II GSK 2238/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Jagielska Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia del. WSA Walentyna Długaszewska Protokolant asystent sędziego Michał Stępkowski po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 24 kwietnia 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 2983/13 w sprawie ze skargi G. Spółki z o.o. Spółki komandytowej w B. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.; 2. zasądza od G. Spółki z o.o. Spółki komandytowej w B. na rzecz Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej 1100 (tysiąc sto) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2014 r. uchylił objętą skargą G. Spółki z o.o. Spółki Komandytowej w B. decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] lipca 2013 r. w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego. Stwierdził, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu oraz orzekł o kosztach postępowania. Stan sprawy przyjęty przez Sąd I instancji przedstawiał się następująco: W dniu 6 lutego 2012 r. E. B. z siedzibą w R. w Holandii wniosła o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego "R." nr [...], udzielonego na rzecz skarżącej spółki z pierwszeństwem od dnia 29 grudnia 2000 r. W motywach żądania jako podstawę prawną podano art. 102, art. 103 ust. 1 i art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2001 r. Nr 49, poz. 508, dalej: p.w.p.) wskazując, że sporny wzór przemysłowy pozbawiony był cech nowości i oryginalności – indywidualnego charakteru. Holenderska spółka swój interes prawny wywodziła z faktu, że od 1974 r. jest producentem plastikowych wyrobów rynnowych obejmujących między innymi rynny, łączniki, uchwyty rynnowe, sprzedawanych do lokalnych dystrybutorów w tym na rynku polskim. Skarżąca spółka jest konkurentem handlowym, której prawo z rejestracji ogranicza swobodę gospodarczą, w szczególności w sytuacji wystąpienia przez skarżącą do kontrahentów o zaprzestanie naruszania spornego prawa poprzez sprzedaż jej wyrobów. Skarżąca spółka w toku postępowania administracyjnego podważyła interes prawny holenderskiej spółki w żądaniu unieważnienia prawa z rejestracji podnosząc, że wnioskodawczyni nie wykazała, że prowadziła działalność gospodarczą zakresie wprowadzania na rynek produktu objętego spornym wzorem. Zdaniem skarżącej spółki przedłożony przez wnioskodawczynię dowód (katalog), nie wskazywał na okoliczność, aby przedmiot wzoru przemysłowego był w nim udostępniony – dotyczył produktów jak denka rynnowe, zbiorniki, narożniki zewnętrzne i leje spustowe, nie zaś rynny. Ponadto uwidocznione tam zdjęcia, niewyraźne, nie pozwalały na ocenę nowości lub indywidualnego charakteru produktu. Objętą skargą decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. Urząd Patentowy RP unieważnił prawo z rejestracji spornego wzoru przemysłowego pt.: "R.". Organ uznał, że podniesione przez holenderską spółkę okoliczności produkowania plastikowych wyrobów rynnowych i ich dystrybucja w tym na rynku krajowym oraz ograniczenie jej działalności gospodarczej przez żądanie skarżącej skierowane do kontrahentów o zaprzestaniu naruszania spornego prawa poprzez sprzedaż jej produktów, uzasadniały interes prawny w domaganiu się unieważnienia prawa z rejestracji spornego wzoru przemysłowego. Organ wskazał na określone w dokumentacji rejestrowej cechy istotne spornego wzoru (zastrzeżenia ochronne): rynna zawierająca półwalcowe korytko, znamienna tym, że ma jedną boczną podłużną krawędź, wygiętą i skierowaną ukośnie do wnętrza półwalcowego korytka, mającą w przekroju poprzecznym postać płaskownika oraz ma drugą boczną podłużną krawędź, która jest zaokrąglona wygiętym profilem, mającym w przekroju poprzecznym zarys zbliżony do otwartego, w jednej czwartej, wycinka walcowego skierowanego do wnętrza półwalcowego korytka, przy czym krawędź podłużna otwartego zakończenia wycinka walcowego styka się z teoretycznym wewnętrznym łukiem powierzchni wewnętrznej korytka, podczas, gdy wszystkie powierzchnie zewnętrzne mają gładką i błyszczącą fakturę powierzchni. Uznał, że sporny wzór przemysłowy nie odznaczał się oryginalnością w rozumieniu art. 102 w związku z art. 104 ustawy – prawo własności przemysłowej, z uwagi na to, że nie różnił się w sposób wyraźny od wzoru oznaczonego nr [...] zawartym w katalogu spółki holenderskiej z lipca 1981 r. Pomimo niewyraźnego zdjęcia, w ocenie organu, ujawniał ono cechę określoną w dokumentacji rejestrowej jako "powierzchnie zewnętrzne mają gładką i błyszczącą fakturę powierzchni". Dodatkowo, wszystkie pozostałe cechy istotne spornego wzoru zostały ujawnione na rysunku tego wzoru umieszczonym w katalogu. Zdaniem organu rysunek ten pozwalał stwierdzić, że wzór nr [...] przedstawiał element rynnowy zawierający półwalcowe korytko i posiadający jedną boczną podłużną krawędź, wygiętą i skierowaną ukośnie do wnętrza półwalcowego korytka, mającą w przekroju poprzecznym postać płaskownika oraz posiadającą drugą boczną podłużną krawędź, która jest zaokrąglona wygiętym profilem, mającym w przekroju poprzecznym zarys zbliżony do otwartego, w jednej czwartej, wycinka walcowego skierowanego do wnętrza półwalcowego korytka, przy czym krawędź podłużna otwartego zakończenia wycinka walcowego styka się z teoretycznym wewnętrznym łukiem powierzchni wewnętrznej korytka. W ocenie organu, tożsamość wszystkich cech tego wzoru i wzoru spornego, uznanych za istotne, stanowiły dowód braku oryginalności wzoru spornego, niezależnie od tego, że posiadał dodatkowo dołączoną rurę spustową. Sąd I instancji uchylając zaskarżoną decyzję podniósł, że podstawową kwestią w sprawie było ustalenie przez organ, która z wersji przepisów prawa własności przemysłowej miała zastosowanie podczas rozpoznawania wniosku o unieważnienie prawa z rejestracji. Wskazała w tym zakresie, że sporny wzór przemysłowy zgłoszono do rejestracji w dniu 29 grudnia 2000 r. jako wzór zdobniczy, czyli w czasie gdy aktem prawnym regulującym te kwestie było rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1963 r. w sprawie ochrony wzorów zdobniczych (Dz. U. Nr 8. poz. 45). Zgodnie zaś z art. 316 ust. 1 ustawy – Prawo własności przemysłowej, która weszła w życie z dniem 22 sierpnia 2001 r., zgłoszenia wzorów zdobniczych dokonane i nie rozpatrzone do tego czasu uważa się z zgłoszenia wzorów przemysłowych. Sąd stwierdził wobec tego, że decyzją z dnia [...] listopada 2002 r. organ udzielił prawa z rejestracji wzoru przemysłowego. Podkreślił przy tym, że miesiąc wcześniej, bo 18 października 2002 r. weszła w życie zmiana ustawy – Prawo własności przemysłowej mocą, której zmieniono między innymi art. 102, art. 103 i art. 104 tej ustawy. Mająca na uwadze zmianę stanu prawnego Sąd I instancji nie zgodził się z organem, że w sprawie zastosowanie miały przepisu ustawy – Prawo własności przemysłowej w ich pierwotnym brzmieniu. Przywołując treść art. 316 ust. 1 i 4 p.w.p. Sąd uznał, że przepisy które organ powinien wziąć pod uwagę rozpoznając wniosek o unieważnienie prawa z rejestracji przysługującego skarżącej spółce było prawo własności przemysłowej w brzmieniu obowiązującym w dacie rejestracji spornego wzoru - 15 listopada 2002 r., a więc w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 6 czerwca 2002 r. o zmianie ustawy – Prawo własności przemysłowej (Dz. U. Nr 108, poz. 945), obowiązującym od dnia 18 października 2002 r. Przywołując treść art. 102, art. 103 i art. 104 ustawy w wersji pierwotnej, przyjętej przez organ oraz po ich zmianie dokonanej ustawą z dnia 6 czerwca 2002 r., Sąd I instancji stwierdził, że różnią się one, w konsekwencji organ dokonał błędnej oceny stanu faktycznego i zgromadzonego materiału dowodowego. Przyczyną było zastosowanie niewłaściwych przepisów, czym naruszono art. 6, art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Powołując art. 89 i art. 107 p.w.p., które miały takie samo brzmienie pierwotnie jak i po zamianie ustawy, Sąd podzielił stanowisko organu odnośnie istnienia interesu prawnego wnioskującej o unieważnienie spornego wzoru przemysłowego spółki. Nie budziło, bowiem wątpliwości Sądu, że wnioskodawczyni i skarżąca były wobec siebie konkurentami. W podstawie prawnej wyroku Sąd I instancji podał art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 152 oraz art. 200 i art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Urząd Patentowy RP skargą kasacyjną zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu naruszenie: 1. prawa materialnego, art. 316 ust. 1 i 4 w zw. z art. 102, art. 103 i art. 104 p.w.p. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że ocena zdolności rejestrowej wzoru zgłoszonego jako zdobniczy, która na skutek wejścia w życie ustawy – Prawo własności przemysłowej została przekształcona we wzór przemysłowy (decyzja o udzieleniu prawa z rejestracji wydana w dniu [...] listopada 2002 r.) powinna być dokonywana w oparciu o przepisy obowiązujące w dniu wydania decyzji o udzieleniu prawa z rejestracji, tj. w brzmieniu znowelizowanym, obowiązującym od dnia 18 października 2002 r., a nie w oparciu o przepisy p.w.p. obowiązujące w dniu przekształcenia zgłoszonego wzoru zdobniczego we wzór przemysłowy, tj. w oparciu o p.w.p. w jej pierwotnym brzmieniu; 2. przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na treść postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez bezzasadne przyjęcie, że Urząd na skutek zastosowania niewłaściwych przepisów dokonał błędnej oceny stanu faktycznego i zgromadzonego materiału dowodowego, prowadzące do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji, chociaż Urząd rozstrzygając o unieważnieniu spornego prawa zastosowała właściwe przepisy, tj. obowiązujące w dniu przekształcenia wzoru zdobniczego we wzór przemysłowy (pierwszy dzień obowiązywania p.w.p.) i ocenił zdolność rejestrową badanego wzoru przemysłowego pod kątem spełnienia ówcześnie zdefiniowanych ustawowych przesłanek, co z kolei znalazło odzwierciedlenie w zaskarżonej decyzji. Podnosząc te zarzuty skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. do ponownego rozpoznania, ewentualnie w przypadku niepodzielenia przez NSA zarzutów Urzędu Patentowego w przedmiocie uchybień procesowych WSA w W. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi co do istoty. Organ wniósł ponadto o zasądzenie niezbędnych kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to związanie NSA zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej, które mogą dotyczyć wyłącznie ocenianego wyroku Sądu I instancji, a nie postępowania administracyjnego i wydanych w nim rozstrzygnięć. Natomiast stosownie do treści art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom określonym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Przepis art. 174 p.p.s.a stanowi z kolei, iż skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: a) naruszenia prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) lub b) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W świetle cytowanych przepisów do autora skargi kasacyjnej należy wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów procesowych, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja - w stosunku do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji – w odniesieniu do przepisów postępowania. A zatem Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować. W niniejszej sprawie organ wnoszący skargę kasacyjną wskazał w poszczególnych punktach petitum skargi kasacyjnej zarówno zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, jak i obrazę przepisów postępowania, mogące mieć wpływ na wynik sprawy poprzez nieprawidłowe oddalenie skargi. Analizując ich treść i uzasadnienie zawarte w skardze kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny uznał je za zasadne, a sposób ich sformułowania i uzasadnienia rodzi konieczność ich łącznego rozpoznania. Rację ma Urząd Patentowy RP, iż Sąd I instancji w tej sprawie naruszył prawo materialne, tj.: art. 316 ust. 1 i 4 w zw. z art. 102, art. 103 i art. 104 p.w.p. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że ocena zdolności rejestrowej wzoru zgłoszonego jako zdobniczy, która na skutek wejścia w życie ustawy – Prawo własności przemysłowej została przekształcona we wzór przemysłowy (decyzja o udzieleniu prawa z rejestracji wydana w dniu 15 listopada 2002 r.) powinna być dokonywana w oparciu o przepisy obowiązujące w dniu wydania decyzji o udzieleniu prawa z rejestracji, tj. w brzmieniu znowelizowanym, obowiązującym od dnia 18 października 2002 r., a nie w oparciu o przepisy ustawy – Prawo własności przemysłowej obowiązujące w dniu przekształcenia zgłoszonego wzoru zdobniczego we wzór przemysłowy, tj. w oparciu o tę ustawę w jej pierwotnym brzmieniu. Przypomnieć należy, iż kwestia ta była już przedmiotem rozważań w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego – np. w wyroku z dnia 18 września 2012 r. (sygn. akt II GSK 1196/11). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela poglądy tam wyrażone. Przypomnieć należy, iż art. 315 ust. 1 p.w.p. stanowi, że prawa w zakresie wynalazków, wzorów użytkowych, wzorów zdobniczych, topografii układów scalonych, znaków towarowych oraz projektów racjonalizatorskich, istniejące w dniu wejścia w życie ustawy, pozostają w mocy. Do praw tych stosuje się przepisy dotychczasowe, o ile przepisy niniejszego działu nie stanowią inaczej. Przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że udzielone już prawa pozostają w mocy w niezmienionym zakresie. Art. 315 ust. 2 p.w.p. stanowi, że do stosunków prawnych powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. NSA wielokrotnie wyjaśniał, że chodzi o stosunki prawne, czyli relacje z innymi podmiotami prawa. Stosunki prawne (relacje z innymi podmiotami prawa) powstałe pod rządami przepisów dawnych ocenia się wg przepisów dotychczasowych. Art. 315 ust. 3 zd. pierwsze p.w.p. stanowi, że: ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu, prawa ochronnego albo prawa z rejestracji ocenia się według przepisów obowiązujących w dniu zgłoszenia wynalazku, wzoru użytkowego, znaku towarowego albo topografii układów scalonych w Urzędzie Patentowym. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że w przepisie tym ustawodawca nie wymienia wzoru zdobniczego. Nie dzieje się tak ani przypadkiem ani przez niedopatrzenie. Zasada rozpatrywania zgłoszenia wg przepisów obowiązujących w dacie zgłoszenia nie dotyczy wzorów zdobniczych. Kwestie związane z wzorami zdobniczymi zgłoszonymi przed wejściem w życie p.w.p., ale nie zarejestrowanymi przed datą 22 sierpnia 2001 r. ustawodawca reguluje całościowo i odrębnie w oddzielnym przepisie tj. w art. 316 p.w.p. Zgodnie z art. 316 ust. 1 p.w.p. zgłoszenia wzorów zdobniczych dokonane przed dniem wejścia w życie ustawy i nierozpatrzone do tego czasu uważa się za zgłoszenia wzorów przemysłowych. Stosownie do treści art. 316 ust. 4 p.w.p. postępowanie związane ze zgłoszeniem wynalazku, wzoru użytkowego, wzoru przemysłowego, znaku towarowego i topografii układów scalonych w Urzędzie Patentowym RP toczy się od dnia wejścia w życie ustawy według jej przepisów. Uregulowania powyższe należy rozumieć w ten sposób, że zgłoszenia wzorów zdobniczych dokonane przed wejściem w życie p.w.p. i nierozpatrzone do tej daty, stają się z datą wejścia w życie p.w.p. zgłoszeniami wzorów przemysłowych ze wszystkimi konsekwencjami prawnymi tej "transformacji". Postępowanie co do ich rejestracji toczy się według przepisów nowych, co oznacza nie tylko nowe procedury, ale także ocenę matarialnoprawną zgłoszeń wedle wymogów stawianych przez p.w.p., tj. wg przepisów o wzorach przemysłowych. Zatem data zgłoszenia ma znaczenie dla określenia pierwszeństwa, ale nie dla określenia prawa właściwego dla oceny zgłoszonego wzoru, który z woli ustawodawcy stał się wzorem przemysłowym. Prawo właściwe – to prawo właściwe w dacie przekształcenia, tj. w dacie wejścia w życie p.w.p. (w dniu 22 sierpnia 2001 r.). Trafnie więc uznał organ patentowy, że nie rozpatrzone zgłoszenia wzorów zdobniczych stają się zgłoszeniami wzorów przemysłowych i muszą zostać ocenione wg przepisów p.w.p. w wersji pierwotnej, tj. w wersji z daty przekształcenia zgłoszenia wzoru zdobniczego w zgłoszenie wzoru przemysłowego. Późniejsze zmiany prawa nie mają już wpływu na ocenę wniosku, która to ocena powinna być dokonana, niezależnie od daty decyzji rejestracyjnej, na podstawie pierwotnej wersji p.w.p. Przechodząc do oceny zarzutów procesowych dotyczących wadliwości postępowania dowodowego i błędnych ustaleń należy przypomnieć przepisy prawa materialnego właściwego do oceny zgłoszenia, aby określić, co powinno być przedmiotem dowodzenia i ustalenia. Tym właściwym prawem materialnym, jak wywiedziono wyżej, są przepisy p.w.p. w wersji pierwotnej tj. najbliższej zgłoszeniu. Zgodnie z art. 102 ust. 1 p.w.p. w brzmieniu pierwotnym, mającym zastosowanie w sprawie niniejszej: "Wzorem przemysłowym jest nowa i oryginalna, nadająca się do wielokrotnego odtwarzania, postać wytworu, przejawiająca się w szczególności w jego kształcie, właściwościach powierzchni, barwie, rysunku lub ornamencie". Zaś zgodnie z art. 102 ust. 2 p.w.p.: "Nie stanowi wzoru przemysłowego postać wytworu uwarunkowana wyłącznie względami technicznymi lub funkcjonalnymi". Wzór przemysłowy dotyczy więc zewnętrznej postaci wytworu, a postać ta musi się charakteryzować dwiema cechami: nowością i oryginalnością. Brak którejkolwiek z tych cech skutkuje nieprawidłowością udzielonego prawa z rejestracji i pozwala na jego unieważnienie. Zgodnie z art. 103 p.w.p. wzór przemysłowy uważa się za nowy, jeżeli przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania prawa z rejestracji, nie został taki wzór podany do powszechnej wiadomości w sposób umożliwiający jego odtworzenie ani nie był z wcześniejszym pierwszeństwem zgłoszony i następnie zarejestrowany. Art. 104 definiuje cechę oryginalności: wzór przemysłowy uważa się za oryginalny, jeżeli różni się w sposób wyraźny od wzorów znanych i jego cechy nie są wyłącznie kombinacją cech znanych wzorów. W konsekwencji zasadnym okazał się też zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na treść postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez bezzasadne przyjęcie, że UP RP na skutek zastosowania niewłaściwych przepisów dokonał błędnej oceny stanu faktycznego i zgromadzonego materiału dowodowego, prowadzące do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji, chociaż UP RP rozstrzygając o unieważnieniu spornego prawa zastosował właściwe przepisy, tj. obowiązujące w dniu przekształcenia wzoru zdobniczego we wzór przemysłowy (pierwszy dzień obowiązywania p.w.p.) i ocenił zdolność rejestrową badanego wzoru przemysłowego pod kątem spełnienia ówcześnie zdefiniowanych ustawowych przesłanek, co z kolei znalazło odzwierciedlenie w zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze w oparciu o art. 185 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekła jak w sentencji wyroku. O kosztach postanowiono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.