VI SA/Wa 2443/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Fronczyk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant sekr. sąd. Jarosław Kielczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2016 r. sprawy ze skargi B. z siedzibą w V., Szwajcaria na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu europejskiego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz strony skarżącej B. z siedzibą w V., Szwajcaria kwotę 1617 (jeden tysiąc sześćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z dnia [...] lipca 2014 r. K. K., prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą K. w G., wystąpił do Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej o unieważnienie patentu europejskiego nr [...] na wynalazek pt.: "Układ transportowy do elementów parkanu i podpór mocujących" w całości co do terenu Rzeczypospolitej Polskiej. Wnioskodawca powołał się na art. 52, art. 54, art. 56 i art. 138 ust. 1a Konwencji o udzielaniu patentów europejskich z dnia 5 października 1973 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 79, poz. 737 ze zm.) w związku z art. 24, art. 25, art. 26, art. 89 i art. 921 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 1410 ze zm.), zarzucając, że przedmiot patentu nie posiada zdolności patentowej ze względu na brak cech nowości oraz brak poziomu wynalazczego. Wskazując na swój interes prawny, wnioskodawca podał, że jest producentem układów transportowych do ogrodzeń obejmujących m.in. palety transportowe o cechach według spornego wynalazku, sprzedawanych lokalnym dystrybutorom m.in. na rynku polskim, jest konkurentem uprawnionego, a sporne prawo ogranicza jego swobodę gospodarczą. W odpowiedzi na złożony wniosek uprawniona ze spornego prawa B. AG z siedzibą w V., Szwajcaria, podniosła, że przeciwstawione rozwiązania w żaden sposób nie podważają nowości ani nie świadczą o braku nieoczywistości spornego patentu. Dotyczą one zupełnie innych urządzeń o innych używanych środkach technicznych, w szczególności sporny patent wywodzi się z zupełnie innej ramy podstawowej. Wynalazek pt.: "Układ transportowy do elementów parkanu i podpór mocujących" nr [...] został zgłoszony do ochrony w Europejskim Urzędzie Patentowym w dniu [...] kwietnia 2006 r. z pierwszeństwem od dnia [...] kwietnia 2005 r. Opisy spornego rozwiązania były znane przed datą zgłoszenia wynalazku. Decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej, w trybie postępowania spornego, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] czerwca 2015 r. sprawy o unieważnienie patentu europejskiego nr [...] na wynalazek pt.: "Układ transportowy do elementów parkanu i podpór mocujących", udzielonego B. AG z siedzibą w V., Szwajcaria, na skutek wniosku, złożonego przez K. K., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą K. w G., stosując art. 52 i art. 54 ww. Konwencji o udzielaniu patentów europejskich w związku z art. 921 ww. ustawy – Prawo własności przemysłowej, a także art. 98 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (t. j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 101 ze zm.) w związku z art. 256 ust. 2 ww. ustawy – Prawo własności przemysłowej, unieważnił patent europejski nr [...] na wynalazek pt.: "Układ transportowy do elementów parkanu i podpór mocujących" i przyznał K.K., prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą K. w G. od B. AG z siedzibą w V., Szwajcaria, kwotę w wysokości 2.500 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania. W motywach decyzji Urząd Patentowy RP podał, że wynalazek nr [...] pt.: "Układ transportowy do elementów parkanu i podpór mocujących" został zgłoszony do ochrony w Europejskim Urzędzie Patentowym w dniu [...] kwietnia 2006 r. z pierwszeństwem od dnia [...] kwietnia 2005 r., toteż przepisy ww. Konwencji o udzielaniu patentów europejskich stanowią podstawę prawną oceny zdolności patentowej przedmiotowego wynalazku. Oceniając interes prawny wnioskodawcy, organ uznał, że jako producent układów transportowych do ogrodzeń obejmujących m.in. palety transportowe o cechach według spornego wynalazku, sprzedawane lokalnym dystrybutorom m.in. na rynku polskim, ma on interes prawny w domaganiu się unieważnienia prawa z rejestracji spornego patentu. Wynika to z ograniczenia jego działalności gospodarczej w zakresie produkcji i dystrybucji układów transportowych do ogrodzeń, gdyż uprawniony ze spornego patentu wystąpił do wnioskodawcy pismami o zaprzestanie naruszania spornego patentu poprzez sprzedaż jego wyrobów oraz zajął jego palety KP 30. Zdaniem organu, o interesie prawnym wnioskodawcy świadczy także fakt toczącego się postępowania przed Sądem w H. Z kolei dokonując merytorycznej oceny zarzutów wnioskodawcy, Urząd Patentowy RP uznał, że tożsamość wszystkich cech ujawnionych w dokumentacji patentowej przeciwstawionego rozwiązania nr [...] i cech zastrzeganych w zastrzeżeniu niezależnym spornego patentu stanowi o braku nowości spornego patentu. Niezależnie bowiem od różnic konstrukcyjnych, polegających na zastosowaniu bolców i rynienki, zamiast elementów rurowych, rozwiązanie przeciwstawione zawiera skierowane do góry układy ustalające, które służą do wtykowego ustalania końców rur stojaków rurowych elementów parkanu, analogicznie, jak w rozwiązaniu spornym. W takiej sytuacji - w ocenie organu - bezprzedmiotowe są rozważania dotyczące cech konstrukcji przeciwstawionej, które nie są objęte zastrzeżeniem niezależnym spornego patentu, w tym, do czego służą ściana tylna i poprzeczne zakusowania według przeciwstawionego rozwiązania. Nie jest również istotne dla oceny spornego patentu, jak został zastrzeżony przeciwstawiony wynalazek. Zdaniem Urzędu Patentowego RP, brak nowości w stosunku do przedmiotu patentu [...] stanowi samodzielną przesłankę unieważnienia spornego patentu, toteż organ odstąpił od badania zasadności zarzutu braku poziomu wynalazczego w odniesieniu do wszystkich materiałów przeciwstawionych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję B. AG z siedzibą w V., Szwajcaria wniosła o stwierdzenie jej nieważności, ewentualnie o jej uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Strona skarżąca podniosła zarówno zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego, w tym: art. 6, art. 8, art. 9, art. 11, art. 16, art. 77, art. 107 i art. 110 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) w związku z art. 256 ust. 1 ww. ustawy - Prawo własności przemysłowej, poprzez uchybienie zasadzie działania organu na podstawie przepisów prawa, zasadzie prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, zasadzie należytego informowania stron o ich prawach i obowiązkach w trakcie prowadzonego postępowania, zasadzie wyjaśniania stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy, zasadzie trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, których zmiana lub uchylenie może nastąpić tylko w trybach przewidzianych w kpa lub przepisach szczególnych, a także niezawarcie w decyzji wszystkich niezbędnych elementów, zwłaszcza w jej uzasadnieniu, oraz złamanie zasady, według której organ wydający decyzję jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, dokonanie przez Urząd Patentowy RP samowolnej zmiany treści uzasadnienia ostatecznej decyzji już po jej doręczeniu stronie skarżącej, a przy tym w sposób niemający oparcia w przepisach prawa, bez wskazania podstawy prawnej tej zmiany, w trybie właściwym dla czynności materialno - technicznej, poprzez doręczenie stronie pisma, w którym wskazano, że "w doręczanej decyzji wymieniono stronę 4, która stanowiła wersję roboczą sporządzanego uzasadnienia i omyłkowo, po naniesionych poprawkach, została dołączona do poprzednio doręczonej decyzji", co spowodowało doręczenie decyzji dwukrotnie w wersjach różniących się od siebie w zakresie stanu faktycznego i oceny prawnej, wraz z dwukrotnym pouczeniem o terminie wniesienia skargi, powodując przez to wątpliwości strony co do zakresu przedmiotu zaskarżenia i doprowadzając do zaistnienia w obrocie prawnym nieprawidłowej pod względem formalnoprawnym decyzji; art. 77 kpa w związku z art. 256 ust. 1 ww. ustawy - Prawo własności przemysłowej, poprzez poczynienie ustaleń faktycznych sprzecznych z materiałem dowodowym; art. 89 ust. 1 w związku z art. 921 ww. ustawy - Prawo własności przemysłowej, poprzez ich błędne zastosowanie i przyjęcie, że wniosek o unieważnienie patentu został złożony przez osobę, która ma w tym interes prawny, i w konsekwencji tego unieważnienie spornego patentu w całości, pomimo że wniosek dotyczył jedynie unieważnienia patentu w części; art. 52 ust. 1 i 2 ww. Konwencji o udzielaniu patentów europejskich, poprzez jego błędne zastosowanie w odniesieniu do przesłanki nowości; art. 54 ust. 1 i 2 ww. Konwencji o udzielaniu patentów europejskich, poprzez jego błędne niezastosowanie i przyjęcie dowolnych kryteriów oceny przesłanki nowości, która powinna polegać na porównaniu środków technicznych obu rozwiązań, co ma istotne znaczenie w sprawie, bowiem pomiędzy spornym wynalazkiem a rozwiązaniem przeciwstawionym występują wyraźne różnice konstrukcyjne, a to dowodzi, że nie doszło do ujawnienia spornego wynalazku w sposób zaprzeczający jego nowości. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia [...] lutego 2016 r. B. AG z siedzibą w V, Szwajcaria, podtrzymała swoje zarzuty, twierdzenia i wnioski zawarte w skardze. K. K., prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą K. w G., będący uczestnikiem postępowania, w piśmie procesowym z dnia [...] lutego 2016 r. wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie poddana kontroli Sądu decyzja Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej narusza przepisy procesowe w stopniu uzasadniającym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Niezależnie bowiem od maritum sprawy, procedowanie organu ujawnia szereg błędów, które nie tylko mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ale przede wszystkim wskazują na nieprawidłowe konwalidowanie treści samej decyzji w sposób, którego nie przewidują żadne obowiązujące przepisy. Urząd Patentowy RP, pomimo zarzutów podniesionych w skardze w tym zakresie, w ogóle nie odniósł się do kwestii, dlaczego "w doręczanej decyzji wymieniono stronę 4, która stanowiła wersję roboczą sporządzanego uzasadnienia i omyłkowo, po naniesionych poprawkach, została dołączona do poprzednio doręczonej decyzji" i w jakim trybie dokonano tej wymiany. Zastrzec należy, że decyzja wchodzi do obrotu prawnego z chwilą jej doręczenia stronie. Jeśli zatem po doręczeniu decyzji skarżącej organ dostrzegł wadliwości polegające na omyłkowym włączeniu do dokumentu decyzji jednej ze stron w jej roboczym brzmieniu, to w zaistniałej sytuacji nie miał podstaw do tego, by raz jeszcze doręczać ponownie decyzję w jej prawidłowym kształcie. Doręczona uprzednio decyzja weszła bowiem do obrotu prawnego, natomiast z uwagi na jej niedoskonałości natury technicznej wymagała zastosowania jednej z instytucji procesowych, przewidzianych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.). Niedopuszczalne wszak jest, by organ administracji publicznej dokonywał wymiany stron decyzji, która została już doręczona i weszła do obrotu prawnego. Jakakolwiek zmiana decyzji czy też zmiana w jej treści mogą nastąpić jedynie w trybach przewidzianych w kpa, ewentualnie w przepisach szczególnych. Z uwagi na zasadę trwałości decyzji administracyjnych, którą statuuje art. 16 § 1 kpa, decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, mają przymiot ostateczności i ich uchylenie lub zmiana, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w Kodeksie lub w ustawach szczególnych. Wadliwość decyzji może polegać na nieprawidłowo skonstruowanej osnowie, ale także może przejawiać się w nielogicznym czy też niestylistycznym sformułowaniu zdań w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. Mogą to być zatem wady formalne, które dotyczą sfery wewnętrznej budowy decyzji. Za wadliwość decyzji, mającą istotny wpływ na wynik sprawy, należy uznać dwa rozbieżne warianty uzasadnienia decyzji, prowadzące do zaistnienia w obrocie prawnym decyzji w dwóch różnych brzmieniach, a tak w istocie jest w niniejszej sprawie wskutek działań, jakie organ zastosował wobec powstałej omyłki. Uniknięciu takiej wadliwości służą uregulowane w Kodeksie postepowania administracyjnego postępowania naprawcze, przewidziane w art. 111 i art. 113 kpa, tj. uzupełnienie i sprostowanie decyzji. Ustawodawca wymaga, by jakiekolwiek zmiany w decyzji, o której mowa w art. 110 kpa, następowały w z góry określonym trybie. Stosowne przepisy przewidują bowiem dopuszczalny zakres ingerencji w treść decyzji po zaistnieniu przesłanek związania z art. 110 kpa oraz odpowiednie uprawnienia dla strony, której interesy zostały taką ingerencją naruszone. Tak więc po wydaniu i doręczeniu stronie decyzji wszelkie zmiany w jej treści mogą następować tylko w trybach przewidzianych w obowiązujących przepisach. Urząd Patentowy RP zobligowany był zatem do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w trybie uzupełnienia lub sprostowania decyzji, nie mógł natomiast dokonywać nieformalnej wymiany części decyzji i doręczać jej ponownie. Takie procedowanie organu jest prawnie nieskuteczne, bowiem decyzja w jej pierwotnym brzmieniu prawidłowo weszła do obrotu prawnego, strona zaś wniosła od niej skargę, natomiast organ mógł jedynie dokonać uzupełnienia lub sprostowania decyzji w trybie procesowym, czego nie uczynił. Podjęte przez organ działania po doręczeniu pierwotnego tekstu decyzji należy kwalifikować jedynie w kategoriach próby konwalidowania dostrzeżonej wadliwości, która wespół z ponownym doręczaniem decyzji nie wywołuje skutków procesowych jako procedowanie o charakterze nieformalnym. Działania takie są niedopuszczalne, toteż Sąd zdecydował o wyeliminowaniu z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji, uchylając ją, nie mając jednak podstaw do stwierdzenia jej nieważności, bowiem naruszenie norm procesowych w tym zakresie nie miało charakteru kwalifikowanego (rażącego), o czym stanowi art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Ocenione powyżej procedowanie Urzędu Patentowego RP nie jest jedynym powodem uwzględnienia skargi w niniejszej sprawie. Zaskarżona do Sądu decyzja nie została bowiem w sposób prawidłowy uzasadniona, w szczególności w aspekcie interesu prawnego wnioskodawcy, a także cech spornego wynalazku, świadczących - zdaniem organu - o braku przesłanki nowości. Interes prawny wnioskodawcy winien determinować rozstrzygnięcie organu, bowiem tylko w przypadku istnienia takiego interesu Urząd Patentowy RP może podejmować merytoryczne rozstrzygnięcie, które musi dotyczyć zakresu żądania zawartego we wniosku (unieważnienie patentu w całości lub w części). Tym samym przy ponownym rozpatrywaniu wniosku uczestnika postępowania kwestia nowości spornego rozwiązania powinna zostać wnikliwie rozważona dopiero po tym, gdy organ wykaże istnienie po stronie wnioskodawcy interesu prawnego w żądaniu unieważnienia spornego patentu. W zaskarżonej decyzji organ w sposób ogólny przeszedł nad kwestią tego interesu, powtarzając niejako w tym zakresie argumentację samego wnioskodawcy i wprost zmierzając do oceny zasadności stawianych we wniosku zarzutów. Strona skarżąca w pełni zasadnie podnosi, że organ w tym zakresie powinien przedstawić argumentację faktyczną i prawną, świadczącą w sposób niebudzący wątpliwości, że wnioskodawca posiada interes prawny w domaganiu się unieważnienia spornego rozwiązania. Braki w uzasadnieniu decyzji co do jej meritum świadczą nie tylko o naruszeniu art. 107 § 3 kpa, ale nade wszystko wskazują, że organ odstąpił od wnikliwego zbadania sprawy, czym naruszył także art. 7 kpa w związku z art. 77 § 1 kpa, które to uchybienia nie pozostają bez wpływu na stosowane przepisy prawa materialnego, jak również na sam wynik sprawy. Uznając zatem skargę za uzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, stosując art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ww. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. Obowiązkiem organu ponownie rozpoznającego sprawę będzie zastosowanie się do stanowiska wyrażonego w niniejszym wyroku. W oparciu o art. 200, art. 205 § 1 i 2 oraz art. 209 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd zasądził od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz strony skarżącej B. AG z siedzibą w V., Szwajcaria, kwotę 1617 zł, w tym kwotę 1000 zł, stanowiącą wartość uiszczonego wpisu od skargi, i kwotę 600 zł, poniesioną tytułem wynagrodzenia pełnomocnika, zgodnie z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "b" w związku z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.) oraz kwotę 17 zł, poniesioną tytułem opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa.