III SA/Gd 926/15
WyrokWSA w Gdańsku2016-02-18
Skład orzekający: Felicja Kajut, Anna Orłowska, Jolanta Sudoł
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy orzeczenie dyscyplinarne wobec policjanta, które zawiera wadliwy opis przewinienia dyscyplinarnego i jego kwalifikację prawną, może zostać utrzymane w mocy?Ratio decidendi
Orzeczenie dyscyplinarne, w którym opis przewinienia dyscyplinarnego i jego kwalifikacja prawna są niespójne i nie znajdują odzwierciedlenia w uzasadnieniu, narusza prawo do obrony i podstawowe zasady postępowania quasi-karnego. Taka wadliwość, dotycząca kluczowych elementów orzeczenia, skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonego orzeczenia oraz poprzedzającego go orzeczenia organu pierwszej instancji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła policjanta Z. W., któremu wymierzono karę dyscyplinarną ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby za trzy zarzucane przewinienia dyscyplinarne związane z niewłaściwą reakcją na zgłoszenie dotyczące potencjalnie nietrzeźwego kierowcy. Policjant odwołał się od decyzji, zarzucając m.in. błędną wykładnię przepisów, błędy w ustaleniach faktycznych oraz naruszenie prawa procesowego. Organy dyscyplinarne utrzymały karę w mocy. Policjant zaskarżył orzeczenie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, podtrzymując swoje zarzuty i wskazując na wadliwość postępowań.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżone orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji oraz poprzedzające je orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędziowie Sędzia NSA Anna Orłowska, Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2016 r. sprawy ze skargi Z. W. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] z dnia 14 października 2015 r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej 1. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji [...] z dnia 7 sierpnia 2015 r., nr [...]; 2. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] na rzecz Z. W. 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku jest orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia 14 października 2015 r., nr [...] utrzymujące w mocy orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia 8 grudnia 2014 r., nr [...] o ukaraniu kom. Z. W. karą dyscyplinarną ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby w Policji.
Zaskarżone orzeczenia zostały wydane w następującym stanie faktycznym:
Komendant Powiatowy Policji w [...], orzeczeniem z dnia 8 grudnia 2014 r., nr [...], na podstawie art. 135 j ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2015 r. poz. 355 ze zm.), po dokonaniu analizy i oceny całokształtu okoliczności oraz materiału dowodowego w postępowaniu dyscyplinarnym prowadzonym wobec kom. Z. W. - Dyżurnego Zespołu Dyżurnych Wydziału Prewencji Komendy Powiatowej Policji w [...] (dalej jako: strona, skarżący) uznał go winnym popełnienia trzech zarzucanych mu przewinień dyscyplinarnych i wymierzył karę dyscyplinarną ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku.
Organ uznał skarżącego winnym, że w dniu 2 maja 2015 r. wykonując zadania służbowe na stanowisku Dyżurnego Komendy Powiatowej Policji w [...]:
- pomimo posiadanej informacji o wydarzeniu wskazującym na uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 kk bądź wykroczenia z art. 86 kw przez funkcjonariusza Komendy Powiatowej Policji w [...], który w dniu 2 maja 2015 r. mógł kierować pojazdem osobowym marki Renault Megane o nr rej. [...], będąc w stanie nietrzeźwości bądź pod wpływem alkoholu nie dopełnił właściwego obiegu informacji, o której mowa w § 9 ust. 1 pkt 6 Zarządzenia nr [...] Komendanta Głównego Policji z dnia 10 listopada 2004 r. w sprawie organizacji służby dyżurnej w jednostkach organizacyjnych Policji, co spowodowało nieprzekazanie tej informacji osobie pełniącej dyżur z ramienia kierownictwa jednostki, tj. o czyn z art. 132 ust. 3 pkt. 3 ustawy o Policji;
- pomimo posiadanej informacji o podejrzeniu popełnienia przestępstwa bądź wykroczenia drogowego przez funkcjonariusza Komendy Powiatowej Policji w [...] w tym dniu nie dokonał prawidłowej realizacji zadań służbowych, o których mowa § 1 załącznika nr 2 "Zasad postępowania służby dyżurnej w związku z przyjęciem zgłoszenia o wydarzeniu" ww. zarządzenia poprzez niedążenie do ustalenia miejsca przebywania i sposobu przemieszczania się kierującego pojazdem osobowym marki Renault Megane (nr rej. [...]) oraz nienawiązania kontaktu telefonicznego ze zgłaszającym w celu ustalenia powyższych informacji, tj. o czyn z art. 132 ust. 3 pkt. 3 ustawy o Policji;
- poprzez nieprawidłową realizacje zadań w związku ze zgłoszeniem T. D. doprowadził do zainteresowania mediów, czym naraził społeczny wizerunek Policji jako formacji w której służy, tj. o czyn z art. 132 ust. 1 ustawy o Policji i § 23 załącznika do Zarządzenia nr [...] KGP z dnia 31 grudnia 2003 r. w sprawie zasad etyki zawodowej policjanta.
Uzasadniając wydane orzeczenie organ pierwszej instancji wskazał, że podstawę faktyczną wszczęcia postępowania dyscyplinarnego stanowiły następujące okoliczności. W dniu 2 maja 2015 r. po godz. 17.00 skarżący pełniąc służbę na stanowisku Dyżurnego Komendy Powiatowej Policji w [...], odebrał telefon od dyspozytora numeru 112, po czym został połączony z T. D., który poinformował, że trasą z [...] w kierunku [...] jedzie pojazd osobowy marki Ranault, koloru srebrnego o nr rej. [...], całą szerokością jezdni, od lewej do prawej strony, którego kierujący może być nietrzeźwy. Na ww. zgłoszoną interwencję skarżący niezwłocznie skierował patrol zmotoryzowany w składzie asp. S. W. i sierż. Ł. S. z Posterunku Policji w [...], z uwagi na najbliższe położenie i najszybszą możliwość dotarcia na wskazaną trasę. Następnie skarżący dokonał zapisu zdarzenia w Systemie Wspomagania Dowodzenia oraz sprawdził dane osobowe właściciela ww. pojazdu, którym okazał się asp. szt. P. T. - Dyżurny Zespołu Dyżurnych Wydziału Prewencji Komendy Powiatowej Policji w [...]. Interweniujący policjanci niezwłocznie pojechali na trasę wskazaną przez ww. zgłaszającego, jednakże nie ujawnili wyżej opisanego pojazdu. O około godz. 17.18 asp. S. W. poinformował telefonicznie skarżącego, że po penetracji całego terenu w miejscowości Wojsk ujawnił pojazd marki Golf, koloru srebrnego o nr rej. [...], który mógł odpowiadać danym zawartym w przedmiotowym zgłoszeniu. Po otrzymaniu tej informacji skarżący stwierdził, iż poszukiwany pojazd ma inne tablice rejestracyjne z numerami [...], po czym asp. S. W. zameldował, iż nie ujawnił poszukiwanego pojazdu. Skarżący nie nawiązał ponownie kontaktu ze zgłaszającym, ani też nie wydał interweniującym policjantom jakichkolwiek dodatkowych dyspozycji, po czym wymienieni odstąpili od wykonywania dalszych czynności w sprawie. O ww. zdarzeniu skarżący nie poinformował Komendanta Powiatowego Policji w [...], ani też kom. L. B. - pełniącej w tym czasie dyżur z ramienia kierownictwa ww. Komendy. Organ ustalił, że realizacja powyższego zgłoszenia związana z patrolowaniem trasy [...] – [...] trwała około 10 minut.
Organ podniósł, że w toku postępowania dyscyplinarnego przeprowadzono szereg czynności dowodowych mających na celu wszechstronne wyjaśnienie sprawy oraz przesłuchano w charakterze świadków osoby występujące w sprawie.
Dalej, organ wskazał, iż skarżący podczas czynności przesłuchania przyznał się do zarzucanych mu czynów tj. nie poinformowania kom. L. B. pełniącej w tym dniu dyżur z ramienia kierownictwa Komendy Powiatowej Policji w [...] o zdarzeniu wskazującym na uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa bądź też wykroczenia oraz nie dążenia do ustalenia miejsca przebywania i sposobu przemieszczania się osoby kierującej pojazdem marki Renault Megane o nr rej. [...]. Brak zlecenia takich czynności jak np.: nawiązanie kontaktu telefonicznego ze zgłaszającym zdarzenie w celu ustalenia czy w dalszym ciągu porusza się za ww. pojazdem marki Renault Megane i jaką jedzie trasą, nie pozwoliło na ustalenie czy kierującym wskazanym pojazdem był asp. sztab. P. T., jaki jest jego stan trzeźwości, oraz czy znajduje się w miejscu zamieszkania bądź stwierdzenia czy funkcjonariusz użyczył swój prywatny pojazd innej osobie.
Ponadto poprzez brak realizacji wyżej wymienionych czynności, zdaniem organu, skarżący nie dążył do wyeliminowania zagrożenia w ruchu drogowym, spowodowanego przez kierującego ww. pojazdem.
W związku z powyższym, Komendant Powiatowy Policji w [...] uwzględniając charakter popełnionych przez skarżącego przewinień dyscyplinarnych uznał, że wymierzona mu kara dyscyplinarna jest współmierna do stopnia zawinienia popełnionych przez policjanta czynów.
Na koniec organ podkreślił, że na korzyść skarżącego niewątpliwie przemawiają: nienaganny 24-letni przebieg służby, uzyskane wyróżnienia i nagrody, bardzo wysoka ocena realizacji zadań służbowych i czynności oraz kompetencji ogólnych zawarta w opinii służbowej bezpośredniego przełożonego.
W odwołaniu od powyższego orzeczenia skarżący wniósł o jego zmianę poprzez uniewinnienie od zarzucanych czynów, ewentualnie o uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie:
art. 132 ust. 1 i 2 ustawy o Policji w zw. z § 9 ust. 1 pkt 6 Zarządzenia nr [...] poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż brak przekazania przez dyżurnego informacji o podejrzeniu popełnienia przestępstwa osobie pełniącej dyżur z ramienia kierownictwa jednostki stanowi naruszenie obowiązku służbowego w sytuacji, gdy § 9 ust. 1 pkt 6 oraz § 5 ust. 5 pkt 1 ww. Zarządzenia takiego obowiązku nie statuują;
art. 132 ust. 1 i 3 pkt 3 w zw. z art. 134 g ust. 2 ustawy o Policji, poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż swoim zachowaniem skarżący wypełnił znamiona trzech przewinień dyscyplinarnych w sytuacji, gdy jeden czyn skarżącego może stanowić tylko jedno przewinienie dyscyplinarne, a w efekcie zaostrzenie wymiaru kary wymierzonej obwinionemu,
art. 134 h pkt 2 ustawy o Policji poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż wskutek popełnienia przewinienia dyscyplinarnego przez skarżącego wystąpiły poważne skutki, zwłaszcza naruszenia dobrego imienia Policji, w stacji, gdy to nie skarżący lecz potencjalny sprawca przestępstwa z art. 178a § 1 kk bądź wykroczenia z art. 86 kw mógł narazić społeczny wizerunek Policji jako formacji,
błąd w ustaleniach faktycznych oraz naruszenie prawa procesowego, a mianowicie art. 135 g ust. 2 ustawy o Policji polegające, na bezpodstawnym przyjęciu, iż skarżący nie dążył do ustalenia miejsca przebywania i sposobu przemieszczania się kierującego ww. pojazdem, w sytuacji gdy wysłał na miejsce zdarzenia patrol, z którym był w stałym kontakcie telefonicznym,
- błąd w ustaleniach faktycznych oraz naruszenie prawa procesowego - art. 135g ust. 2 ustawy o Policji, polegające na bezpodstawnym przyjęciu, iż brak przekazania informacji o podejrzeniu popełniania przestępstwa z art. 178a § 1 kk bądź wykroczenia z art. 86 kw osobie pełniącej dyżur z ramienia kierownictwa jednostki oraz brak nawiązania kontaktu z osoba zgłaszającą podejrzenie popełnienia przestępstwa doprowadziły do zainteresowania mediów czym skarżący miał narazić społeczny wizerunek Policji,
naruszenie art. 135 f ust. 7 i 8 ustawy o Policji poprzez bezzasadne oddalenie wniosków dowodowych,
naruszenie art. 135 h ust. 3 ustawy o Policji poprzez odmowę zawieszenia postępowania dyscyplinarnego z uwagi na występowanie długotrwałej przeszkody umożliwiającej prowadzenie postępowania w postaci konieczności ustalenia czy kierujący ww. pojazdem był funkcjonariuszem Komendy Powiatowej Policji w [...],
- naruszenie art. 134 c w zw. z art. 135 g ustawy o Policji poprzez wymierzenie nieproporcjonalnej i nieadekwatnej kary dyscyplinarnej ostrzeżenia o niepełnej przydatności na zajmowanym stanowisku w sytuacji, gdy dotychczasowy przebieg służby skarżącego stanowi rękojmię należytego wykonywania obowiązków służbowych w przyszłości.
Komendant Wojewódzki Policji w [...], orzeczeniem nr [...] z dnia 14 października 2015 r., wydanym na podstawie art. 135 n ust. 4 pkt 1 i art. 133 ust. 6 ustawy o Policji, zaskarżone orzeczenie utrzymał w mocy.
W uzasadnieniu orzeczenia wyższy przełożony dyscyplinarny podniósł, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający do oceny zachowania skarżącego pod kątem odpowiedzialności dyscyplinarnej w zakresie zarzucanych mu czynów. Uwzględniając ustalony w sprawie stan faktyczny bezspornym jest, że skarżący popełnił przewinienia dyscyplinarne w sposób opisany w zarzutach.
Zgodnie z art. 132 ust. 1 ustawy o Policji, policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Zasady etyki zawodowej policjanta zawarte zostały w załączniku do zarządzenia nr [...] Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003 r. w sprawie "Zasad etyki zawodowej policjanta".
Zdaniem wyższego przełożonego dyscyplinarnego, przeprowadzona w sprawie analiza materiałów pozwala na stwierdzenie, iż kom. Z. W. popełnił zarzucane przewinienia dyscyplinarne, w ramach realizacji przedmiotowego zgłoszenia, nie wykonując czynności, do których był zobowiązany na podstawie obowiązujących przepisów prawa i naruszając w konsekwencji zasady etyki zawodowej policjanta.
W zakresie popełnienia przez skarżącego pierwszego czynu opisanego wyżej, w ocenie organu, zgromadzone dowody w postaci zeznań świadka L. B. oraz wyjaśnień skarżącego w pełni potwierdzają fakt niepoinformowania kierownictwa Komendy Powiatowej Policji w [...] o możliwości popełnienia umyślnego przestępstwa lub wykroczenia przez policjanta wymienionej jednostki Policji, a tym samym niezapewnienia właściwego obiegu informacji.
W zakresie popełnienia przez skarżącego drugiego czynu, zgromadzony materiał dowodowy potwierdza, iż skarżący zaniechał działań zmierzających do ustalenia danych osobowych sprawcy, jego cech charakterystycznych, miejsca przebywania oraz kierunku przemieszczania się kierującego pojazdem, a tym samym nie wykonał podstawowych obowiązków przyjmującego zgłoszenie. Przemawiają za tym m. in. dowody z zeznań świadków: Ł. S., S. W., T. D. oraz wyjaśnienia skarżącego.
W zakresie zarzutu trzeciego o nieprzestrzeganiu przez skarżącego zasad etyki zawodowej policjanta, w ocenie organu, błędy popełnione przez niego, doprowadziły do nadużycia zaufania zgłaszającego do Policji, który przekazując informację o przedmiotowym zdarzeniu i jadąc za kierującym nie doczekał się skutecznych działań Policji.
Organ podniósł ponadto, iż ww. zgłaszający jadąc przez cały czas za ww. kierującym nie otrzymał żadnego wsparcia ze strony Policji, a nadto nikt nie kontaktował się z nim w sprawie ustalenia szczegółów zgłoszenia. W dniu 4 maja 2015 r. Komenda Powiatowa Policji w [...] została poinformowana przez dziennikarkę [...] o zmieszczeniu przez T. D. na serwisie społecznościowym Facebook materiału z nagraniem kierującego przedmiotowym pojazdem wraz z komentarzem o braku reakcji Policji na jego zgłoszenie. Ponadto, przedmiotowe zdarzenie stało się obiektem zainteresowania mediów, a publikacje zamieszczone na stronach internetowych zawierały negatywne oceny działań Policji w związku z realizacją przedmiotowego zgłoszenia.
W ocenie organu odwoławczego, prawidłowo zostały również uwzględnione dyrektywy wymiaru kary i nie zachodzą przesłanki do jej obniżenia. Kara ostrzeżenia o niepełnej przydatności na zajmowanym stanowisku, wpłynie dyscyplinująco na skarżącego, poprzez wytknięcie niewłaściwego postępowania i uprzedzenie, że jeżeli ponownie popełni przewinienie dyscyplinarne, może zostać wyznaczony na niższe stanowisko służbowe w trybie dyscyplinarnym lub ukarany surowszą karą dyscyplinarną.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższe rozstrzygnięcie Z. W. wniósł o jego uchylenie, podtrzymując dotychczasową argumentację zawartą w odwołaniu.
Ponadto skarżący zarzucił w skardze naruszenie art. 140 k.p.a. i art. 107 § 1 - 3 k.p.a. w zw. z art. 135 n w zw. z art. 135 j ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji poprzez brak merytorycznego odniesienia się do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu od orzeczenia Komendanta Powiatowego Policji w [...] oraz wskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, iż organ odwoławczy przeanalizował akta postępowania dyscyplinarnego przeciwko st. sierż K. J. i stwierdził, że zebrany materiał dowodowy jest wystarczający do oceny zachowania obwinionego, podczas gdy postępowania dotyczyło Z. W.
W ocenie skarżącego, organy obu instancji nadinterpretacją normy § 9 ust. 1 pkt 6 Zarządzenie nr [...] w zw. z § 1 załącznika nr 2 "Zasad postępowania służby dyżurnej w związku przyjęciem zgłoszenia o wydarzeniu" do Zarządzenia nr [...]. Ww. przepisy nie statuują obowiązku dla funkcjonariusza pełniącego funkcję dyżurnego, aby o każdym podejrzeniu popełnienia przestępstwa zawiadamiać policjanta pełniącego dyżur z ramienia kierownictwa danej jednostki Policji. Naruszeniem dyscypliny służbowej jest wyłączenie czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów. Tym samym ustawodawca zawarł w ustawie o Policji normę na kształt zasady nullum cimen sine lege - nie ma przewinienia, jeśli nie można wskazać przepisu, który zachowanie policjanta narusza.
Tym samym działanie organów postępowania dyscyplinarnego, w ocenie skarżącego, stanowi dowolne stosowanie przepisów prawa.
Skarżący podniósł, iż przypisanie mu odpowiedzialności za popełnienie trzech przewinień dyscyplinarnych wymienionych w sentencji zaskarżonego orzeczenie należy uznać za bezpodstawne. Skarżący nie przekazał informacji o zgłoszeniu podejrzenia popełnienia przestępstwa osobie pełniącej dyżur z ramienia kierownictwa jednostki, jednakże pozostałe dwa zarzuty stawiane skarżącemu należy uznać za błędne i niejako sztucznie wykreowane.
Wymierzona skarżącemu kara jest nieproporcjonalnie surowa. Wymierzenie kary ostrzeżenia o niepełnej przydatności na zajmowanym stanowisku jest zasadne w sytuacji, gdy obwiniony w sposób rażący nie dopełnił swoich obowiązków oraz zachodzi uzasadnione podejrzenie, iż w przyszłości również może dojść do podobnego naruszenia obowiązków. Tymczasem postawa i przebieg służby skarżącego, niekaranego dotąd dyscyplinarnie, dają rękojmię należytego wywiązywania się z obowiązków.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym orzeczeniu.
W zakresie zarzutu dotyczącego błędnego wskazania w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia osoby st. sierż. K. J., organ wyjaśnił, że jest to omyłka pisarska, która została sprostowania, o czym poinformowano skarżącego i jego pełnomocnika, pismem z dnia 10 grudnia 2015 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli sądowej jest orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia 14 października 2015 r., nr [...] utrzymujące w mocy orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia 8 grudnia 2014 r., nr [...] wymierzające Z. W. karę dyscyplinarną - ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby w Policji.
Skarga jest zasadna i podlega uwzględnieniu.
Odpowiedzialność dyscyplinarna funkcjonariuszy Policji została uregulowana w ustawie z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jednolity: Dz. U. z 2011 r., nr 287 poz. 1687 ze zm.), zwanej w dalszej części uzasadnienia "ustawą" lub "ustawą o Policji".
Postępowanie dyscyplinarne prowadzi się w oparciu o przepisy rozdziału 10 "Odpowiedzialność dyscyplinarna i karna policjantów", a mianowicie przepisy art. 132 - 144a ustawy.
Zgodnie z art. 132 ust. 1 ustawy policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej.
Naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów (art. 132 ust. 2 ustawy).
Przepis art. 132 ust. 3 ustawy o Policji wylicza jedynie przykładowo, zawierając tzw. katalog otwarty, naruszenia dyscypliny służbowej. Użyte w treści tego przepisu sformułowanie - w szczególności - oznacza, że nie tylko stypizowane w tym przepisie czyny można uznać za naruszenie dyscypliny służbowej. Naruszeniem dyscypliny służbowej jest w szczególności niedopełnienie obowiązków służbowych (art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy). Ponieważ enumeratywne wyliczenie naruszeń dyscypliny służbowej jest niemożliwe, ustawodawca odsyła do klauzuli generalnej zawartej w art. 132 ust. 2 ustawy.
Jak wynika z przywołanego na wstępie uzasadnienia opisu przewinień zawartych w orzeczeniu dyscyplinarnym Komendanta Powiatowego Policji w [...], a utrzymanym w mocy przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...], skarżącemu zarzucono nie dopełnienie obowiązków służbowych, a także nieprzestrzeganie zasad etyki zawodowej, co skutkowało nałożeniem ww. kary dyscyplinarnej.
Przed przystąpieniem do dalszych rozważań należy wskazać, że Rozdział 10 ustawy o Policji zawiera regulację materialnoprawną odpowiedzialności policjantów, jak i regulację procesową postępowania dyscyplinarnego. Regulacja postępowania dyscyplinarnego jest regulacją pełną w zakresie wszczęcia, przebiegu i formy zakończenia, poza unormowaniem zawartym w przepisie art.135p ust. 1 ustawy.
Zgodnie z tym przepisem ustawy - w zakresie nieuregulowanym w niniejszej ustawie do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego, dotyczące wezwań, terminów, doręczeń i świadków, z wyłączeniem możliwości nakładania kar porządkowych. W postępowaniu dyscyplinarnym nie stosuje się również art. 184 Kodeksu postępowania karnego.
Tym samym nie mogą odnieść skutku zarzuty skargi sformułowane na tle naruszenia przepisów k.p.a.
Analiza unormowań zawartych w ustawie o Policji pozwala na stwierdzenie, że postępowanie dyscyplinarne mimo swojej odrębności i samodzielności jest postępowaniem, którego charakter jest najbardziej zbliżony do postępowania karnego. Celem obu tych postępowań jest wymierzenie kary w przypadkach określonych przez ustawodawcę (popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, przestępstwa czy wykroczenia). W obu tych postępowaniach ważną rolę pełni pojęcie winy - art.135a. ustawy. Przy czym, przedmiotem orzeczenia dyscyplinarnego może być nie tylko ukaranie, ale również uniewinnienie, odstąpienie od ukarania, czy umorzenie postępowania (art.135j. ust.1 pkt 1- 4 ustawy). Podobnie jak w postępowaniu karnym. Można też dodać, że gdy czyn stanowiący przewinienie dyscyplinarne wypełnia jednocześnie znamiona przestępstwa lub wykroczenie podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej niezależnie od odpowiedzialności karnej (art. 132 ust. 4 ustawy).
Uprawnione jest zatem określenie tego postępowania jako - postępowania quasi karnego. Okoliczność ta ma istotne znaczenie dla oceny prawidłowości zapadłego w niniejszej sprawie orzeczenia.
Przepis art. 135j ust. 2 pkt 1- 8 ustawy o Policji określa jakie elementy powinno zawierać orzeczenie dyscyplinarne, są to:
1) oznaczenie przełożonego dyscyplinarnego,
1) datę wydania orzeczenia,
2) stopień, imię i nazwisko oraz stanowisko służbowe obwinianego,
3) opis przewinienia dyscyplinarnego zarzucanego obwinionemu wraz z kwalifikacja prawną,
4) rozstrzygnięcie o uniewinnieniu, stwierdzeniu winy i odstąpieniu od ukarania lub wymierzeniu kary dyscyplinarnej albo umorzeniu postępowania dyscyplinarnego,
5) uzasadnienie faktyczne i prawne orzeczenia,
6) pouczenie o prawie, terminie i trybie wniesienia odwołania,
7) podpis, z podaniem stopnia, imienia i nazwiska przełożonego dyscyplinarnego, oraz pieczęć jednostki organizacyjnej Policji.
Treść ww. przepisu w powiązaniu z charakterem postępowania dyscyplinarnego - postępowania quasi karnego pozwala na następującą konstatację:
- po pierwsze; zasadniczymi elementami orzeczenia dyscyplinarnego, które gwarantują obwinionemu prawo do obrony są - opis zarzucanego przewinienia dyscyplinarnego wraz z kwalifikacją prawną, a także uzasadnienie faktyczne i prawne orzeczenia (art.135j. ust. 2 pkt 4 i 6 ustawy),
- po drugie; opis zarzucanego przewinienia wraz z kwalifikacją przekładają się bezpośrednio nie tylko na uzasadnienie faktyczne i prawne orzeczenia (art.135j. ust. 2 pkt 6 ustawy), a także na rozstrzygnięcie (art.135j. ust. 2 pkt 5 ustawy),
- po trzecie; wszystkie ww. elementy orzeczenia dyscyplinarnego tworzą całość i muszą być ze sobą zgodne.
Oczywistym jest również, że kwalifikacja prawna czynu jest ściśle związana z jego opisem (i odwrotnie). Nie sposób wręcz te dwa elementy od siebie oddzielić lub mieszać. Podobnie jak elementy uzasadnienia faktycznego i prawnego (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 5 czerwca 2014 r., sygn. akt III SA/Gd 255/14 orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych orzeczenia.nsa.gov. pl.).
Jak podniósł Naczelny Sąd Administracyjny odpowiednio sklasyfikowana norma prawna regulująca kwestie odpowiedzialności karnej lub dyscyplinarnej zawiera w swej treści: określenie podmiotu do którego jest skierowana, typizuje jego zachowanie i zawiera stosowną sankcję. Odpowiednio zatem oznaczony przepis prawny zawiera konkretną treść, której nie zawiera inny przepis regulujący inny rodzaj przestępstwa lub przewinienia dyscyplinarnego. Z punktu widzenia zatem zasady państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP) oraz zasady prawa do obrony, która obowiązuje we wszystkich procedurach karnych i dyscyplinarnych, nie jest możliwa taka sytuacja, w której opisanemu w orzeczeniu dyscyplinarnym czynowi zostanie przyporządkowana jako jego kwalifikacja prawna - norma, która zawiera ustawowe znamiona innego czynu. Nie można jej stosować do czynu którego nie reguluje.
Ponadto dokonanie zamiany w kwalifikacji prawnej zarzucanego czynu oznacza zawsze dokonanie zmiany ustawowych znamion czynu z wszystkimi konsekwencjami (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 528/11, orzeczenie dostępne w ww. bazie orzeczeń).
Natomiast jak wskazuje się też w judykaturze - "nie można uznać, że słowny opis przewinienia jest ważniejszy niż kwalifikacja prawna czynu, lub odwrotnie, a prawidłowość jednego elementu nie unieważnia ani nie usprawiedliwia błędu w drugim elemencie identyfikacji zarzutu. Konieczna jest spójność pomiędzy słownym opisem a jego zakwalifikowaniem prawnym, a treść orzeczenia nie może się wzajemnie wykluczać". Pogląd ten wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie sygn. akt III SA/ Lu 422/07 (orzeczenie dostępne jak wyżej), należy również w pełni podzielić.
W świetle powyższych uwag jest oczywistym:
- po pierwsze, że zarówno opis przewinienia dyscyplinarnego oraz kwalifikacja prawna muszą być ze sobą spójne,
- po drugie, że opis i kwalifikacja prawna przewinienia dyscyplinarnego muszą znajdować jednoznaczne odzwierciedlenie w uzasadnieniu faktycznym i prawnym orzeczenia.
Wymóg zgodności należy odnieść również do uzasadnienia faktycznego i prawnego orzeczenia dyscyplinarnego, które muszą być również spójne nie tylko ze sobą ale i z opisem przewinienia dyscyplinarnego wraz z jego kwalifikacją. Wszystkie te elementy powinny tworzyć zgodną całość.
Istnienie sprzeczności, jaki i rozbieżności w tym zakresie, w ocenie Sądu, skutkuje istotną wadliwością orzeczenia dyscyplinarnego. Niewątpliwie też, w świetle przywołanego stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego, prowadzi to do naruszenia podstawowej zasady porządku prawnego - zasady prawa do obrony.
Dlatego w realiach niniejszej sprawy w pierwszej kolejności należało odpowiedzieć na pytanie czy elementy kontrolowanego orzeczenia dyscyplinarnego są spójne, a zwłaszcza czy opis przewinień dyscyplinarnych zarzucanych obwinionemu wraz z kwalifikacją prawną są zgodne.
Na tak postawione pytanie należy udzielić negatywnej odpowiedzi, z przyczyn wskazanych poniżej.
Poza sporem było, że obwiniony w dniu 2 maja 2015 r. pełniąc służbę na stanowisku dyżurnego Komendy Powiatowej Policji w [...] (dalej jako - "KPP") przyjął telefoniczne zgłoszenie o wydarzeniu. Zgłaszający T. D. poinformował, że trasą z [...] w kierunku [...] jedzie pojazd marki Renault Megane koloru srebrnego, o nr rej. [...], całą szerokością jezdni, od lewej do prawej strony, którego kierujący może być nietrzeźwy. Bezspornym było, że po przyjęciu zgłoszenia, skarżący skierował niezwłocznie patrol samochodowy ("na ww. interwencję kom. Z. W. niezwłocznie skierował patrol zmotoryzowany w składzie asp. S. W. i sierż. Ł. S. z Posterunku Policji w [...]"). Jednak interweniujący policjanci na trasie wskazanej przez zgłaszającego nie ujawnili przedmiotowego pojazdu. Obwiniony dokonał zapisu zdarzenia w Systemie Wspomagania Dowodzenia oraz sprawdził dane osobowe właściciela ww. pojazdu, którym okazał się asp. szt. P. T. - Dyżurny Zespołu Dyżurnych Wydziału Prewencji KPP w [...] (okoliczność bezsporna).
W związku z wykonywaniem zadań służbowych w tym dniu, skarżącemu zarzucono - że pomimo posiadanej informacji o wydarzeniu wskazującym na uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 kk bądź wykroczenia z art. 86 kw przez funkcjonariusza KPP w [...], który w dniu 2 maja 2015 r. mógł kierować pojazdem osobowym marki Renault Megane nr rej. [...], będąc w stanie nietrzeźwości bądź pod wpływem alkoholu - dopuścił się popełnienia trzech przewinień dyscyplinarnych.
W zaistniałej sytuacji w opisie pierwszego przewinienia dyscyplinarnego obwinionemu zarzucono, że nie dopełnił właściwego obiegu informacji, o której mowa w § 9 ust. 1 pkt 6 Zarządzenia nr [...] Komendanta Głównego Policji z dnia 10 listopada 2004 r. w sprawie organizacji służby dyżurnej w jednostkach organizacyjnych Policji (w dalszej części uzasadnienia jako: "zarządzenie"), co spowodowało nieprzekazanie tej informacji osobie pełniącej dyżur z ramienia kierownictwa jednostki.
Jak stanowi przepis § 1, ww. zarządzenie określa:
1) organizację służby na stanowisku kierowania;
1) zadania służby dyżurnej oraz sposoby ich wykonywania;
2) wyposażenie stanowiska kierowania.
Zgodnie z definicjami zawartym w § 2 zarządzenia, dyżurny to - policjant kierujący pracą na SK (stanowisku kierowania), zaś wydarzeniem jest przestępstwo, wykroczenie, zagrożenie lub inny fakt istotny dla stanu bezpieczeństwa i porządku publicznego, który nie musi mieć znamion czynu zabronionego.
Stosownie do § 5 ust. 1 pkt 1- 4 zarządzenia, do zadań dyżurnego jednostki Policji należy:
1) zapewnienie natychmiastowej reakcji policji na zgłoszone wydarzenie;
1) realizowanie poleceń dyżurnego jednostki policji wyższego stopnia;
2) współdziałanie z dyżurnymi jednostek Policji;
3) kierowanie praca obsady SK.
Zgodnie z § 9 ust. 1 pkt 6 zarządzenia - realizacja zadania określonego w § 5 ust. 1 pkt 1, następuje poprzez: zapewnienie właściwego obiegu informacji o zaistniałym zdarzeniu.
Przywołany § 9 ust. 1 pkt 6 zarządzenia jednoznacznie stanowi o obowiązku zapewnienia przez dyżurnego jednostki właściwego obiegu informacji. Jednocześnie przepis ten nie statuuje obowiązku przekazania informacji osobie pełniącej dyżur z ramienia kierownictwa jednostki o każdym zaistniałym zdarzeniu. Postawiony obwinionemu w tym zakresie zarzut nie znajduje więc odzwierciedlenia w przywołanej normie zarządzenia.
Jak już podniesiono w niniejszej sprawie mamy do czynienia z postępowaniem quasi karnym. Nie może być zatem wystarczające dla przyjęcia prawidłowej kwalifikacji prawnej przewinienia, ograniczenie się tylko do stwierdzenia przez organ, że "obowiązek zapewnienia właściwego obiegu informacji o zaistniałym wydarzeniu winien być interpretowany szeroko". Jeśli na obwinionym ciążył obowiązek poinformowania o określonym zdarzeniu, to powinien zostać on oparty na konkretnej normie, która taki obowiązek kreuje i która co ważne, powinna zostać przywołana przy kwalifikacji prawnej zarzucanego czynu. Wykładnia rozszerzająca w zaistniałej sytuacji jest niedopuszczalna.
W konsekwencji też w opisie przewinienia nie można było sformułować zarzutu w zakresie nie przekazania informacji osobie pełniącej dyżur z ramienia kierownictwa jednostki i w następstwie tego uznać skarżącego za winnego w tym zakresie.
Tym samym nie są zgodne, a zarazem prawidłowe, zawarte w opisie przewinienie oraz jego kwalifikacja prawna. Czyni to zarazem kwalifikację prawną niespójną z określonymi w opisie obowiązkami.
Ponadto uzasadnienie prawne orzeczenia w tym zakresie ogranicza się zasadniczo do powyżej zacytowanego stwierdzenia, i konstatacji, że w sprawie zasadnym było poinformowanie kierownictwa, zaś w orzeczeniu organu I instancji brak jest odniesienia się do powyższej kwestii.
Przechodząc dalej, to w przypadku drugiego zarzucanego czynu, skarżącemu postawiono zarzut nie dokonania prawidłowej realizacji zadań służbowych, o których mowa w § 1 załącznika nr 2 do zarządzenia nr [...] Komendanta Głównego Policji z dnia 10 listopada 2004 r. w sprawie organizacji służby dyżurnej w jednostkach organizacyjnych Policji (dalej określany jako "załącznik nr 2 do zarządzenia" lub "załącznik nr 2").
Nie dokonanie prawidłowej realizacji zadań miało nastąpić poprzez: niedążenie do ustalenia miejsca przebywania i sposobu przemieszczania się kierującego pojazdem oraz poprzez nienawiązania kontaktu telefonicznego ze zgłaszającym w celu ustalenia powyższych informacji.
Trzeba podkreślić, że załącznik nr 2 dotyczy "Zasad postępowania służby dyżurnej w związku z przyjęciem zgłoszenia o wydarzeniu".
I tak, w rozdziale I przedmiotowego załącznika zostało uregulowane "Przyjmowanie zgłoszeń o wydarzeniu", natomiast w rozdziale II "Reakcja na zgłoszone wydarzenie".
Tym samym załącznik nr 2 do rozporządzenia wyodrębnia zasady postępowania dotyczące przyjęcia zgłoszenia oraz zasady dotyczące reakcji na zgłoszone wydarzenie (a więc postępowania w związku z dokonanym zgłoszeniem). Rozróżnienie to nie jest obojętne dla opisu, jak i dla przyjętej kwalifikacji czynu, do czego Sąd się jeszcze odniesie w dalszej części uzasadnienia.
Obwinionemu zarzucono naruszenie § 1 załącznika nr 2 do zarządzenia, który to przepis reguluje przyjmowanie zgłoszeń o wydarzeniu.
Jak wynika z § 1 ust. 1 załącznika nr 2:
Przyjmując ustne zgłoszenie o wydarzeniu, poprzez zadawanie pytań należy dążyć do ustalenia w kolejności:
a) rodzaju wydarzenia, jego okoliczności, czasu, miejsca, uczestników i skutków;
a) danych osobowych sprawcy, jego cech charakterystycznych, miejsca przebywania oraz w przypadku ucieczki, kierunku i sposobu przemieszczania się;
b) danych osoby zgłaszającej się.
Stosownie do ust. 2 tego przepisu, osobę zgłaszającą informuje się w niezbędnym zakresie o przewidywanych działaniach policyjnych oraz w razie potrzeby udziela się wskazówek co do dalszego postępowania w związku ze zdarzeniem.
Obsada SK przyjmując telefoniczne zgłoszenie zobowiązana jest przedstawić się podając stanowisko i nazwę jednostki Policji, a na żądanie telefonującego podać stopień, imię i nazwisko (§ 1 ust. 3).
W pierwszej kolejności należy podnieść, że przywołany powyżej przepis § 1 załącznika nr 2, obejmuje czynności jakie powinny być podjęte przy przyjmowaniu zgłoszenia o wydarzeniu (wskazuje na to użyty zwrot "przyjmując").
Czynności te zostały ujęte w § 1 ust. 1 - 3 i obejmują m.in. zadawanie pytań, które mają zmierzać do dokonania określonych ustaleń, informowanie czy udzielanie wskazówek. Przy czym przepis § 1 ust. 1 i 2 załącznika odnosi się do przyjęcia ustnego zgłoszenia o wydarzeniu, natomiast § 1 ust. 3 do przyjęcia zgłoszenia telefonicznego. Obwinionemu zarzucono naruszenie § 1 załącznika nr 2 do zarządzenia, którego unormowanie obejmuje przyjęcie ustne oraz przyjęcie telefoniczne zgłoszenia o wydarzeniu.
Jednak wobec szczegółowej i zróżnicowanej regulacji zawartej w powyżej przywołanej normie, nie można uznać za prawidłowe przy dokonywaniu kwalifikacji prawnej przewinienia przywoływanie "całego" przepisu, w sytuacji gdy zachowanie obwinionego nie wyczerpuje całej jego dyspozycji lecz tylko niektóre jego elementy Opisane postępowanie skarżącego mogło naruszać tylko część unormowania § 1 załącznika nr 2.
Nie można zatem uznać, że kwalifikacja prawna jest prawidłowa, a zarazem zgodna z opisem czynu. W okolicznościach bowiem niniejszej sprawy nie można przyjąć, aby postępowanie skarżącego mogło stanowić naruszenie całego unormowania § 1 ust. 1 lit. a, b, c oraz ust. 2 i 3 załącznika nr 2 do zarządzenia.
Jak już zaznaczono orzeczenie powinno zawierać dokładny opis zarzucanego przewinienia dyscyplinarnego, który co istotne, powinien znaleźć odzwierciedlenie w kwalifikacji prawnej. Kwalifikacja przewinienia musi być ściśle związana i odnosić się do konkretnego zachowania się obwinionego. Zarówno opis przewinienia dyscyplinarnego oraz kwalifikacja prawna muszą być ze sobą spójne (kwalifikacja nie może być dokonywana "na wyrost").
Trzeba też tu wskazać, że w sytuacji przypisania obwinionemu naruszenia konkretnych obowiązków (zadań), uzasadnienie orzeczenia nie powinno się odnosić do innych zaniechań czy naruszeń (np. w zakresie ustalenia danych osobowych sprawcy czy jego cech charakterystycznych). Skutkuje to bowiem rozbieżnością i brakiem zgodności pomiędzy opisem zarzucanego czynu (lub czynów) a uzasadnieniem. I tak, w orzeczeniu organu odwoławczego na str. 6 uzasadnienia podnosi się m.in. że "w zakresie popełnienia przez obwinionego przewinienia czynem opisanym w pkt 2 zarzutów należy stwierdzić, iż zgromadzony materiał dowodowy potwierdza, iż kom. Z. W. zaniechał działań zmierzających do ustalenia danych osobowych sprawcy, jego cech charakterystycznych, miejsca przebywania oraz kierunku przemieszczania się kierującego pojazdem ... , a tym samym nie wykonał podstawowych obowiązków przyjmującego zgłoszenie, określonych w § 1 załącznika nr 2 cyt. wyżej Zarządzenia". A przecież obwinionemu nie zarzucono zaniechania ustalenia danych osobowych sprawcy czy też jego cech. Podobnie w orzeczeniu I instancji przykładowo wywodzono, że poprzez brak czynności obwiniony nie dążył do wyeliminowania zagrożenia w ruchu drogowym.
Ponadto, jak wynika z brzmienia § 1 załącznika nr 2 przyjmując ustne zgłoszenie o wydarzeniu, poprzez zadawanie pytań należy dążyć do ustalenia m.in. rodzaju wydarzenia, jego okoliczności, a także danych osobowych sprawcy, jego cech charakterystycznych, miejsca przebywania oraz w przypadku ucieczki, kierunku i sposobu przemieszczania się. Zatem przy przyjmowaniu zgłoszenia w przypadku ucieczki sprawcy, przepis ten nakazuje dążyć poprzez zadawanie pytań do ustalenia kierunku i sposobu przemieszczania się sprawcy. Obwinionemu w opisie drugiego czynu zarzucono m.in. niedążenie do ustalenia sposobu przemieszczania się kierującego. Jednak nie można nie zauważyć, że przy przyjmowaniu telefonicznego zgłoszenia o zdarzeniu obwiniony nie miał do czynienia z ucieczką sprawcy lecz z podejrzeniem prowadzenia pojazdu przez kierowcę będącego pod wpływem alkoholu lub w stanie nietrzeźwości. Ponadto, w momencie przyjmowania zgłoszenia zarówno kierunek i sposób przemieszczania się sprawcy został ustalony.
Niezależnie bowiem od dokonanych już rozważań, trzeba zauważyć, że w świetle zgromadzonego materiału nie może budzić wątpliwości, że skarżący pełniąc służbę dyżurnego KPP przyjął telefoniczne zgłoszenie o wydarzeniu, ustalając kierunek jazdy sprawcy (trasa z [...] do [...]), markę (Renault), kolor (srebrny) i numer rejestracyjny samochodu (....), a następnie już po przyjęciu zgłoszenia podjął czynności w postaci m.in. skierowania patrolu zmotoryzowanego i ustalenia danych właściciela samochodu. Podjęcie tylko tych czynności, jak wynika z analizy uzasadnień orzeczeń zostało uznane za niewystarczające do realizacji ciążących na skarżącym obowiązków - w ramach przyjmowania zgłoszenia.
Jednak niewątpliwie obwiniony przyjął zgłoszenie o zdarzeniu i zainicjował już podjęcie dalszych działań po jego przyjęciu, czyli innymi słowy - zareagował - na przyjęte zgłoszenie.
Nie kwestionując prawidłowego stanowiska organów zarzucających brak dalszych reakcji obwinionego na zdarzenie oraz nie negując konieczności podjęcia w zaistniałej sytuacji innych działań (np. skierowania patrolu do miejsca zamieszkania właściciela pojazdu), trzeba mieć na uwadze, że rozdział l załącznika nr 2 reguluje "Przyjmowanie zgłoszeń o wydarzeniu", zaś rozdział II "Reakcje na zgłoszone wydarzenie". Obwinionemu zarzucono naruszenie § 1 załącznika, który dotyczy postępowania służby dyżurnej przy "przyjmowaniu" zgłoszenia. Jednak przywołane powyżej okoliczności, w tym czynności podjęte w następstwie przyjętego zgłoszenia, poddają pod wątpliwość czy całokształt zachowania się obwinionego powinien być kwalifikowany tylko w ramach przyjęcia zgłoszenia czy w ramach reakcji na nie. Stosownie bowiem do § 3 załącznika nr 2, w przypadku m.in., gdy wiarygodność zgłoszenia nie budzi wątpliwości, dyżurny jednostki niezwłocznie inicjuje podjęcie działań przez będące w jego dyspozycji siły i środki policyjne, określając jednocześnie zakres czynności oraz sposób informowania o wynikach. (obwiniony dysponując takimi siłami i środkami podjął działania wysyłając patrol zmotoryzowany). Oczywistym jest przy tym, że dyżurny powinien w związku z przyjętym zgłoszeniem dążyć do ustalenia miejsca przebywania sprawcy i w tym celu podejmować konieczne czynności (np. poprzez ponowne nawiązanie kontaktu telefonicznego ze zgłaszającym).
Trzeba również zauważyć, że w zakresie zarzutu narażenia społecznego wizerunku Policji jako formacji, to nie można zgodzić się ze skarżącym, że została mu przypisana odpowiedzialność za działania innych osób, w tym osoby kierującej pojazdem. W niniejszej sprawie, nie tylko zachowanie się sprawcy zdarzenia, ale również nieprawidłowa realizacja zadań przez skarżącego w związku z dokonanym zgłoszeniem, doprowadziły do zainteresowania mediów, a przede wszystkim skutkowały nadużyciem zaufania zgłaszającego, który przekazując informację o zdarzeniu i jadąc za kierującym, nie doczekał się żadnych działań Policji, ani wsparcia z jej strony. Zamieszczony na serwisie społecznościowym Facebook materiał z nagraniem kierującego wraz z komentarzem, skutkowały pojawieniem się na stronach internetowych bardzo negatywnych ocen dotyczących nie tylko kierującego pojazdem, ale zasadniczo braku działań Policji w związku z zaistniałym zdarzeniem (materiał z opiniami internautów znajduje się w aktach sprawy).
Kontynuując, to zgodnie z art. 134h. ustawy, wymierzona kara powinna być współmierna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia, w szczególności powinna uwzględniać okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego skutki, w tym następstwa dla służby, rodzaj i stopień naruszenia ciążących na obwinionym obowiązków, pobudki działania, zachowanie obwinionego przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu oraz dotychczasowy przebieg służby.
Stosowanie do przywołanego przepisu ustawy, wymierzona kara odnosi się do dwóch zasadniczych elementów, a mianowicie - popełnionego przewinienia dyscyplinarnego oraz stopnia zawinienia. Jest więc oczywistym, że prawidłowy opis zarzucanego przewinienia wraz z kwalifikacją prawną pełni ważną rolę w procesie orzekania w postępowaniu dyscyplinarnym. Te elementy orzeczenia dyscyplinarnego przekładają się bowiem na rozstrzygnięcie. Dlatego muszą być one spójne i zgodne oraz nie mogą nasuwać jakichkolwiek wątpliwości co do swojej prawidłowości. Tym samym stwierdzone i omówione powyżej nieprawidłowości muszą być oceniane jako naruszenie przepisów mające istotny wpływ na wynik sprawy, zwłaszcza że dotyczą podstawowych elementów orzeczenia dyscyplinarnego - opisu i kwalifikacji. Tego rodzaju uchybienia są niedopuszczalne w postępowaniu dyscyplinarnym, gdyż jak już podniesiono w rozważaniach, postępowanie dyscyplinarne jest postępowaniem - quasi karnym.
W konsekwencji też, ponownie rozpoznając sprawę, organy będą musiały dokonać prawidłowego opisu przewinień dyscyplinarnych zarzucanych obwinionemu wraz z prawidłową kwalifikacją prawną. Następnie te elementy orzeczenia będą musiały znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu faktycznym i prawnym orzeczenia. Takie postępowanie organów zapewni obwinionemu pełną obronę jego praw. Ponadto, co również ważne, umożliwi prawidłową kontrolę zapadłego orzeczenia, w tym kontrolę sądową. W konsekwencji wobec wskazanej wadliwości orzeczenia w omówionym zakresie odnoszenie się do pozostałych zarzutów jest przedwczesne. Ponieważ orzeczenie dyscyplinarne stanowi całość, zakwestionowanie istotnych jego elementów, wpływa na ostateczną treść rozstrzygnięcia, co musi skutkować uchyleniem orzeczenia w całości.
W tym miejscu można zaznaczyć, że przepis art. 132a ustawy określa kiedy przewinienie dyscyplinarne jest zawinione. Przy czym, co ważne, w obu przypadkach opisanych w tym przepisie ustawy ukaranie funkcjonariusza jest uprawnione, jeżeli przemawiają za tym okoliczności sprawy, należycie wykazane w uzasadnieniu orzeczenia dyscyplinarnego. Zatem charakter zawinienia (jego umyślność czy też nieumyślność) nie determinują możliwości ukarania, lecz mogą mieć wpływ na ewentualne odstąpienie od ukarania lub formę ukarania.
Przedstawiona natomiast w art. 134 ustawy, gradacja kar jest swego rodzaju stopniowaniem środków, jakie mogą być zastosowane w konkretnej sprawie. Ustawodawca nie określił jednak jakiemu przewinieniu służbowemu odpowiada każdy z nich, pozostawiając to do uznania właściwego organu. Przy czym ustawodawca przewidział nie tylko możliwość wymierzenia kary dyscyplinarnej. Zgodnie bowiem z art. 135j ust. 1 pkt 5 ustawy, w oparciu o ocenę zebranego materiału w postępowaniu dyscyplinarnym przełożony dyscyplinarny wydaje orzeczenie: o uniewinnieniu, stwierdzeniu winy i odstąpieniu od ukarania lub wymierzeniu dyscyplinarnej albo umorzeniu.
Jak przyjmuje się w judykaturze podejmując decyzję o doborze kary należy wziąć pod uwagę takie okoliczności, jak rodzaj naruszonych obowiązków (obowiązki służbowe sensu stricto, reguły postępowania wyznaczone pojęciem godności i powagi służby, reguły wykonywania zawodu określone normami zawodowej sztuki, etyki i deontologii), stopień tzn. intensywność ich naruszenia, stopień zagrożenia dla interesu służby spowodowany naruszeniem obowiązków służbowych, dotychczasowy przebieg służby (stosunek do obowiązków), jak również element subiektywny, jakim jest stopień winy funkcjonariusza (wina umyślna w zamiarze bezpośrednim lub ewentualnym, wina nieumyślna w postaci nieostrożności - lekkomyślności).
Nie przesądzając na obecnym etapie kwestii prawidłowości wymierzonej kary, to oczywistym jest, że w toku postępowania dyscyplinarnego należy ustalić wszelkie okoliczności dotyczące popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, ponoszenia przez policjanta odpowiedzialności i wymierzenia kary. Zgodnie z art. 135g ust. 1 ustawy o Policji, przełożony dyscyplinarny i rzecznik dyscyplinarny są obowiązani badać oraz uwzględniać okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego. Obwinionego uznaje się za niewinnego dopóki jego wina nie zostanie udowodniona i stwierdzona prawomocnym orzeczeniem. Niedające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na korzyść obwinionego (art. 135g ust. 2 ustawy). Zatem wymiar kary powinien w każdym przepadku uwzględniać dyrektywy jej nakładania oraz okoliczności przemawiające tak na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego.
Na zakończenie należy zauważyć, że uzasadnienie organu odwoławczego zawiera błąd, który wskazuje na brak staranności przy redagowaniu treści orzeczenia. Na stronie 4 zaskarżonego orzeczenia, organu II instancji podnosi, że "organ odwoławczy analizując akta postępowania dyscyplinarnego przeciwko st. sierż. K. J. stwierdził, że zebrany materiał dowodowy jest wystarczający do oceny zachowania obwinionego policjanta". Jednak jak wynika z akt sprawy, organ dokonał sprostowania orzeczenia, to niemniej takie zachowanie organu narusza podstawowe standardy obowiązujące w postępowaniu dyscyplinarnym i może poddawać pod wątpliwość dokonaną ocenę.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżone orzeczenie oraz orzeczenie je poprzedzające.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 tej ustawy.
Wytyczne co do dalszego postępowania wynikają z powyżej dokonanych rozważań.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło