II OZ 325/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Adamiak po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. R. i W. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 19 lutego 2016 r., sygn. akt II SA/Ke 1038/15 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi T. R. i W. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 19 lutego 2016 r., sygn. akt II SA/Ke 1038/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, po rozpoznaniu wniosku T. R. i W. R., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w dniu 18 września 2015 r. T. R. i W. R. wnieśli skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie, doręczoną T. R. w dniu 20 sierpnia 2015 r. (decyzja nie była doręczana W. R.). Skargę przesłali na adres poprzedniej siedziby Kolegium (K., [...]). Po zwrocie korespondencji przez pocztę w dniu 12 października 2015 r., skarżący złożyli w dniu 15 października 2015 r. skargę osobiście w aktualnej siedzibie Kolegium (K., ul. [...]), wnosząc jednocześnie o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu skarżący podnieśli, że omyłkowe przesłanie skargi na poprzedni adres Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. powinno być zauważone przez pocztę i "przekierowane" na aktualny adres organu. Zarządzeniem z dnia 22 grudnia 2015 r. W. R. został wezwany do wykazania interesu prawnego w zaskarżeniu decyzji z dnia [...] sierpnia 2015 r. W odpowiedzi skarżący w dniu 31 grudnia 2015 r. nadesłał dokument (wykaz podmiotów i skorowidz działek) potwierdzający, że jest wraz z T. R. współwłaścicielem działki nr [...], której dotyczy postępowanie w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach odmawiając przywrócenia terminu w pierwszej kolejności wskazał, że z wnioskiem wystąpili T. R. i W. R., z których tylko T. R. brał udział w postępowaniu i tylko jemu zostały doręczone decyzje kończące postępowanie zarówno w pierwszej, jak i w drugiej instancji. Z dokumentu nadesłanego przez W. R. w dniu 31 grudnia 2015 r. wynika jednoznacznie, że jako współwłaściciel działki nr [...] miał przymiot strony w przedmiotowym postępowaniu, a tym samym przysługiwało mu prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego na ostateczną decyzję kończącą to postępowanie. Sąd zwrócił uwagę, że T. R. i W. R. – drugi z adresatów decyzji Kolegium z dnia [...] sierpnia 2015 r., odebrali tę decyzję w dniu 20 sierpnia 2015 r., a zatem stosownie do treści art. 53 § 1 w zw. z art. 83 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej p.p.s.a., termin do wniesienia skargi upływał z dniem 21 września 2015 r. Przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wskazują wprost od kiedy termin do wniesienia skargi biegnie w sytuacji, gdy skarżącemu będącemu stroną postępowania rozstrzygnięcia takiego nie doręczono. Pomimo braku w tym zakresie wyraźnej regulacji ustawowej, w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, zgodnie z którym strona postępowania administracyjnego, której nie doręczono decyzji, może wnieść skargę do sądu administracyjnego w terminie przewidzianym dla stron będących adresatami decyzji. Skargę wniesioną po tym czasie należy odrzucić, gdyż bieg terminu zakończył się wraz z ostatnim dniem do wniesienia skargi dla stron, którym decyzja została doręczona. W związku z powyższym, zdaniem Sądu, trzydziestodniowy termin do wniesienia przez W. R. skargi na decyzję z dnia [...] sierpnia 2015 r. upłynął w tym samym dniu co termin dla T. R. i W. R., tj. 21 września 2015 r. Odnosząc się do okoliczności powołanych we wniosku Sąd stwierdził, że w przypadku prawidłowego pouczenia o terminie i sposobie wniesienia skargi do sądu administracyjnego, nadanie skargi na niewłaściwy adres organu nie stanowi podstawy uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Niewłaściwe zaadresowanie przesyłki zawierającej skargę nie może być postrzegane jako okoliczność przemawiająca za zasadnością wniosku o przywrócenie terminu. W sytuacji, gdy decyzja zawiera prawidłowe pouczenie o adresie organu, błędne skierowanie skargi na inny adres stanowi wyraz niedbałości i nie może być postrzegane jako przeszkoda od strony niezależna i trudna do przezwyciężenia. Adres (siedziba) organu administracji nie jest okolicznością niezmienną i strona postępowania administracyjnego powinna się liczyć z tym, że w każdej chwili może ulec zmianie i wnikliwie czytać zawarte w decyzji pouczenie. Wobec powyższego, zdaniem Sądu, wskazane okoliczności nie uprawdopodabniają, że do uchybienia doszło z przyczyn od skarżących niezależnych. Z tego powodu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, na podstawie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a., odmówił przywrócenia terminu. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyli T. R. i W. R., domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia. W ocenie wnoszących zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach powinien przywrócić termin do wniesienia skargi przynajmniej W. R., który nie został pouczony o zmianie adresu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. Ponadto, zdaniem skarżących, korespondencja kierowana na stary adres organu powinna zostać przekazana przez pocztę na właściwy adres. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W myśl art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.) Oznacza to, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. Wyjaśnić należy, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2008 r. sygn. akt. II OZ 712/08, https://cbois.nsa.gov.pl). Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagający od strony staranności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2000 r. I CKN 1261/99, publ. Biuletyn SN 2000/5/12). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji zasadnie odmówił skarżącym przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Powołane zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak i w zażaleniu okoliczności nie uzasadniają braku winy skarżących, gdyż nie sposób dopatrzyć się w nich obiektywnych i niezależnych od strony przeszkód w prawidłowym i terminowym złożeniu skargi. Nadanie skargi na niewłaściwy adres organu nie stanowi podstawy uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Decyzja organu II instancji, którą otrzymał T. R., zawierała wyczerpujące i jasne pouczenie o terminie i sposobie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Co istotne, w decyzji wskazano, iż skarga może zostać wniesiona do sądu za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. i podano przy tym aktualny adres organu (ul. [...] w K.). Strona, która mimo prawidłowego pouczenia nie stosuje się do niego, nie może skutecznie powoływać się na brak winy w uchybieniu terminu, jeśli nie istniały przeszkody fizyczne uniemożliwiajace dokonanie czynności w przepisanym terminie. Nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja skarżących, zgodnie z którą strona zobowiązana jest jedynie do zapoznania się z merytorycznym rozstrzygnięciem zawartym w decyzji organu, nie zaś z pouczeniem o prawie wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Takie pouczenie jest integralną częścią decyzji (art. 107 § 3 zd. 2 k.p.a.). Na stronie należycie dbającej o swoje interesy spoczywa obowiązek uważnego prześledzenia treści całej decyzji, nie wyłączając informacji skierowanych do strony umieszczonych w końcowej jej części. Niezasadne jest również twierdzenie skarżących, iż Sąd powinien przywrócić termin do wniesienia skargi przynajmniej W. R., gdyż nie został on pouczony o zmianie adresu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. Brak takiego pouczenia wynika bowiem z faktu, iż W. R. nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym i nie została doręczona mu decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] sierpnia 2015 r. Z dokumentu nadesłanego przez W. R. w dniu 31 grudnia 2015 r. wynika jednak, iż jako współwłaściciel działki nr [...] miał przymiot strony w przedmiotowym postępowaniu, a tym samym przysługiwało mu prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego na ostateczną decyzję kończącą postępowanie. W powyższych okolicznościach W. R. zobowiązany był jednak do ustalenia prawidłowego adresu organu, którego decyzję zamierzał zakwestionować przed sądem. W szczególności, skoro w przedmiotowej sprawie W. R. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] sierpnia 2015 r. wspólnie z bratem - T. R., powinien zapoznać się doręczoną T. R. decyzją oraz zawartym w jej treści pouczeniem, a następnie skierować skargę na wskazany w decyzji adres organu – ul. [...] w K. Wskazać należy również, iż taki sam adres figuruje na oficjalnej witrynie Biuletynu Informacji Publicznej, a więc przy dołożeniu minimum staranności, wymaganej od strony należycie dbającej o swoje interesy, W. R. mógł dowiedzieć się o właściwym adresie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. Wbrew argumentacji skarżących, brak jest również podstaw do wywodzenia obowiązku przekazywania (przekierowywania) korespondencji przez pocztę na inny adres niż wskazany na przesyłce. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.