I GZ 282/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Dariusz Dudra po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia S.J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 25 lutego 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 4825/15 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi S.J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] października 2015 r., nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej za zaległości podatkowe w podatku akcyzowym postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 25 lutego 2016 r. sygn. akt V SA/Wa 4825/15 odmówił S.J. (dalej: skarżący) wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz decyzji Naczelnika Urzędu Celnego II w W. z dnia [...] sierpnia 2015 r. w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej za zaległości podatkowe w podatku akcyzowym. Uzasadniając wydane postanowienie Sąd I instancji stwierdził, że skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika we wniesionej skardze zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wnioskodawca zaznaczył, że ewentualne wszczęcie postępowania egzekucyjnego może prowadzić do dokonania sprzedaży w trybie licytacji ruchomości lub nieruchomości należących do skarżącego, co z kolei spowoduje znaczną szkodę i trudne do odwrócenia skutki dla skarżącego i jego rodziny. Wartości uzyskane w ramach postępowania egzekucyjnego lub sytuacja, w której skarżący musiałby niezwłocznie zbyć swój majątek celem zaspokojenia roszczenia wynikającego z zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji spowoduje, że za takie składniki majątku nie zostanie uzyskana rynkowa wartość, a dodatkowo skarżącego obciążą koszty ewentualnych postępowań egzekucyjnych. Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wystąpienia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Według Sądu I instancji skarżący nie uzasadnił dostatecznie złożonego wniosku, a tym samym nie wykazał, że wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby wyrządzić mu znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki. W sytuacji, gdy strona nie wskaże okoliczności uzasadniających twierdzenie, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, Sąd nie jest zobowiązany do poszukiwania takich okoliczności. Wykonanie świadczenia pieniężnego z natury rzeczy nie wywołuje nieodwracalnych skutków, gdyż ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji spowoduje konieczność zwrotu należności. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie domagając się jego zmiany poprzez wstrzymanie wykonania decyzji, jak również zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił błędne ustalenie stanu faktycznego oraz nierozpoznanie istoty wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, co doprowadziło do naruszenia art. 61 § 2 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., poprzez błędne i nieuzasadnione przyjęcie, iż nie wystąpiły określone w tym przepisie przesłanki wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, polegające na uznaniu przez Sąd I instancji, iż: a) we wniosku skarżący powołał jedynie hasłowo przesłanki wstrzymania wykonania decyzji, podczas gdy pełnomocnik skarżącego wyraźnie wskazał, że "wartości uzyskane w ramach postępowania egzekucyjnego lub sytuacja, w której skarżący musiałby niezwłocznie zbyć swój majątek celem zaspokojenia roszczenia wynikającego z decyzji i decyzji I instancji spowoduje, że za takie składniki majątku nie zostanie uzyskana rynkowa wartość, a dodatkowo skarżącego obciążą koszty ewentualnych postępowań egzekucyjnych", a skoro Sądowi z urzędu jest znana treść przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.), z których wprost wynika przebieg postępowania egzekucyjnego w administracji i fakt, że zbycie składników majątkowych skarżącego w trybie licytacyjnym (niezależnie jakie byłyby to składniki i jaki majątek posiadałby skarżący), nastąpiłoby ze znacznym prawdopodobieństwem poniżej wartości rynkowej oraz obciążeniem skarżącego opłatami egzekucyjnymi, b) "uchylenie skarżonej decyzji spowoduje konieczność zwrotu należności", co pomija jednak, że szkoda taka wynikać będzie z pozbawienia skarżącego posiadania składników majątkowych zbytych w egzekucji, jak i różnicy pomiędzy wartością takiego składnika zbytego w ramach postępowania egzekucyjnego, a wartością rynkową możliwą do osiągnięcia bez wymuszania sprzedaży przez zagrożenie egzekucji, jak również okoliczności, że zwrot należności lub naprawa takiej szkody musiałaby się odbywać w odrębnym procesie, a tym samym zasadne jest wstrzymanie decyzji. Argumentację na poparcie zarzutów przedstawiono w uzasadnieniu zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania aktu lub czynności jest zamknięty. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, spoczywa na wnioskodawcy. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest wystarczające samo twierdzenie strony o zaistnieniu takich okoliczności. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających na uznanie, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji spoczywa, jak już wspomniano, na stronie skarżącej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 listopada 2004 r., sygn. akt FZ 474/04 oraz z 31 sierpnia 2004 r., sygn. akt FZ 267/04), a obowiązkiem sądu jest w tej sytuacji ocena argumentów przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia, nie zaś prowadzenie postępowania dowodowego co do przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA z dnia 18 maja 2004 r., sygn. akt FZ 65/04, oraz z dnia 9 lipca 2004 r., sygn. akt FZ 163/04). W świetle powyższego przyjąć należy, że wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania decyzji - operujący w istocie ogólnikowymi i gołosłownymi stwierdzeniami - nie mógł zostać uwzględniony. Skarżący uzasadniając swój wniosek wskazywał, że ewentualne wszczęcie postępowania egzekucyjnego może prowadzić do dokonania sprzedaży w trybie licytacji ruchomości lub nieruchomości należących do skarżącego, co z kolei spowoduje znaczną szkodę i trudne do odwrócenia skutki dla niego i jego rodziny. Za takie składniki majątku nie zostanie uzyskana rynkowa wartość, a dodatkowo skarżącego obciążą koszty ewentualnych postępowań egzekucyjnych. Skarżący nie podał ani w skardze, ani na dalszym etapie postępowania sądowego żadnych konkretnych informacji dotyczących jego sytuacji majątkowej (np. stanu posiadanych ruchomości i nieruchomości, wartościowych rzeczy, osiąganych dochodów, czy też ewentualnie posiadanych zobowiązań) popartych stosownymi dokumentami, które pozwoliłyby ocenić zasadność twierdzeń zawartych we wniosku. Natomiast subiektywna obawa skarżącego, że ewentualne postępowanie egzekucyjne pozbawi go składników majątkowych, nie może być uznana za znaczną szkodę lub trudny do odwrócenia skutek. Utrata majątku jest zresztą typowym, a nie nadzwyczajnym, skutkiem postępowania egzekucyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 9 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FZ 128/15). W art. 61 § 3 p.p.s.a. chodzi o taką szkodę, która nie może zostać zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Przymusowa realizacja zobowiązań podatkowych w drodze egzekucji ze swej istoty jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego. Wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, przewidziana w art. 61 § 3 p.p.s.a., nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (por. postanowienie NSA z dnia 12 kwietnia 2016 r., sygn. akt II GZ 324/16). W tej sytuacji Sąd I instancji zgodnie z prawem odmówił skarżącemu wstrzymania wykonania decyzji, skoro do dnia rozpatrzenia wniosku nie wskazał okoliczności, które w kontekście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., uzasadniałyby zastosowanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Również na etapie postępowania zażaleniowego skarżący nie przedstawił żadnych nowych okoliczności, które pozwalałyby uwzględnić wniosek o wstrzymanie zaskarżonej decyzji. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.