, że przepis ten ogranicza prawo do dodatku tylko do jednego dodatku przysługującego do zasiłku rodzinnego na jedno z dzieci, w sytuacji gdy każde z dzieci urodzonych podczas jednego porodu jest dzieckiem, na które przysługuje zasiłek rodzinny i które pozostaje pod faktyczną opieką osoby uprawnionej do urlopu wychowawczego, w okresie korzystania z tego urlopu. Nie sposób twierdzić, na podstawie art. 10 u.ś.r., że w takiej sytuacji należy wybrać jedno z dzieci, na które będzie przysługiwał ten dodatek do zasiłku rodzinnego na to dziecko. Nie był przekonujący dla NSA argument, że wydłużenie okresu przysługiwania dodatku do 36 miesięcy kalendarzowych, jeżeli opieka jest sprawowana nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu, oznacza, że dodatek przysługuje tylko do zasiłku rodzinnego na jedno z tych dzieci. Rozumowaniu temu przeczy, zdaniem NSA, przede wszystkim to, że po pierwsze, dodatek jest ściśle związany z zasiłkiem rodzinnym na określone dziecko, a po drugie, wydłużenie okresu pobierania dodatku dotyczy wyłącznie określenia okresu pobierania dodatku, a nie przesłanek, od których zależy nabycie prawa do tego dodatku. Z tego względu nie ma wystarczających podstaw do przyjęcia, że skoro ustawodawca wydłużył okres pobierania dodatku w razie sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu, to tym samym dodatek ten ma przysługiwać tylko do zasiłku rodzinnego na jedno z tych dzieci. NSA wskazał, że jeżeli osoba uprawniona korzysta z urlopu wychowawczego w celu sprawowania osobistej opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu i jeżeli każde z tych dzieci pozostaje pod jej faktyczną opieką, a na każde z nich przysługuje jej zasiłek rodzinny, to do każdego z tych zasiłków przysługuje dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, co wynika z art. 10 ust. 1 u.ś.r.. Skoro ustawodawca, określając w art. 10 ust. 2 u.ś.r. wysokość dodatku, nie zastrzegł, że osobie uprawnionej wypłaca się tylko jeden dodatek (analogicznie, jak to przewidywał art. 30a ust. 1 ustawy z dnia 1 grudnia 1994 r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych co do przysługiwania zasiłku wychowawczego) - to takie zastrzeżenie nie może być wyprowadzane ani z poprzedzającej obecne unormowania regulacji dotyczącej zasiłków wychowawczych, ani z przepisów regulujących inne dodatki do zasiłku rodzinnego, skoro każdy dodatek regulowany jest autonomicznie, ani też z unormowania dotyczącego okresu pobierania dodatku, który w przypadku sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu przedłużony został do 36 miesięcy. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 269 § 1 P.p.s.a. jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu NSA, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Oznacza to, że dokonana w uchwale NSA interpretacja przepisów prawa jest wiążąca, w tym sensie, że składowi sądu administracyjnego rozpoznającemu sprawę nie wolno samodzielnie podejmować wykładni prawa odmiennej, od tej która została przyjęta przez skład poszerzony NSA. Mimo, że wykładania zawarta w uchwale abstrakcyjnej nie ma mocy bezpośrednio wiążącej w konkretnej sprawie, to jednak w sposób pośredni wiąże ona wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych Dopóki więc nie nastąpi zmiana tego stanowiska, dopóty sądy administracyjne obowiązane są je respektować (P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2010, s. 612-613). Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela stanowisko zajęte przez NSA w uchwale z dnia 26.06.2014 r. sygn. akt I OPS 15/13 i stwierdza, że jeżeli osoba uprawniona korzysta z urlopu wychowawczego z tytułu opieki nad więcej nże jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu i na każde z tych dzieci przysługuje jej zasiłek rodzinny, to do każdego z zasiłków rodzinnych na te dzieci przysługuje dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, o którym mowa w art. 10 ust. 1 u.ś.r. Z tych też względów uznać należało, że Wójt Gminy J. dokonał błędnej wykładni art. 8 pkt 2 w zw. z art. 10 ust. 1 u.ś.r. przyznając K.P. dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego tylko na jedno dziecko, w sytuacji, gdy z akt sprawy wynika jednoznacznie, że dwoje z dzieci, na które Wójt przyznał zasiłek rodzinny, urodziło się w tym samym dniu. Ponownie rozpoznając sprawę, organ będąc związanym stanowiskiem Sądu wyrażonym w zaskarżonym wyroku, ponownie dokona oceny zasadności przyznania K.P. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego również na drugie z dzieci. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji