II GSK 2250/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zabłocka po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej C. Sp. z o.o. w L. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 lutego 2016 r., sygn. akt I SA/Kr 52/16 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi C. Sp. z o.o. w L. na czynność wydania wystąpień pokontrolnych dotyczących zwrotu do budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacji oświatowej postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 11 lutego 2016 r., sygn. akt I SA/Kr 52/16 odrzucił skargę C. z siedzibą w L. na czynność wydania wystąpień pokontrolnych dotyczących zwrotu do budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacji oświatowej oraz zwrócił stronie skarżącej uiszczony wpis sądowy od skargi w kwocie 200 złotych. C. z siedzibą w L. (dalej: skarżąca, strona) wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na wystąpienia pokontrolne dotyczące zwrotu do budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacji oświatowej w sprawach znak:[...] Odpowiadając na skargę Starosta N. wniósł o jej odrzucenie, podnosząc, że wystąpienia pokontrolne nie należą do aktów i czynności, które podlegają kontroli sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej "p.p.s.a." w zw. z art. 58 § 3 p.p.s.a., odrzucił skargę. Sąd I instancji w uzasadnieniu stwierdził, że zaskarżone wystąpienia pokontrolne nie należą do decyzji ani do postanowień, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1 – 3 p.p.s.a., nie można ich też zaliczyć do aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. WSA uznał, że akty lub czynności, określone w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. muszą mieć władczy charakter, aby mogły zostać poddane kontroli sądu administracyjnego, a tego przymiotu wystąpieniom pokontrolnym przypisać nie można. WSA uznał, że wezwania do zwrotu dotacji zawarte w zaskarżonych wystąpieniach pokontrolnych nie rodzą obowiązku, a jedynie możliwość zapłaty wskazanej kwoty na zasadzie dobrowolności. Jak podkreślił, w orzecznictwie sądowym wystąpienie pokontrolne kończy etap kontroli i w przypadku braku dobrowolnego zwrotu przez stronę dotacji, stanowić będzie podstawę do wszczęcia postępowania administracyjnego i wydania rozstrzygnięcia, które dopiero po wyczerpaniu środków zaskarżenia może być poddane kontroli sądu administracyjnego. Samo wystąpienie pokontrolne nie jest aktem władczej ingerencji organu i nie podlega egzekucji administracyjnej, zatem nie podlega kontroli sądów administracyjnych. C. z siedzibą w L. w skardze kasacyjnej od powyższego postanowienia wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez uznanie, że wystąpienia pokontrolne z przeprowadzonej kontroli w zakresie wydatkowania dotacji oświatowych nakazujące skarżącej dokonanie określonych działań, nie są czynnością z zakresu administracji publicznej, na którą przysługuje środek zaskarżenia i w konsekwencji odrzucenie skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skargi na inne niż decyzje administracyjne i postanowienia, akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Aby akt lub czynność inne niż określone w art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a. podlegały kontroli sądu administracyjnego, muszą spełniać następujące warunki: przede wszystkim muszą mieć charakter publicznoprawny, być skierowane do indywidualnego podmiotu i dotyczyć jego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że wystąpienia pokontrolne zostały wydane po przeprowadzeniu kontroli na podstawie ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 tj. ze zm.) oraz Uchwały Nr [...] Rady Powiatu N. w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji dla szkół i placówek prowadzonych przez podmioty nie będące jednostkami samorządu terytorialnego oraz trybu i zakresu kontroli prawidłowości ich wykorzystywania z dnia [...] września 2015 r. (...). Jak wynika z akt sprawy kontrolą objęto realizację obowiązków wynikających z tych przepisów w zakresie prawidłowości wykazywania faktycznej liczby uczniów oraz prawidłowość wydatkowania przez skarżącą środków z otrzymanej dotacji. W zaskarżonych wystąpieniach pokontrolnych, wyraźnie wskazano, że przedstawia się w nich stwierdzone nieprawidłowości w okresie objętym kontrolą, osoby odpowiedzialne za ich powstanie oraz wnioski pokontrolne zmierzające do ich usunięcia nieprawidłowości. Należy zauważyć, że we wnioskach zawartych w wystąpieniach pokontrolnych wskazano, że liczba uczniów wykazywana w comiesięcznej Informacji o faktycznej liczbie uczniów, spełniająca wymagania art. 90 ust. 3 ustawy o systemie oświaty powinna być zgodna ze stanem rzeczywistym oraz, że dotacja wykorzystana niezgodne przeznaczeniem powinna zostać zwrócona wraz z należytymi odsetkami. Ponadto w wystąpieniach tych podkreślono, że w terminie 30 dni od dnia ich doręczenia kontrolowana jednostka jest obowiązana zawiadomić Starostę Powiatu N. o wykonaniu wniosków pokontrolnych lub o przyczynach ich niewykonania. Zgodnie z powyższym należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że samo sformułowanie we wniosku pokontrolnym, iż strona powinna dokonać zwrotu dotacji, nie rodzi obowiązku, lecz jedynie daje możliwość zapłaty wskazanej kwoty na zasadzie dobrowolności, a zatem wystąpienie pokontrolne nie jest aktem władczej ingerencji organu wobec tego nie podlega kontroli sądów administracyjnych. To samo dotyczy wskazania organu we wnioskach pokontrolnych, że liczba uczniów powinna być zgodna ze stanem rzeczywistym. Należy wyraźnie podkreślić, że wystąpienie pokontrolne jedynie kończy etap kontroli i w przypadku braku dobrowolnego zwrotu przez stronę dotacji, bądź braku przestrzegania innych zaleceń zawartych we wnioskach pokontrolnych stanowić będzie podstawę do wszczęcia postępowania administracyjnego i wydania rozstrzygnięcia, które dopiero po wyczerpaniu środków zaskarżenia może być poddane kontroli sądu administracyjnego. Stąd też, wystąpienia pokontrolne (w których występują wnioski pokontrolne) nie mogą być uznane za czynność materialno-techniczną, podlegającą kontroli sądowoadministracyjnej. Oznacza to, że wystąpienia pokontrolne zawierające same wnioski nie mieszczą się we wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. rozstrzygnięciach, gdyż nie dotyczą bezpośrednio uprawnień ani obowiązków strony wynikających z przepisu prawa. Sąd pierwszej instancji trafnie zatem uznał, że skarga na wystąpienia pokontrolne nie przysługuje i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.