I OZ 1468/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska po rozpoznaniu w dniu 17 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 21 czerwca 2017 r. sygn. akt II SA/Lu 76/16 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie uznania świadczeń za nienależnie pobrane postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 13 września 2016 r. oddalił skargę A.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] grudnia 2015 r. w przedmiocie uznania świadczeń za nienależnie pobrane. Wniesiona od tego wyroku skarga kasacyjna została postanowieniem z 4 stycznia 2017 r. odrzucona z powodu niedochowania terminu do jej wniesienia. Zażalenie na to postanowienie oraz wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej zostały złożone w Sądzie w dniu 6 lutego 2017 r. Zażaleniu nadano dalszy bieg i po rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 21 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OZ 786/17, oddalił wniesione zażalenie. W powyższych okolicznościach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z 21 czerwca 2017 r. odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Sąd stwierdził, że wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej oraz zażalenie na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną wyłączają się. O kolizji wskazanych środków prawnych świadczy ich konkurencyjność wynikająca z wewnętrznej sprzeczności ich podstaw. Wniosek o przywrócenie terminu jest oparty na twierdzeniu, że do uchybienia terminowi doszło, jednakże nastąpiło to bez winy strony, która w takim wniosku wskazuje przyczyny usprawiedliwiające to uchybienie. Natomiast środek zaskarżenia od orzeczenia wydanego na skutek uchybienia terminu jest oparty na twierdzeniu, że do uchybienia nie doszło, a Sąd zajął w tej kwestii błędne stanowisko. Wobec powyższego Sąd uznał, że skoro skarżący wniósł zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, to jego wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest niedopuszczalny i podlega odrzuceniu na podstawie art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). W zażaleniu na powyższe postanowienie A. K. podniósł zarzut naruszenia art. 88 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że wniosek o przywrócenie terminu jest niedopuszczalny, pomimo rozpoznania go już po doręczeniu stronie prawomocnego orzeczenia rozstrzygającego w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W świetle art. 88 zdanie pierwsze p.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. W doktrynie i orzecznictwie przyjęto, że wniosek jest niedopuszczalny w następujących sytuacjach: gdy uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie tego postępowania; gdy wniosek dotyczy terminu, który nie podlega przywróceniu, albo też terminu związanego z upływem określonej fazy postępowania sądowoadministracyjnego; gdy nie nastąpiło uchybienie terminowi; gdy wniosek nie dotyczy terminu procesowego; gdy z uwagi na stan sprawy przywrócenie terminu stało się nieaktualne. (por. Jagielska/Wiktorowska/Wajda w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. pod red. R.Hausera, M.Wierzbowiskiego, 3 wydanie, C.H.BECK, s. 478 i przywołane tam orzecznictwo) W rozpoznawanej sprawie nie sposób uznać za uzasadnione przyjęcie przez Sąd, iż o niedopuszczalności wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej świadczy okoliczność jednoczesnego złożenia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Z faktu konkurencyjności obu tych środków procesowych można jedynie wyprowadzić wniosek, że możliwość rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu aktualizuje się dopiero wówczas, gdy prawomocnie zostanie rozstrzygnięta kwestia, czy termin do dokonania czynności procesowej upłynął czy też nie. Należy zgodzić się z Sądem I instancji, że wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej oraz środek odwoławczy od orzeczenia o odrzuceniu pisma procesowego z powodu uchybienia terminu wykluczają się wzajemnie, jednakże nie może to świadczyć o niedopuszczalności jednego z nich. Procedura zmierzająca do przywrócenia terminu, któremu strona uchybiła może być wdrożona dopiero po stwierdzeniu, że czynność procesowa podjęta przez stronę jest - właśnie na skutek upływu terminu – bezskuteczna (por. postanowienia NSA: z dnia 9 września 2011 r., sygn. II OSK 1692/1; z 24 maja 2016 r., II OZ 524/16). Jak się bowiem wskazuje w orzecznictwie, wyłączenie możliwości jednoczesnego uwzględnienia powołanego środka zaskarżenia i wniosku o przywrócenie terminu wynika nie tylko z konkurencyjności zawartych w nich żądań, zmierzających do wywołania przeciwstawnych skutków procesowych, ale i sprzeczności wewnętrznej ich podstaw. Skoro zatem w rozpoznawanej sprawie zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej z powodu uchybienia terminu zostało prawomocnie oddalone, to do rozpoznania pozostał wniosek o przywrócenie terminu oparty na twierdzeniu, że do uchybienia terminu doszło jednakże z przyczyn niezawinionych przez stronę. Z tego względu należało uznać, że Sąd I instancji niewłaściwie przyjął, że złożony przez skarżącego wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest niedopuszczalny i z tego powodu podlegał odrzuceniu. Z powyższych względów i na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.