II SAB/Ol 88/15

Dnia 16 lutego 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Ewa Osipuk Sędziowie sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Protokolant specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2016 roku sprawy ze skargi A. B. na bezczynność Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w udostępnieniu informacji publicznej 1. zobowiązuje Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej do rozpatrzenia wniosku skarżącego A. B. z dnia 16 listopada 2015 roku, w terminie 14 dni; 2. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej na rzecz skarżącego A. B. kwotę 100 zł (stu złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że skarżący złożył w dniu 16 listopada 2015r. pocztą elektroniczną na adres Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Zażądał informacji o tym: - ile wydano decyzji o przyznaniu dodatku mieszkaniowego na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy z 21.06.2001 o dodatkach mieszkaniowych, - ile wydano takich decyzji dopiero w wyniku odwołania się do SKO, z zastrzeżeniem, że informacje należy przedstawić w zestawieniu za poszczególne miesiące od dnia obowiązywania przywołanej ustawy. W dniu 20 listopada 2015r. MOPS zwrócił się do skarżącego o podanie przez niego danych osobowych celem wezwania go w trybie art. 64 § 2 k.p.a. do uzupełnienia wniosku o wskazanie szczególnie istotnego interesu publicznego uzasadniającego żądanie udostępnienia informacji publicznej przetworzonej (art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej). Prośbę o wskazanie danych przesłano na adres elektroniczny skarżącego. Ponowiono ją następnie dwukrotnie w dniu 25 listopada i 26 listopada 2015r. W dniu 2 grudnia 2015r. skarżący A. B. złożył do Burmistrza A pismo wzywające do usunięcia naruszenia prawa w związku z brakiem odpowiedzi na jego wniosek ze strony Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. W piśmie tym skarżący wskazał już swoje imię i nazwisko oraz adres. Zostało ono przekazane przez Sekretarza Gminy Miejskiej Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w dniu 4 grudnia 2015r. MOPS dysponując danymi osobowymi wystosował w dniu 11 grudnia 2015r. na adres skarżącego pisemne wezwanie do wskazania szczególnie istotnego interesu publicznego uzasadniającego udzielenie mu żądanych informacji. Wezwanie to wysłano także drogą elektroniczną na adres e-mailowy skarżącego. Pismem z dnia 10 grudnia 2015r. A. B. wywiódł skargę na bezczynność w udzieleniu informacji publicznej. Zarzucił naruszenie art. 10, art. 13 ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz art. 10 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych wolności oraz art. 61 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP. Zwrócił się o zobowiązanie Dyrektora MOPS do rozpoznania wniosku w terminie 7 dni od uprawomocnienia się wyroku. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując, że skarżący nie odpowiedział na wezwanie do wykazania szczególnie istotnego interesu, który uprawniałby go do uzyskania wnioskowanych informacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga wniesiona w rzeczonej sprawie jest zasadna. Podnieść należy, że stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014r., poz. 1647 j.t.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przy czym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270) zwanej dalej: ustawą ppsa. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty administracyjne lub czynności z zakresu administracji publicznej, enumeratywnie wymienione w art. 3 § 2 ustawy ppsa, jak również stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 tej ustawy stronie przysługuje skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a, a także stosownie do art. 3 § 2 pkt 9 skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Stosownie zaś do art. 3 § 3 sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. W takich sprawach można skutecznie wnieść skargę na bezczynność, jeśli organ administracji publicznej nie załatwi sprawy w terminie określonym w przepisach art. 35-36 k.p.a., bądź w terminie wynikającym z innej ustawy regulującej sposób postępowania organów administracji. Wyjaśnić pozostaje również, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie - ale mimo zaistnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub nie podjął stosownych czynności. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu nie ma znaczenia okoliczność z jakich powodów określona decyzja, postanowienie lub inny akt nie zostały dokonane, a w szczególności czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu. Udostępnianie zaś informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni - art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2014r., poz. 782, j.t.), za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2. Stosownie do art. 13 ust. 2 jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1). Ponadto trzeba mieć na uwadze, że zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Do rozstrzygnięć podmiotów obowiązanych do udostępnienia informacji, niebędących organami władzy publicznej, o odmowie udostępnienia informacji oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji przepisy art. 16 stosuje się odpowiednio. Na ograniczenia w zakresie udzielenia informacji publicznej wskazuje art. 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Stosownie do tej regulacji prawnej organ może ograniczyć dostęp do żądanych informacji publicznych np. ze względu na prywatność osoby fizycznej lub z uwagi na ochronę informacji niejawnych lub innych tajemnic ustawowo chronionych. Nie jest natomiast odmową udzielenia informacji publicznej wskazanie, że się ich nie posiada. Jednakże o tym fakcie organ winien powiadomić wnioskodawcę pisemnie, wskazując – jeśli posiada taką wiedzę, gdzie zainteresowany żądane informacje może uzyskać. Organ nie ma natomiast obowiązku wydawania w takiej sytuacji decyzji administracyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 września 2002r., II SAB 289/02). W sytuacji zaś gdy wnioskodawca żąda udzielenia informacji, które nie są informacjami publicznymi, lub takich informacji publicznych, w stosunku do których tryb dostępu odbywa się na odrębnych zasadach, organ nie ma obowiązku wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji, lecz zawiadamia jedynie wnoszącego, że żądane dane nie mieszczą się w pojęciu objętym przedmiotową ustawą (por. wyrok NSA Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie z 20 czerwca 2002r., II SA/Lu 507/02). Bezspornym w sprawie jest, że wnioskowane przez stronę skarżącą informacje mają charakter informacji publicznych, czego nie kwestionuje organ. W ocenie Sądu nie ulega to wątpliwości ponieważ żądane dane dotyczą przedmiotu związanego z materią publiczną i podmiotu realizującego zadania publiczne czyli MOPS. Nie mniej jednak organ ostatecznie uznał, że wnioskowane przez stronę informacje mają charakter informacji publicznych przetworzonych a strona skarżąca nie wykazała szczególnie istotnego interesu publicznego, który uprawniałby ją do uzyskania wnioskowanych informacji. Trzeba w tym miejscu wskazać, że zgodnie z przepisem art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Przesłanka szczególnie istotnego interesu publicznego jest pojęciem nieostrym i niedookreślonym. Nie mniej jednak zasadnym wydaje się przyjęcie, że przesłanka szczególnie istotnego interesu publicznego uprawniającego do uzyskania informacji przetworzonej występuje wtedy, gdy uzyskanie informacji przetworzonej stwarza realną możliwość jej wykorzystania dla poprawy funkcjonowania organów administracji. Powinna zatem istnieć po stronie wnioskodawcy indywidualna, realna i konkretna możliwość wykorzystania dla dobra ogółu informacji publicznej i to w taki sposób, który nie jest dostępny dla każdego posiadacza informacji publicznej (vide: wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 1870/10, LEX nr 951999; wyrok NSA z dnia 17 maja 2012 r., I OSK 416/12). W ocenie Sądu funkcjonalna wykładnia normy art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. bezspornie nie pozwala na obciążenie strony wnioskującej o informację obowiązkiem wykazywania już na poziomie złożonego wniosku, że żądanie w nim zawarte dotyczy informacji szczególnie istotnej dla interesu publicznego. Obciążony takim obowiązkiem jest przede wszystkim podmiot dysponujący informacją i to on musi dokonać takiej kwalifikacji z chwilą otrzymania wniosku, ewentualnie po wezwaniu wnioskodawcy do uzupełnienia argumentacji w nim przedstawionej. Do organu należy nadto uzasadnienie braku istnienia tej przesłanki w decyzji o odmowie udostępnienia. Wniosek o udostępnienie informacji przetworzonej winien bowiem zostać rozpoznany zarówno, gdy brak w nim będzie jakiegokolwiek uzasadnienia "szczególnego interesu publicznego", jak również kiedy wnioskodawca w ogóle nie zareaguje na wezwanie, by ten interes wykazał. W takiej sytuacji podmiot zobowiązany powinien samodzielnie zbadać przesłanki przemawiające za istnieniem szczególnej istotności dla interesu publicznego (podobnie: wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lutego 2014r.: VIII SA/Wa 902/13, VIII SA/Wa 905/13, VIII SA/Wa 923/13, dostępne w CBOSA.). Trzeba zaznaczyć, że merytoryczne zakończenie postępowania w sprawie wniosku o udzielenie informacji publicznej przetworzonej następuje w dwojaki sposób: albo poprzez udostępnienie przetworzonej informacji publicznej; albo przez wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej przetworzonej na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. (patrz: M. Jabłoński, Udostępnianie przetworzonej informacji publicznej, Wrocław 2015, str. 198). Odmowa zaś udostępnienia informacji przetworzonej – orzekana w drodze decyzji wydawanej na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej - może nastąpić jedynie w przypadku wykazania przez zobowiązanego do jej udostępnienia niespełnienia warunku określonego w art. 3 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, którym jest udostępnienie informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Milczenie wnioskodawcy na wezwanie skierowane przez zobowiązanego o wykazanie szczególnie istotnego interesu publicznego w uzyskaniu informacji przetworzonej nie zwalnia bowiem zobowiązanego z ustawowego obowiązku wykazania nieistnienia takiego interesu publicznego, skoro odmowa udzielenia takiej informacji następuje w drodze decyzji możliwej do wydania tylko wtedy, gdy nie zostały spełnione warunki z powołanego art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Jeżeli bowiem zobowiązany odmawia udostępnienia informacji publicznej, to na nim spoczywa obowiązek wykazania braku takiego zobowiązania, którego warunki określone zostały w powołanym art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej (vide: wyrok NSA z 5 września 2013r., I OSK 865/13, dostępny w CBOSA) Biorąc pod uwagę powyższe regulacje prawne określające sposób udzielania informacji publicznych, w ocenie Sądu należy stwierdzić, że organ nie rozpoznał w prawidłowy sposób wniosku strony o udostępnienie jej informacji publicznej. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku i zobowiązał MOPS do rozpoznania wniosku A. B.o z 16 listopada 2015r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni. Wskazać należy stronie skarżącej, że Sąd nie był władny zobowiązać organu do udzielenia wnioskowanych informacji. Jednocześnie Sąd stwierdził w pkt 2, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Na ocenę taką wpłynął fakt, że organ był przekonany o prawidłowym załatwieniu wniosku, który w jego ocenie dotyczył informacji przetworzonej. Sąd nie dopatrzył się w działaniach organu umyślności, a jedynie braku wiedzy co do prawidłowego zakończenia rzeczonego postępowania. O kosztach orzeczono w pkt 3 stosownie do art. 200 w związku z art. 205 § 1 powołanej ustawy.