I SA/Wa 1868/15
WyrokWSA w Warszawie2016-02-25
Skład orzekający: Elżbieta Sobielarska, Bożena Marciniak, Dariusz Pirogowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość Skarbu Państwa, która w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. pozostawała w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego, mogła zostać z mocy prawa nabyta przez gminę na podstawie art. 5 ust. 1 tej ustawy, jeśli prawo zarządu zostało ujawnione w księdze wieczystej na podstawie zaświadczenia administracyjnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że nieruchomość Skarbu Państwa, która w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. pozostawała w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego, co zostało potwierdzone wpisem w księdze wieczystej, nie mogła zostać z mocy prawa nabyta przez gminę. Sąd podkreślił, że wpis w księdze wieczystej korzysta z domniemania zgodności z rzeczywistym stanem prawnym, a jego obalenie wymaga drogi sądowej cywilnej. Organy administracji i sądy administracyjne nie są uprawnione do weryfikacji stanu prawnego nieruchomości ujawnionego w księdze wieczystej.Stan faktyczny
Gmina wniosła skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej utrzymującą w mocy decyzję Wojewody, odmawiającą stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z mocy prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa. Organy uznały, że nieruchomość ta pozostawała w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego, co wykluczało jej komunalizację. Gmina zarzuciła naruszenie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., twierdząc, że prawo zarządu nie zostało prawidłowo udokumentowane.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie WSA Bożena Marciniak (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2016 r. sprawy ze skargi G. M. Ł. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z mocy prawa własności nieruchomości oddala skargę
Decyzją z dnia [...] września 2015 r., nr [...], Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta [...] od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...], odmawiającej stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z mocy prawa z dniem [...] maja 1990 r. przez gminę [...] prawa własności zabudowanej nieruchomości Skarbu Państwa położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni [...] m2, w obrębie [...], uregulowanej w księdze wieczystej [...] nr [...]prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla [...] w [...]- XVI Wydział Ksiąg Wieczystych, opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt sprawy wynika, że Prezydent [...] złożył do Wojewody [...] dokumentację inwentaryzacyjną mienia ogólnonarodowego (państwowego) obejmującą przedmiotową nieruchomość opisaną w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], wnosząc o wydanie decyzji administracyjnej na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191, ze zm.).
Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieodpłatnego nabycia, z mocy prawa z dniem [...] maja 1990 r., przez gminę [...] prawa własności opisanej wyżej zabudowanej nieruchomości Skarbu Państwa.
W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że ze złożonej dokumentacji inwentaryzacyjnej sporządzonej przez Komisję Inwentaryzacyjną Rady Miejskiej w [...] wynika, że przedmiotowa nieruchomość w dniu [...] maja 1990 r., tj. w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r., stanowiła własność Skarbu Państwa. Jednakże, wobec zapisu w karcie inwentaryzacyjnej, że władającym przedmiotową nieruchomością w dniu [...] maja 1990 r. był [...] "[...]" w [...], organ I instancji zlecił sporządzenie przez Konsorcjum Geodezyjnemu w [...] opracowania geodezyjnego. Z treści tego opracowania wynika, że w dniu [...] maja 1990 r. działka nr [...] stanowiła część działki [...] i pozostawała w zarządzie [...] "[...]" w [...]. na podstawie zaświadczenia Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami wspólnego dla wszystkich Dzielnic [...]z dnia [...] maja 1986 r., nr [...]. W tej sytuacji Wojewoda [...] stwierdził, że przedmiotowa nieruchomość objęta prawem zarządu nie znajdowała się w dniu 27 maja 1990 r., tj. w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r., we władaniu terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, co wykluczyło możliwość komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 1 tej ustawy.
Nie zgadzając się z tą decyzją, Prezydent [...] wniósł odwołanie, podnosząc, że wbrew stanowisku organu I instancji zaświadczenie Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami z dnia [...] maja 1986 r. nie stanowi dokumentu potwierdzającego prawo zarządu dla [...]"[...]", gdyż takim dokumentem może być tylko decyzja, zezwolenie lub umowa nabycia nieruchomości w drodze aktu notarialnego.
Decyzją z dnia [...] września 2015 r. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa stwierdziła, że powyższe odwołanie nie może zostać uwzględnione.
W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ odwoławczy przywołał treść art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. i wyjaśnił, że Wojewoda [...] nie w pełni wykorzystał zebrany materiał dowodowy, uznając na podstawie opracowania sporządzonego przez Konsorcjum Geodezyjne, że podstawowym dowodem przemawiającym za odmową nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przedmiotowej nieruchomości przez Miasto [...] jest zaświadczenie Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami wspólnego dla wszystkich Dzielnic [...] z dnia [...] maja 1986 r., świadczące o tym, że działka ta pozostawała w dniu 27 maja 1990 r. w zarządzie [...]"[...]". W ocenie organu II instancji, zaświadczenie Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami z dnia [...] maja 1986 r., wedle którego działka nr [...] pozostawała w zarządzie [...]"[...]", nie przesądza jednoznacznie, że w dniu 27 maja 1990 r. wskazana nieruchomość pozostawała w zarządzie ww. [...]. Dowodem takim jest natomiast stan księgi wieczystej i ujawnione w nim prawa. Zgodnie z księgą wieczystą KW nr [...], wedle stanu na dzień 27 maja 1990 r., działka nr [...] stanowiła własność Skarbu Państwa w zarządzie [...]"[...]" w [...], co ustaliła Komisja, m. in. W oparciu o badanie księgi wieczystej wykonane przez Konsorcjum Geodezyjne.
Organ wskazał, że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. z 2013 r. Dz. U. poz. 707, ze zm.), księgi wieczyste prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości. Art. 3 ust. 1 ww. ustawy stanowi, że domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Zgodnie z art. 7 tej ustawy, rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych nie działa przeciwko: prawom obciążającym nieruchomość z mocy ustawy, niezależnie od wpisu; prawu dożywocia; służebnościom ustanowionym na podstawie decyzji właściwego organu administracji państwowej; służebnościom drogi koniecznej albo ustanowionym w związku z przekroczeniem granicy przy wznoszeniu budynku lub innego urządzenia; służebnościom przesyłu. Wyłączenie to nie znajduje zastosowania do komunalizacji z mocy prawa w trybie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r.
Zdaniem organu odwoławczego, kwestia czy powołane zaświadczenie ówczesnego terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego stanowiło wystarczającą podstawę do ujawnienia prawa zarządu [...]"[...]" w [...] przedmiotową nieruchomością Skarbu Państwa, podlegała ocenie sądu wieczystoksięgowego. W postępowaniu prowadzonym na gruncie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. organ administracji publicznej nie jest natomiast władny dokonać odmiennej oceny stanu prawnego nieruchomości, niż to wynika z treści księgi wieczystej na dzień [...] maja 1990 r.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej złożyła gmina Miasto [...], zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
W uzasadnieniu skargi gmina wskazała, że Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa błędnie przyjęła, że wpis do księgi wieczystej stanowi dowód potwierdzający istnienie w dniu [...] maja 1990 r. prawa zarządu [...]"[...]". Skarżąca przywołała treść art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (t.j.: Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74), i wskazała, że dokumentem potwierdzającym istnienie prawa zarządu dla przedsiębiorstwa państwowego mogła być tylko decyzja, zezwolenie lub umowa nabycia nieruchomości w drodze aktu notarialnego.
Gmina podniosła również, iż we wszystkich wcześniej obowiązujących przepisach, dotyczących ustanawiania odpłatnego prawa użytkowania oraz zarządu, był wymóg rozstrzygnięcia tej kwestii w drodze decyzji administracyjnej. Było to przedmiotem wyjaśnień Trybunału Konstytucyjnego, na przykład w wyroku z dnia 22 listopada 1999 r., sygn. U. 6/99 (OTK 1999/7/159), w którym szczegółowo opisano zbiór przepisów prawnych będących podstawą do podejmowania takich rozstrzygnięć. Na poparcie zasadności tego stanowiska strona skarżąca przywołała wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Sądu Najwyższego.
Skarżąca podniosła ponadto, iż liczne i ukształtowane w ciągu 25 lat orzecznictwo, dotyczące problematyki komunalizacji mienia Skarbu Państwa, w żadnej ze spraw nie wskazuje o możliwości dowodzenia istnienia prawa zarządu dla przedsiębiorstwa państwowego, z wpisów ujawnionych w księdze wieczystej.
Odnosząc się natomiast do twierdzeń organu dotyczących skutków ujawnienia w księdze wieczystej prawa zarządu dla [...]"[...]" w [...], skarżąca wskazała, iż zgodnie z treścią art. 6268 k.p.c. sąd wieczystoksięgowy nie dokonywał jakichkolwiek ocen prawa zarządu dla [...] w [...], gdyż nie należało to do obowiązków ówczesnego Państwowego Biura Notarialnego w [...]. W postępowaniu wieczystoksięgowym chodzi bowiem tylko o ustalenie, czy treść danego dokumentu jest wystarczającym dowodem istnienia określonego stanu prawnego nieruchomości. W ocenie skarżącej, organ w zaskarżonej decyzji wskazuje tylko na domniemanie, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Zaś w postępowaniu komunalizacyjnym organy publiczne są zobowiązane, dla określonego składnika mienia ogólnonarodowego (państwowego), do jednoznacznego ustalenia jego stanu prawnego oraz faktycznego istniejącego w dniu [...] maja1990 roku.
W tej sytuacji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...]. oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie, podtrzymując swoją argumentację w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 – 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - oznaczana dalej jako "p.p.s.a.") odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 §1 p.p.s.a.), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a.
Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję Sąd uznał, że nie narusza ona prawa, a tym samym skarga nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu.
W sprawie zakończonej decyzją Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z [...] września 2015 r. odmówiono stwierdzenia, na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191, ze zm.), dalej zwanej "ustawą komunalizacyjną", nabycia przez gminę Miasto [...] (wnioskodawcę) z mocy prawa z dniem [...] maja 1990 r. własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...].
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 5 ust. 1 ustawy dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, zwanej dalej "ustawą komunalizacyjną". Przepis ten stanowi, że jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do: 1) rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej, 2) przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 pełnią funkcję organu założycielskiego, 3) zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych organom określonym w pkt 1 – staje się w dniu wejścia w życie tej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Zgodnie zaś z treścią art. 11 ust. 1 tej ustawy składniki mienia ogólnonarodowego (państwowego), o których mowa w art. 5 ust. 1-3, nie stają się mieniem komunalnym, jeżeli: 1) służą wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej, 2) należą do przedsiębiorstw państwowych lub jednostek organizacyjnych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym lub ponadwojewódzkim, z zastrzeżeniem przepisu art. 14, 3) należą do Państwowego Funduszu Ziemi, z zastrzeżeniem przepisu art. 15.
Zgodnie z art. 18 ust. 1 ww. ustawy, decyzje w sprawie stwierdzenia nabycia mienia z mocy prawa wydaje wojewoda. Co do zasady, decyzja wojewody wydawana w powyższym trybie ma charakter deklaratoryjny. Stwierdza bowiem fakt prawny, jaki zaistniał w dniu [...] maja 1990 r., tj. w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej. Obowiązkiem organów orzekających w tym przedmiocie jest każdorazowo ustalenie, czy zachodzą przesłanki, od spełnienia których przepis ustawy uzależnia nabycie z mocy prawa przed gminę własności nieruchomości.
Spór w sprawie sprowadza się zatem tego, czy prawidłowe jest ustalenie organu, że sporna nieruchomość została przekazana w zarząd [...] w [...], co wykluczałoby możliwość jej komunalizacji, czy też wskazany podmiot sprawował co do niej jedynie władztwo faktyczne, co umożliwiałoby wydanie, w oparciu o art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej, decyzji potwierdzającej nabycie wymienionej nieruchomości przez gminę Miasto [...].
Rozpatrując tę kwestię, w pierwszej kolejności wskazać należy, że mieniem ogólnonarodowym (państwowym), w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej, były nieruchomości, które nie zostały obciążone prawem zarządu na rzecz, innych niż Państwo, państwowych osób prawnych.
Do 31 lipca 1985 r., to jest do daty wejścia w życie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989r. Nr 14 poz. 74), na mocy art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969r. nr 22, poz. 159 ze zm.) tereny państwowe przekazywane były jednostkom państwowym i organizacjom społecznym w użytkowanie w drodze decyzji. Jedyny wyjątek od zasady konieczności uzyskania decyzji administracyjnej przy przekazywaniu terenu przewidywał art. 8 ust. 4 cyt. ustawy z dnia 14 lipca 1961 r., a do przekazywania terenów między jednostkami państwowymi bez zmiany sposobu użytkowania zastosowanie znajdowały przepisy rozporządzenia z dnia 31 maja 1962 r. w sprawie przekazywania terenów w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1968 r. Nr 3, poz. 19).
Podobnie przepisy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (dalej zwanej "uggwn") nie przewidywały uzyskania przez państwową jednostkę organizacyjną tytułu prawnego do gruntu w postaci użytkowania (a od dnia 1 sierpnia 1985 r. – zarządu), w sposób dorozumiany. Zgodnie bowiem z art. 38 ust. 2 cytowanej ustawy (w brzmieniu obowiązującym w dniu [...] maja 1990 r.) państwowe jednostki organizacyjne uzyskiwały grunty państwowe w zarząd na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej, za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umowy o nabyciu nieruchomości.
Zdaniem Sądu, prawidłowo uznały organy, że istnienie w dniu [...] maja 1990 r. zarządu [...] w [...]. (po zmianie [...] w [...].) do spornej działki potwierdza wpis w księdze wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości. Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy, załączonego do opracowania wykonanego przez Konsorcjum Geodezyjne, odpisu z księgi wieczystej, wpis ten dokonany został w oparciu o wydane, na podstawie art. 87 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, zaświadczenie ujawnione w dawnej księdze wieczystej KW nr [...].
Wskazane zaświadczenie wydane zostało w dniu [...] maja 1986 r. za nr [...], przez zastępcę Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami wspólnego dla wszystkich dzielnic [...] Urzędu Dzielnicowego [...]
Stosownie do powołanego wyżej art. 87 ustawy z dnia 29 kwietnia o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, grunty państwowe będące w dniu wejścia w życie ustawy w użytkowaniu wieczystym państwowych jednostek organizacyjnych przechodziły w zarząd tych jednostek.
Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Domniemanie wynikające z art. 3 ust. 1 zostało dodatkowo wzmocnione przez ustawodawcę zapisem w art. 5 ukwh. Zgodnie z tym przepisem, w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym, treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność lub inne prawo rzeczowe (rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych).
Wobec powyższego, w ocenie Sądu, organy orzekające w sprawie nie mogły poczynić własnych ustaleń i dojść do przekonania - wbrew jednoznacznemu zapisowi w księdze wieczystej - że [...] w [...]. nie przysługiwało prawo zarządu do omawianej nieruchomości. Sąd stoi na stanowisku, iż jedynym sposobem obalenia istniejącego domniemania jest powództwo o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Wynika to bezpośrednio z treści art. 10 ust. 1 ukwh. Przepis ten stanowi, że w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności. Ponadto, istniejący wpis prawa zarządu, widniejący w księdze wieczystej od dnia jego dokonania w 1986 r. jest - stosownie do art. 626 (8) § 6 k.p.c. (do dnia 23 września 2001r. - art. 49 ukwh) prawomocnym orzeczeniem sądowym. Z mocy art. 365 § 1 k.p.c., prawomocne orzeczenie sądowe wiąże zarówno sąd, który je wydał, strony jak również organy państwowe i organy administracji publicznej.
Organy administracji a także sądy administracyjne nie są uprawnione do dokonywania weryfikacji stanu prawnego nieruchomości ujawnionego w księdze wieczystej na konkretną datę, z pominięciem wyłącznej właściwości sądów powszechnych w tym przedmiocie. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w utrwalonym orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2005 r., I OSK 1064/04, wyrok NSA z dnia 2 kwietnia 2008 r., I OSK 579/07, wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2012 r., I OSK 499/11). Tym samym, wszelkie spory o prawa do nieruchomości powstałe w toku postępowania komunalizacyjnego nie mogą być rozpoznawane przez organy administracji prowadzące to postępowanie.
Skarżący podnosi w skardze, że w ustawodawstwie obowiązującym w dacie [...] maja 1990 r. i we wcześniejszych przepisach prawa prawo użytkowania i zarządu państwowych jednostek organizacyjnych potwierdzała decyzja administracyjna lub umowa cywilnoprawna, a nie zaświadczenie lub decyzja ustalająca opłaty za zarząd. Odnosząc się do tego zarzutu nie można pominąć, iż podstawą wpisu do księgi wieczystej prawa zarządu [...] w [...]. było zaświadczenie potwierdzające przekształcenie z mocy samego prawa użytkowania w prawo zarządu na podstawie art. 87 uggwn. Tym samym, podstawą wskazanego zaświadczenia nie był ani art. 38 ust.2 uggwn, ani także art. 8 ust.1 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach. Podnieść trzeba, iż w ramach obowiązującego porządku prawnego wielokrotnie ustawodawca przyjmował, że dokumentem potwierdzającym nabycie, z mocy samego prawa, prawa do nieruchomości było zaświadczenie wydawane przez stosowne organy administracji. Wskazane rozwiązanie przyjęte zostało w przypadku przejęcia nieruchomości na cele reformy rolnej – art. 1 ust.1 dekretu z dnia 8 sierpnia 1946 r. o wpisywaniu w księgach hipotecznych ( gruntowych) prawa własności nieruchomości przejętych na cele reformy rolnej (D.U. nr 39 poz. 233 ze zm), jak również nabycia nieruchomości w trybie przepisów o majątkach opuszczonych i poniemieckich – art. 7 dekretu z dnia 28 października 1947 r. o mocy prawnej ksiąg wieczystych na obszarze Ziem Odzyskanych i b. Wolnego Miasta Gdańska (D.U. nr 66 poz.410 ze zm.). W orzecznictwie sądowym dopuszczono także możliwość potwierdzenia, na wniosek osoby ubiegającej się o wydanie zaświadczenia, stanu prawnego wynikającego z posiadanych przez organ danych – art. 217 § 2 pkt. 2 w zw. z art. 218 § 1 kpa. Możliwość ta istniała nawet gdy podmiot nabywał prawo do rzeczy z mocy samego prawa, a właściwe przepisy prawa materialnego nie przewidywały w sposób wyraźny, że potwierdzenie stanu prawnego powinno nastąpić przez wydanie zaświadczenia (por. uchwała SN z dnia 20 września 1990 r., III CZP102/94, uchwała SN z dnia 20 września 1994r., III CZP 108/94, postanowienie SN z dnia 28 września 2011 r., I CSK 677/10). Potwierdzenie określonego stanu prawnego miało miejsce w przypadku gdy był on niewątpliwy, natomiast w sytuacji ujawnienia sporu w tym przedmiocie właściwa pozostawała droga procesu cywilnego.
Ponadto, niezależnie od przedstawionego wyżej poglądu co do właściwości sądów powszechnych do rozstrzygania o prawidłowości istniejącego wpisu w księdze wieczystej, należy podkreślić, że skarżąca gmina nie przedstawiła jakiegokolwiek dowodu, który potwierdzałby, że stan prawny nieruchomości przedstawiał się inaczej niż opisano w księdze wieczystej i zmierzałby do obalenia domniemania prawidłowości istniejącego wpisu.
Skoro zatem będąca przedmiotem postępowania nieruchomość w dniu [...] maja 1990 r. pozostawała w zarządzie [...] w [...]., to nie mogła podlegać komunalizacji z mocy art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło