IV SA/Wa 3613/15
WyrokWSA w Warszawie2016-02-16
Skład orzekający: Wanda Zielińska-Baran, Magdalena Durzyńska, Piotr Korzeniowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy ciąża żony cudzoziemca, będąca nową okolicznością nieznaną organom administracji w momencie wydawania decyzji, może stanowić podstawę do uchylenia decyzji odmawiającej zezwolenia na pobyt czasowy, nawet jeśli pierwotne przesłanki odmowy (np. wpis do SIS, skazanie za przestępstwo, fikcyjny związek małżeński) były zasadne?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że ujawnienie nowej okoliczności – ciąży żony cudzoziemca – stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Choć pierwotne przesłanki odmowy zezwolenia na pobyt czasowy były zasadne w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, nowa okoliczność wymaga wyjaśnienia i może mieć wpływ na ocenę sytuacji, w tym na przesłanki z art. 165 ustawy o cudzoziemcach. Sąd nie odniósł się do zarzutów skargi, ponieważ skupił się na nowej przesłance, która uzasadniała uchylenie decyzji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi obywatela P. E. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody o odmowie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. Odmowa była uzasadniona wpisem danych cudzoziemca do SIS, skazaniem za przemyt narkotyków, podejrzeniem fikcyjnego związku małżeńskiego z obywatelką Polski oraz jego przeszłym zachowaniem wskazującym na lekceważenie norm społecznych. W trakcie rozprawy przed WSA ujawniono nową okoliczność – ciążę żony cudzoziemca. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów KPA i ustawy o cudzoziemcach, w tym błędne ustalenie stanu faktycznego i brak realnego zagrożenia dla bezpieczeństwa państwa.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Sędziowie sędzia WSA Magdalena Durzyńska, sędzia WSA Piotr Korzeniowski, Protokolant st. sekr. sąd. Piotr Iwaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2016 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy uchyla zaskarżoną decyzję
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] września 2015 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, po rozpatrzeniu odwołania obywatela [...], P. E., ur. [...] od decyzji Wojewody [...] z dnia [...].05.2015r. Nr [...] orzekającej o odmowie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że w dniu [...].08.2014 r. P. E. wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, uzasadniając go pozostawaniem w związku małżeńskim z obywatelką polską, panią A. M.. We wniosku wskazano, że cudzoziemiec wjechał do Polski w celach turystycznych oraz, że przebywa tutaj nielegalnie.
W uzasadnieniu organ podał, że P. E. w dniu [...].06.2014r. zawarł związek małżeński z obywatelką polską – A. S.. Z zapisów znajdujących się w prowadzonym przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców Systemie Informatycznym Pobyt wynika, że w dniu [...].05.2014r. Komendant Placówki Straży Granicznej [...] wszczął postępowanie w sprawie zobowiązania cudzoziemca do powrotu, które zostało w dniu [...].10.2014r. zawieszone na podstawie art. 97 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Organ I instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające w przedmiotowej sprawie, tj. przesłuchał cudzoziemca i jego żonę, jej babcię, ciotkę, koleżankę pani A. M. i znajomego jej męża, a w miejscu deklarowanego zamieszkania przy ul. [...] w W. przeprowadzono wywiad środowiskowy, z tym, że wywiad był przeprowadzony w dniu [...].09.2014r., tj. na dzień przed oficjalnym wprowadzeniem się małżonków. Na podstawie uzyskanych w ten sposób informacji Wojewoda [...] stwierdził, że postępowanie wyjaśniające nie wykazało, aby cudzoziemiec zawarł związek małżeński w celu obejścia ustawy.
Organ podał, że z uzyskanych przez Wojewodę [...] informacji z Wydziału Koordynacji Poszukiwań Międzynarodowych Biura Międzynarodowej Współpracy Policji Komendy Głównej Policji wynika, że wpis danych cudzoziemca do SIS został dokonany przez władze [...] na podstawie wyroku sądu [...] z dnia [...].11.2010 r., uznającego cudzoziemca za winnego popełnienia przestępstwa, tj. bezprawnej produkcji, przewozu narkotyków, substancji psychotropowych oraz trucizny. Termin obowiązywania wpisu określono na dzień [...].07.2016r" kiedy to zostanie on przedłużony o 3 lata.
Natomiast w trakcie postępowania odwoławczego Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców uzyskał informacje, że cudzoziemiec wjechał na terytorium [...]w 2008r., mieszkał w [...], gdzie zawarł związek małżeński z obywatelką [...] i jego wniosek o udzielenie zezwolenia pobytowego na tej podstawie został odrzucony, gdyż stwierdzono, że ww. związek był fikcyjny; że cudzoziemiec został skazany na karę pozbawienia wolności oraz otrzymał nakaz opuszczenia [...]. Ponadto uzyskano kopie wyroków sądów I i II instancji (w języku [...]). Organ wskazał, że cudzoziemiec był w dniu [...].05.2014r. zarejestrowany jako sprawca czynu z art. 49a § 1 Kodeksu wykroczeń (kto wbrew przepisom przekracza granicę Rzeczypospolitej Polskiej podlega karze grzywny), a w dniu [...].06.2014r. jako sprawca czynu z art. 120 ust. 2 Ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, z uwagi na nielegalne wykonywanie pracy, za co otrzymał pouczenie od funkcjonariuszy Placówki Straży Granicznej [...].
W ocenie organu odwoławczego zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki do odmowy udzielenia panu P. E. zezwolenia na pobyt czasowy wskazane przez Wojewodę [...], tj. przesłanki z art. 100 ust. 1 pkt 3, pkt 4 oraz pkt 5 lit. b ustawy o cudzoziemcach.
Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że P. E. w 2008r. przyjechał po raz pierwszy do Polski, lecz po miesiącu udał się do [...], gdzie w dniu [...].06.2008r. zawarł związek małżeński z panią M. D., ob. [...]. Następnie zaś, w dniu [...].06.2008r., złożył wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy na tym terytorium. W dniu [...].09.2009r. uprawomocniła się decyzja orzekająca o odmowie udzielenia mu wnioskowanego zezwolenia z uwagi na fakt, że ww. związek małżeński zawarty został w celu obejścia przepisów prawa.
Wyrokiem z dnia [...].07.2010r. Sąd [...] skazał cudzoziemca na karę dziesięciu lat pozbawienia wolności, za to, że w marcu 2009r. działając w porozumieniu i we współpracy z innymi osobami działającymi na terytorium [...] pośredniczył w wwozie substancji odurzającej - kokainy - z [...] do [...] w celu jej dalszej dystrybucji. Powyższy wyrok został zmieniony wyrokiem Sądu Naczelnego w [...] z dnia [...].11.2010r. (sygn. akt [...]), który zmniejszył wymiar kary do lat 6, uznając, że wprawdzie P. E. działał w ramach grupy spełniającej formalnie kryteria międzynarodowej, zorganizowanej grupy przestępczej, to jednak w przedmiotowej sprawie nie zachodzą materialne przesłanki do zastosowania najwyższej kwalifikacji prawnej czynu. Postanowieniem Sądu Powiatowego w miejscowości [...], z dnia [...].07.2013r. (sygn. akt [...]) cudzoziemiec został warunkowo zwolniony z odbywania reszty kary pozbawienia wolności, z okresem próbnym wynoszącym trzy lata. Tym samym postanowieniem Sąd Powiatowy w [...] orzekł o nałożeniu na P. E. obowiązku opuszczenia terytorium [...] w terminie do jednego tygodnia.
Z zeznań złożonych przez cudzoziemca i jego małżonkę oraz dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, że latem 2013r. przyjechał on do Polski, zaś w pod koniec października 2013r. poznał swoją przyszłą żonę, A. S. (obecnie M.), z którą w dniu [...].06.2014r. zawarł związek małżeński. Decyzję o zawarciu związku małżeńskiego podjęli oni pod koniec grudnia 2013 r. a więc 2 miesiące po poznaniu się.
W ocenie organu odwoławczego Wojewoda [...] zasadnie stwierdził, że w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki z art. 100 ust. 1 pkt 3, pkt 4 oraz pkt 5 lit. b ustawy o cudzoziemcach. P. E. został skazany za poważne przestępstwo, tj. organizację przemytu narkotyków w ramach zorganizowanej grupy przestępczej. Dodatkowo organ stwierdził, że orzekając o przedterminowym zwolnieniu P. E. z zakładu karnego, Sąd Powiatowy w [...] wyznaczył mu okres próby wynoszący trzy lata. Biorąc pod uwagę, że postanowienie wydane zostało w dniu [...].07.2013r. to okres próby upłynie dopiero w dniu [...].07.2016r. Z uwagi na fakt, że okres próby nie dobiegł końca, w ocenie organu odwoławczego nie można twierdzić, że przestępstwo popełnione zostało przez cudzoziemca na tyle dawno, że nie powinno być brane pod uwagę w sprawie udzielenia mu zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Cudzoziemiec początkowo nie poinformował żony o swojej kryminalnej przeszłości, zrobił to dopiero w momencie, gdy dowiedziała się ona o tym fakcie z decyzji Wojewody [...] z dnia [...].11.2014r. Podczas przesłuchań - zarówno przed organem I instancji, jak i przed organem odwoławczym - cudzoziemiec wyraźnie unikał stwierdzenia, że popełnił faktycznie przestępstwo, które popełnił, zmniejszając również wagę czynu, za który został skazany i że skazanie było niesprawiedliwe. Organ odwoławczy nie dał wiary "przemianie'' jaka zaszła w cudzoziemcu podczas odbywania kary i uznał, że wyrażana przez niego skrucha miała charakter czysto instrumentalny. Koresponduje to z oceną biegłego psychiatry i psychologa, przytoczoną w wyroku Sądu Miejskiego w [...] z dnia [...].07.2010r.: Jego postawa moralna jest normalna, z wyraźną chęcią preferowania własnych interesów przed interesem społeczeństwa, w którym żyje. Jego motywacją jest uzyskanie własnych korzyści, bez względu na szersze następstwa czynu. Jego zdolność do percepcji, zapamiętywania, oceny i powtarzania przeżytych zdarzeń jest na normalnym poziomie. Zdolność resocjalizacji jest lekko obniżona, ze względu na jego lekceważące podejście do wartości moralnych, zwiększona jest dodatkowo jego przeciętną inteligencją i młodym wiekiem.
W związku z powyższym, biorąc pod uwagę przytoczoną wyżej opinię biegłego z zakresu medycyny, sprzeczne i błędne informacje udzielane przez cudzoziemca na temat popełnionego przez niego przestępstwa, fakt, że przebywa on na wolności zaledwie dwa lata, co nie jest okresem wystarczającym do stwierdzenia, że przestał on stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa i porządku publicznego, zaś przede wszystkim powagę czynu dokonanego przez niego, organ odwoławczy stwierdził, że Wojewoda [...] zasadnie orzekł, że w przedmiotowej sprawie zachodzi przesłanka z art. 100 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach, gdyż przeszłe i obecne zachowanie cudzoziemca wskazuje na wysoki stopień lekceważenia norm społecznych i prawnych.
Szef Urzędu wskazał, że figurowanie danych cudzoziemca w SIS do celów odmowy wjazdu jest w przedmiotowej sprawie bezsporny. W ocenie organu odwoławczego, Wojewoda [...] zasadnie stwierdził, że przesłanka z art. 110 ust. 1 tj. okoliczności uzasadniające udzielenie wnioskowanego zezwolenia z przyczyn humanitarnych - nie może być zastosowana w sprawie. W ocenie organu II. instancji pobyt cudzoziemca może stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa i porządku publicznego, co jest samoistną przesłanką do odmowy udzielenia wnioskowanego zezwolenia, niezależnie od faktu pozostawania przez wnioskującego w związku małżeńskim z obywatelem polskim. Dodatkowo organ odwoławczy wskazał na powagę przestępstwa popełnionego przez cudzoziemca i krótki okres, przez jaki pozostaje om na wolności, oraz fakt, że okres próby orzeczony wobec niego wyrokiem orzekającym o warunkowym przedterminowym zwolnieniu nie dobiegł końca. Dodatkowo organ stwierdził, że z konsultacji dokonywanych na podstawie art. 25 Konwencji Wykonawczej Schengen wynika jasno, że udzielenie przedmiotowego zezwolenia nie leży w interesie [...].
W ocenie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców Wojewoda [...] zasadnie orzekł, że w przedmiotowej sprawie zachodzi przesłanka z art. 100 ust. 1 pkt 5 lit. b ustawy o cudzoziemcach, jednak Wojewoda bezzasadnie podniósł jako argument dla zastosowania przesłanki z art. 100 ust. 1 pkt 5 lit. b ustawy o cudzoziemcach fakt, że pan P. E. skłamał podczas postępowania o zobowiązanie go do powrotu, gdyż pozostaje to bez związku z niniejszym postępowaniem.
W ocenie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców Wojewoda [...] bezzasadnie stwierdził, że zgromadzony materiał dowodowy nie wskazuje na to, by przedmiotowy związek małżeński został zawarty w celu obejścia przepisów prawa. Z uwagi na fakt, że w przedmiotowej sprawie zachodzą trzy inne przesłanki obligujące organ do odmowy udzielenia wnioskowanego zezwolenia, organ odwoławczy odstąpił od ustalania, czy zachodzi w niej także przesłanka z art. 165 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, który stanowi, że poza przypadkami, o których mowa w art. 100 ust. 1 pkt 1-5, cudzoziemcowi odmawia się udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy dla członka rodziny - obywatela Rzeczypospolitej Polskiej - w przypadku cudzoziemca pozostającego w związku małżeńskim z obywatelem Rzeczypospolitej Polskiej gdy związek małżeński został zawarty w celu obejścia niniejszej ustawy.
Odnosząc się do treści odwołania Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wskazał, że art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności nie gwarantuje nieograniczonego prawa do łączenia z rodziną ani też ochrony przed rozłączeniem z członkami rodziny, a jedynie ogranicza dyskrecjonalne uprawnienia państwa w kwestii ochrony wjazdu i pobytu oraz w zakresie wydaleń.
Na tą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł P. E. reprezentowany przez adwokata, zarzucające jej wydanie z naruszeniem:
- art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. i 80 k.p.a. polegające na błędnym, niedokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego, to jest uznaniu, iż względy bezpieczeństwa i porządku publicznego wymagają odmowy udzielania zezwolenie na pobyt czasowy, w sytuacji gdy żadne z organów bezpieczeństwa państwa, nie wskazały w toku postępowania w ramach swoich kompetencji na istnienie ze strony P. M. zagrożenia dla bezpieczeństwa i porządku publicznego,
- błędnym przyjęciu iż związek małżeński z A. M. został zawarty w celu obejścia przepisów i odstąpieniu od uzasadnienia tego ustalenia, pomimo że przeprowadzone tzw. wywiady środowiskowe, oraz przesłuchania świadków wskazują że małżonkowie prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, wypełniają wzajemnie obowiązki wynikające z małżeństwa, które funkcjonuje zgodnie i jest źródłem szczęścia dla małżonków, w tym w szczególności dla A. M. po jej wcześniejszych traumatycznych doświadczeniach.
- art. 100 ust. 1 pkt. 4 ustawy o cudzoziemcach polegające na błędnym uznaniu, że o zagrożeniu dla bezpieczeństwa i porządku publicznego ze strony Cudzoziemca świadczy fakt ukarania go za przestępstwo popełnione ponad 6 lat temu, w sytuacji gdy P. M. odbywał wymierzoną za nie karę, z której reszty został warunkowo przedterminowo zwolnionego, ponieważ program traktowania spełnił swój cel tj. postawa skazanego uzasadniła w ocenie Sądu [...] przekonanie, że doszło do resocjalizacji Skazanego, to jest iż po zwolnieniu nie popełni on ponownie przestępstwa.
- art. 110 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach polegające na niewyjaśnieniu jakie interesy [...] tj. państwa które dokonało wpisu danych Cudzoziemca do Systemu informacyjnego Schengen oraz Rzeczypospolitej Polskiej przeważają nad wyrażonym w art. 18 Konstytucji RP oraz zobowiązaniach międzynarodowych imperatywem ochrony małżeństwa i rodziny, w szczególności w sytuacji w której P. M. został przez właściwy Sąd [...] warunkowo przedterminowo zwolniony z odbycia znaczącej części wymierzonej kary za przestępstwo popełnione ponad 6 lat temu.
- art. 100 ust. 1 pkt. 5 lit. b ustawy o cudzoziemcach polegające na błędnym uznaniu iż w postępowaniu w sprawie udzielenia mu zezwolenia na pobyt czasowy zeznał nieprawdę lub zataił prawdę tj. zastosowaniu tego przepisu w sytuacji gdy okoliczności sprawy wskazują że P. M. nie miał zamiaru wprowadzania kogokolwiek w błąd podczas przesłuchania, tj. zeznania nieprawdy lub zatajenia prawdy, pozostawał w przeświadczeniu że związek małżeński z M. D. nie został ważnie zawarty, natomiast czynności sprawcze stanowiące o popełnieniu przestępstwa na terytorium [...] nie były jasno wyartykułowane w dokumentach sądowych, a cudzoziemiec nie ukrywał iż popełnienie przestępstwo polegało na współdziałaniu z innymi osobami.
- art. 165 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach polegające na błędnym uznaniu że związek małżeński P.M. z A. M. został zawarty w celu obejścia przepisów ustawy o cudzoziemcach, w sytuacji gdy zeznania licznych świadków potwierdzają iż małżonkowie pozostają we wspólnym pożyciu tworząc szczery związek.
Podnosząc powyższe naruszenia skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że w kwestii rzekomego zagrożenia bezpieczeństwa i porządku publicznego ze strony cudzoziemca, organ powołuje się jedynie na hipotetyczną możliwość, a nie na istnienie realnego rzeczywistego zagrożenia. Polskie służby ochrony bezpieczeństwa, takie jak Policja czy Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego nie zgłosiły żadnych zastrzeżeń co do pobytu cudzoziemca na terytorium Polski.
Natomiast stanowisko władz policyjnych [...] w kwestii ewentualnego zagrożenia dla bezpieczeństwa i porządku publicznego wyrażone za pośrednictwem Komendy Głównej Policji i biura [...], nie jest jednoznaczne. Wyrażona opinia nie zawiera kategorycznej oceny zagrożenia dla bezpieczeństwa, obrony i polityki państwa ze strony P. M., a tym bardziej nie stanowi sprzeciwu władz [...] dla pobytu cudzoziemca na terytorium RP. Biuro [...] powołując się jedynie na fakt poprzedniego skazania na terytorium [...] wyraża pogląd, że cudzoziemiec może stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa, obrony i polityki państwa, ale nie, że obecnie cudzoziemiec zagrożenie takie realnie stanowi.
Warunkowe przedterminowe zwolnienie świadczy o przekonaniu, że po zwolnieniu P. M. będzie przestrzegał porządku prawnego, tym bardziej iż motywem podjętej przez Sąd decyzji było ustalenie że doszło do resocjalizacji skazanego, - program traktowania spełnił swój cel. Cudzoziemiec w czasie swojego ponad dwuletniego pobytu w Polsce nie dopuścił się żadnego przestępstwa, a w kwestiach ewentualnych wykroczeń - podporządkował się pouczeniom organów ścigania.
Ustalenia Organu zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dotyczące przebiegu postępowania rozpoznawczego w [...], w tym postawy Oskarżonego w toku procesu, oraz jego ówczesnych warunków osobistych, są obecnie nieaktualne, albowiem dotyczą stanu sprzed wykonania kary i udanej, stwierdzonej postanowieniem Sądu - resocjalizacji skazanego. W tym sensie nierzetelnie przeprowadzona ocena dowodów doprowadziła do błędnych ustaleń faktycznych w kwestii rzekomego zagrożenia bezpieczeństwa i porządku publicznego ze strony cudzoziemca i w konsekwencji do naruszenia art. 100 ust. 1 pkt. 4 Ustawy o cudzoziemcach.
W ocenie skarżącego również pogląd jakoby sam fakt, iż dane cudzoziemca zostały wpisane do Systemu Informacyjnego Schengen stanowił wystarczającą odstawę odmowy udzielania wnioskowanego zezwolenia, należy uznać za błędny, skoro przepis art. 110 ust. 1 Ustawy o cudzoziemcach pozwala na udzielenie zezwolenia pomimo istnienia wpisu w razie istnienia poważnej przyczyny, jaką bez wątpienia jest założenie rodziny z obywatelką polską. Organ odwoławczy w żaden sposób nie odniósł się do faktu podniesionego w odwołaniu iż w innym postępowaniu [...] ([...]) Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców uznał iż w identycznym stanie faktycznym - w przypadku przedterminowego warunkowego zwolnienia w reszty kary za przestępstwo udziału w obrocie narkotykami, wydalenia cudzoziemca z [...] i wpisu danych do SIS- pobyt cudzoziemca z przyczyn rodzinnych na terytorium RP daje się pogodzić ze względami bezpieczeństwa i porządku publicznego oraz interesami [...].
W kwestii poprzedniego małżeństwa zawartego w [...] skarżący stwierdził, że po przybyciu z [...] (gdzie występuje także wielożeństwo) nie posiadał wiedzy o znaczeniu małżeństwa w kulturze europejskiej oraz o uwarunkowaniach prawnych z małżeństwem związanych. Wedle informacji Wydziału Konsularnego Ambasady RP w [...] cudzoziemiec w dniu [...] czerwca 2008 roku złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na podstawie zamieszkania z konkubiną. Pozostawał w błędnym przeświadczeniu iż związek z M. D. nie został ważnie zawarty, czemu dał wyraz podczas swojego przesłuchania w dniu [...] marca 2015 roku. Nie sposób w tej sytuacji twierdzić jakoby cudzoziemiec wcześniej, podczas przesłuchania, świadomie zeznał nieprawdę i celowo zataił fakt zawarcia małżeństwa na terytorium [...].
W zakresie w jakim Cudzoziemiec korzystał z przysługującego uprawnienia do odmowy udzielania odpowiedzi na pytania, nie można wywodzić negatywnych dla niego konsekwencji prawnych z faktu niechętnych i niejasnych tłumaczeń dotyczących okoliczności wstydliwych (hańbiących) dla strony.
W ocenie skarżącego zaskarżoną decyzję wydano także z rażącym naruszeniem art. 165 ust. 1 pkt 1 Ustawy o cudzoziemcach uznając że związek małżeński z A. M. został zawarty w celu obejścia przepisów ustawy.
W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia 5 lutego 2016 r. o uwzględnienie skargi wniosła A. M..
Na rozprawie w dniu 16 lutego 2016 r. Sąd dopuścił A. M. do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania i dopuścił w trybie art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaświadczenie lekarskie wskazujące, że uczestniczka jest w 15 tygodniu ciąży.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak z innych przyczyn niż w niej podniesionych.
Zgodnie z art.134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 2002 r. poz. 270 ze zm., dalej zwanej P.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami jak i powołaną podstawą prawną. Sprawuje zatem kontrolę zaskarżonego aktu i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem materialnym i przepisami procesowymi.
W ocenie Sądu zgromadzony w toku postępowania dowodowego materiał nie budzi zastrzeżeń. Z akt sprawy wynika, że P. E. przyjechał po raz pierwszy do Polski w 2008 r. Następnie udał się do [...] i dniu [...].06.2008 r. zawarł związek małżeński z obywatelką tego kraju – M. D.. Organy tego kraju wydały w stosunku do skarżącego decyzję orzekająca o odmowie udzielenia zezwolenia na pobyt wskazując, że związek małżeński zawarty został w celu obejścia przepisów prawa. W dniu [...] września 2009r. uprawomocniła się ta decyzja. Bezspornym również jest, że wyrokiem z dnia [...] listopada 2010 r. Naczelny Sąd w [...] z dnia skazał cudzoziemca na karę sześciu lat pozbawienia wolności, za pośrednictwo w wwozie na terytorium [...] środków odurzających. Na podstawie tego wyroku władcze [...] dokonały wpisu danych cudzoziemca do Systemu Informacyjnego Schengen (SIS). Postanowieniem Sądu Powiatowego w miejscowości [...], z dnia [...] lipca 2013r. cudzoziemiec został warunkowo zwolniony z odbywania reszty kary pozbawienia wolności, z okresem próbnym wynoszącym trzy lata. Tym samym postanowieniem Sąd Powiatowy w [...] orzekł o nałożeniu na P. E. obowiązku opuszczenia terytorium [...] w terminie do jednego tygodnia. Następnie cudzoziemiec przyjechał on do Polski, pod koniec października 2013 r. poznał swoją przyszłą żonę - z którą w dniu [...] czerwca 2014r. zawarł związek małżeński.
W świetle zgromadzonego materiału dowodowego orzekające w sprawie organy uprawnione były do odmowy udzielenia P. E. zezwolenia na pobyt czasowy. Zgodnie bowiem z art. 100 ust. 1 pkt 3, pkt 4 oraz pkt 5 lit. b udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy odmawia się cudzoziemcowi, gdy:
3) jego dane znajdują się w Systemie Informacyjnym Schengen do celów odmowy wjazdu, lub
4) wymagają tego względy obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, lub
5b) w postępowaniu w sprawie udzielenia mu zezwolenia na pobyt czasowy zeznał on nieprawdę lub zataił prawdę albo podrobił lub przerobił dokument w celu użycia go jako autentycznego lub takiego dokumentu używał jako autentycznego.
Organy orzekające w sprawie szczegółowo uzasadniły swoje rozstrzygnięcie w stosunku co do każdej z wymienionych przesłanek.
Wskazać należy, że dokonując, oceny legalności zaskarżonej decyzji sąd przyjmuje za podstawę oceny stan faktyczny, który wynika z dowodów przeprowadzonych w toku postępowania administracyjnego. Oceniając zaskarżoną decyzję zatem Sąd zobowiązany jest ocenić, czy organy administracji dokładnie wyjaśniły istotne okoliczności faktyczne sprawy, prawidłowo ustaliły stan faktyczny i prawidłowo zastosowały do niego właściwe przepisy prawa materialnego. Dlatego Sąd po przeanalizowaniu całości akt sprawy uznał, że materiał dowodowy i jego ocena – na dzień orzekania przez organy – nie budziła zastrzeżeń. Należy jednak mieć na względzie, że Sąd zobowiązany był również ocenić czy w sprawie nie zaistniały okoliczności, które mogłyby być podstawą wznowienia postępowania administracyjnego. Nie oznacza to zatem, że przed Sądem strona ma zamkniętą drogę do zgłaszania dodatkowych zarzutów.
W niniejszej sprawie, na rozprawie w dniu 16 lutego 2016 r., Sąd dopuścił A. M. – żonę skarżącego - do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania. Ponadto w trybie art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd przeprowadził dowód uzupełniający z dokumentów - zaświadczenia lekarskiego przedstawionego przez żonę skarżącego, z którego wynika, że uczestniczka jest w 15 tygodniu ciąży. Jest to zatem nowa przesłanka nieznana organowi w dniu orzekania. W orzecznictwie przyjmuje się, że ujawnienie nowej okoliczności, już po wydaniu decyzji, mogłoby być uwzględnione przez sąd tylko wówczas, gdy równocześnie stwierdzono naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
W ocenie Sądu podniesiona na rozprawie kwestia jest nową istotną dla sprawy okoliczności, która musi zostać wyjaśniona. W świetle art. 18 Konstytucji, małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo znajdują się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z art. 37 ust. 1 i 2 Konstytucji, każdy, kto znajduje się pod władzą Rzeczypospolitej Polskiej, korzysta z wolności i praw zapewnionych w Konstytucji. Wyjątki od tej zasady, odnoszące się do cudzoziemców, określać może jednak ustawa. Przepisy ustawy o cudzoziemcach upoważniają zaś organy administracji publicznej w sprawach pobytowych cudzoziemców do prowadzenia postępowania wyjaśniającego cel zawarcia przez cudzoziemca związku małżeństwa z obywatelem polskim. Zawarcie związku małżeńskiego w celu obejścia przepisów ustawy nie jest objęte ochroną wynikającą z art. 18 Konstytucji, obejmującą faktyczne więzi o charakterze rodzinnym. Wobec tego organy winny wyjaśnić, czy ciąża żony skarżącego, czy urodzenie dziecka stanowi podstawę do udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, oraz jaki ta okoliczność ma wpływ na przesłanki z art. 165 ustawy o cudzoziemcach.
Z uwagi na to, że wskazywana okoliczność nie była znana organom administracji Sąd stwierdził, że ich ujawnienie byłoby podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa i dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję.
Jednocześnie ze względu na ujawnienie nowych okoliczności, które mogą mieć wpływ na ustalenie stanu faktycznego, a dopiero prawidłowo ustalony stan faktyczny daje podstawę do oceny prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego, Sąd nie odniósł się do zarzutów podnoszonych w skardze. Jednocześnie Sąd uznał, że dla wyjaśnienia sprawy wystarczające będzie uchylenie decyzji jedynie organu odwoławczego.
O kosztach nie orzeczono ze względu na brak stosownego wniosku w tym zakresie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło