II SA/Wa 1005/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Sędziowie WSA Anna Mierzejewska, Andrzej Kołodziej (spr.), , Protokolant specjalista Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej - oddala skargę - Dowódca Sił [...] decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r., na podstawie art. 116 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.): 1. stwierdził, że data zwolnienia A. S. z zawodowej służby wojskowej w dniu [...] marca 2011 r. nie ulega zmianie, 2. uznał, że zwolnienie A. S. z zawodowej służby wojskowej nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, dokonanego przez Dowódcę Sił [...] na podstawie art. 111 pkt 9 lit. b ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, 3. przyznał A. S. odszkodowanie od Skarbu Państwa w wysokości [...] zł, 4. wypłatę odszkodowania polecił zrealizować Wojskowemu Ośrodkowi [...] w Z. W uzasadnieniu podał, że na podstawie rozkazu personalnego nr [...] (pkt 42) Dowódcy Sił Powietrznych z dnia [...] listopada 2010 r. A. S. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] grudnia 2010 r. w związku z otrzymaniem w dwóch kolejnych latach oceny niedostatecznej ze sprawdzianu sprawności fizycznej. Szef Sztabu Generalnego WP decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2011 r., po rozpatrzeniu odwołania żołnierza, uchylił zaskarżony rozkaz w części dotyczącej daty zwolnienia i ustalił nową datę zwolnienia na dzień [...] marca 2011 r., a w pozostałej części utrzymał go w mocy. W rezultacie ww. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej w dniu [...] marca 2011 r. Decyzja nr [...] Szefa Sztabu Generalnego WP z dnia [...] lutego 2011 r. stała się przedmiotem skargi A. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 10 października 2011 r. o sygn. akt II SA/Wa 943/11, uchylił zaskarżoną decyzję. W związku z tym Szef Sztabu Generalnego WP decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2012 r. uchylił rozkaz personalny nr [...] (pkt 42) Dowódcy Sił [...] z dnia [...] listopada 2010 r. i umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji. Organ wskazał następnie, iż materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowi przepis art. 116 ust. 1, 2 i 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, zaś organem właściwym do wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej (art. 116 ust. 2) jest, zgodnie z art. 114 ust. 4 pkt 3 w zw. z art. 10 pkt 3 ww. ustawy, Dowódca Sił [...]. Organ ten jest właściwy także do wydania decyzji stwierdzającej zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej i rozstrzygnięcia o wysokości odszkodowania. W odwołaniu od powyższej decyzji A. S. wniósł o stwierdzenie jej nieważności, jako rażąco naruszającej prawo, ewentualnie o jej uchylenie w całości i orzeczenie w tym zakresie co do istoty sprawy, ewentualnie o jej uchylenie w całości oraz przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania ze wskazaniem mu wytycznych, którymi ma się kierować. Uzasadniając powyższe, wskazał, że nie kwestionuje, iż rozstrzygnięcie zawarte w skarżonej decyzji jest zgodne z przepisem art. 116 ust. 1, 2 i 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Jednak, w jego ocenie, niezgodność decyzji z prawem wynika z faktu, że zastosowany przy rozstrzygnięciu niniejszej sprawy przepis narusza konstytucyjne prawa skarżącego oraz jest sprzeczny z powszechnie obowiązującymi zasadami wypracowanymi przez wieloletnią praktykę i respektowanymi zarówno w doktrynie prawa, jak i w orzecznictwie sądowym. Skarżący stwierdził, że nie zgadza się ze stanowiskiem organu, iż z tytułu wadliwego zwolnienia ze służby przysługuje mu jedynie odszkodowanie. Powinien on być bowiem przyjęty do pełnienia zawodowej służby wojskowej na stanowisku sprzed zwolnienia oraz przyjęty na wszelkiego rodzaju zaopatrzenie. W konsekwencji powinno mu być również przyznane uposażenie zasadnicze i wszystkie inne świadczenia za okres od dnia faktycznego zwolnienia ze służby do dnia uprawomocnienia się decyzji Dowódcy Wojsk [...] nr [...] z dnia [...] maja 2012 r. Szef Sztabu Generalnego decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2013 r., na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu powtórzył ustalenia organu pierwszej instancji dotyczące stanu faktycznego oraz przytoczył treść przepisu art. 116 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, zgodnie z którym w razie uchylenia orzeczenia, o którym mowa w art. 111 pkt 11 i 13-15 lub art. 112 ust. 1 pkt 1, albo uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej lub wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez organ wojskowy, ulegają uchyleniu skutki tego orzeczenia lub decyzji, jakie wynikły dla żołnierza zawodowego z tego tytułu (ust. 1). W takiej sytuacji data zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nie ulega zmianie, przy czym uznaje się, że zwolnienie nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ (ust. 2). Żołnierzowi zawodowemu przysługuje wówczas od Skarbu Państwa odszkodowanie w wysokości sześciokrotności kwoty uposażenia zasadniczego, wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, z uwzględnieniem powstałych zmian mających wpływ na prawo do uposażenia lub jego wysokość (...) (ust. 3). Powołał się ponadto na przepis § 30 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 stycznia 2008 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej. Organ stwierdził, iż treść przytoczonych regulacji wyraźnie wskazuje, w jaki sposób organ winien postąpić w sytuacji w nich określonej. Wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji o zwolnieniu, nie powoduje automatycznie powrotu do służby, uchyleniu ulegają jedynie skutki będące następstwem zwolnienia ze służby, a nie skutek w postaci zwolnienia, co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Wskazana decyzja stanowiła zatem wyłącznie wykonanie przez organ obowiązku nałożonego przez ustawodawcę przepisem art. 116 omawianej ustawy. Odnosząc się do podniesionego w odwołaniu zarzutu niekonstytucyjności przepisu stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia, Szef Sztabu Generalnego WP wskazał, iż Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 6 listopada 2012 r. o sygn. akt SK 29/11 orzekł, że przepis art. 116 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych jest zgodny z przepisami Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Organ stwierdził także, że wysokość odszkodowania od Skarbu Państwa została określona prawidłowo. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. S. wniósł o jej uchylenie i uchylenie utrzymanej nią w mocy decyzji Dowódcy Sił [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r., ewentualnie o stwierdzenie nieważności ww. decyzji. Wniósł ponadto o dokonanie oceny prawnej przedmiotowej sprawy i zawarcie w uzasadnieniu wyroku wskazań co do dalszego postępowania, które będą wiązać organ oraz rozpoznanie sprawy również pod nieobecność skarżącego i/lub jego pełnomocnika. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 116 ustawy pragmatycznej poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie w niniejszej sprawie i podjęcie w oparciu o ten przepis skarżonego rozstrzygnięcia, podczas gdy w sprawie należało przywrócić skarżącego do zawodowej służby wojskowej z prawem do wszelkich świadczeń finansowych z tytułu służby oraz naprawić szkody wyrządzone nieprawidłowym działaniem organu za czas pozostawania poza służbą, zamiast wypłacać odszkodowanie, o którym mowa we wskazanym przepisie. W uzasadnieniu powtórzył argumenty odwołania, stwierdzając również, że sądy administracyjne w licznych uzasadnieniach orzeczeń wydawanych w sprawach żołnierzy przywróconych do służby (które toczyły się przed wprowadzeniem zmiany art. 116 do pragmatyki) wielokrotnie podzielały pogląd co do skutków stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu. Skarżący wskazał, że stosowanie art. 116 ustawy pragmatycznej w obecnie obowiązującym brzmieniu oznacza faktyczne przerzucenie skutków złego stosowania prawa przez organy wojskowe (które miało bezsprzecznie miejsce w niniejszej sprawie, co potwierdził Sąd w wyroku w sprawie II SA/Wa 943/11), na żołnierzy. Zwrócił też uwagę na zastrzeżenia zgłaszane w tym przedmiocie na etapie prac nad projektem zmian wojskowej ustawy pragmatycznej przez Konwent Dziekanów Korpusu Oficerów WP oraz część posłów i senatorów. W odpowiedzi na skargę Szef Sztabu Generalnego WP wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko faktyczne oraz prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. Ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny nie budzi wątpliwości. Bezsporna jest bowiem okoliczność, że rozkazem personalnym nr [...] (pkt 42) Dowódcy Sił [...] z dnia [...] listopada 2010 r., skarżący został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] grudnia 2010 r. w związku z otrzymaniem w dwóch kolejnych latach oceny niedostatecznej ze sprawdzianu sprawności fizycznej. Szef Sztabu Generalnego WP, po rozpatrzeniu odwołania żołnierza, decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2011 r., uchylił zaskarżony rozkaz w części dotyczącej daty zwolnienia i ustalił nową datę zwolnienia na dzień [...] marca 2011 r., a w pozostałej części utrzymał go w mocy. W konsekwencji skarżący został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] marca 2011 r. Powyższa decyzja Szefa Sztabu Generalnego WP stała się przedmiotem skargi A. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 10 października 2011 r. o sygn. akt II SA/Wa 943/11, uchylił zaskarżoną decyzję. Natomiast Szef Sztabu Generalnego WP decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2012 r. uchylił rozkaz personalny nr [...] (pkt 42) Dowódcy Sił [...] z dnia [...] listopada 2010 r. i umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji. W opisanym stanie faktycznym Dowódca Sił [...] wydał na podstawie art. 116 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.), dalej jako: "wojskowa ustawa pragmatyczna", decyzję nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r., która po rozpatrzeniu odwołania skarżącego została utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją. Będący materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji przepis art. 116 wojskowej ustawy pragmatycznej stanowi, że w razie uchylenia orzeczenia, o którym mowa w art. 111 pkt 11 i 13-15 lub art. 112 ust. 1 pkt 1, albo uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej lub wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez organ wojskowy, ulegają uchyleniu skutki tego orzeczenia lub decyzji, jakie wynikły dla żołnierza zawodowego z tego tytułu (ust. 1). W przypadkach, o których mowa w ust. 1, data zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nie ulega zmianie, przy czym uznaje się, że zwolnienie żołnierza zawodowego nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ (ust. 2). Żołnierzowi zawodowemu, o którym mowa w ust. 1, przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie w wysokości szcześciokrotności kwoty uposażenia zasadniczego, wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, z uwzględnieniem powstałych zmian mających wpływ na prawo do uposażenia lub jego wysokość, a w przypadku, gdy stanowisko służbowe, które żołnierz zawodowy zajmował przed zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, nie istnieje, według stawek na porównywalnym pod względem stopnia etatowego i grupy uposażenia na stanowisku służbowym, obowiązującym w dniu uprawomocnienia się orzeczenia lub decyzji wymienionych w ust. 1. Brzmienie omawianego przepisu zostało nadane ustawą z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie woskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 176, poz. 1242). Celem nowelizacji było uporządkowanie regulacji dotyczących spraw związanych z uchyleniem lub stwierdzeniem nieważności decyzji zwalniającej żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Podyktowane to było tym, że obowiązujące dotychczas przepisy wojskowej ustawy pragmatycznej nie zawierały unormowań dotyczących spraw związanych z uchyleniem lub stwierdzeniem nieważności decyzji zwalniającej żołnierza z zawodowej służby wojskowej. W takich przypadkach zwykle uznawano, że żołnierz nie został zwolniony ze służby i wypłacono mu uposażenie za cały czas, jaki upłynął od dnia zwolnienia, przy czym często były to okresy kilkuletnie (por. uzasadnienie projektu ustawy, druk sejmowy nr 1293/V kadencja). Treść przepisu art. 116 wojskowej ustawy pragmatycznej jest jasna i precyzyjna oraz nie stwarza problemów interpretacyjnych. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1697/10, który to pogląd Sąd w niniejszej sprawie w całości akceptuje: "Analiza treści przepisu art. 116 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych prowadzi do wniosku, że ustawodawca w sposób szczególny określił sytuację prawną żołnierza, w stosunku do którego stwierdzono nieważność decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, wskazując, że fakt ten skutkuje uchyleniem wszelkich skutków jakie wynikły dla żołnierza z tytułu wypowiedzenia stosunku służbowego, jednakże z wyłączeniem skutku w postaci zwolnienia. Data zwolnienia nie ulega bowiem zmianie, a następuje jedynie zmiana trybu zwolnienia, gdyż uznaje się, że nastąpiło ono w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ. Ustawodawca nie przewidział zatem możliwości reaktywowania stosunku służbowego, a jedyną rekompensatą nieprawidłowej decyzji o zwolnieniu jest przyznanie żołnierzowi odszkodowania w wysokości określonej w art. 116 ust. 3 tej ustawy." Biorąc zatem pod uwagę stan faktyczny rozpoznawanej sprawy oraz brzmienie art. 116 wojskowej ustawy pragmatycznej, jako prawidłowe należy ocenić stanowisko organu zawarte w zaskarżonej decyzji, iż zwolnienie skarżącego nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej z dniem [...] marca 2011 r. oraz że przysługuje mu wyłącznie odszkodowanie od Skarbu Państwa określone zgodnie z ust. 3 tego przepisu, a więc w kwocie [...] zł. Zasadnie również przyjęto, iż organem właściwym w rozumieniu art. 116 ust. 2 wojskowej ustawy pragmatycznej, jest w myśl art. 114 ust. 4 pkt 3 w zw. z art. 10 pkt 3 tej ustawy Dowódca Sił [...]. Odnosząc się natomiast do kluczowego zarzutu skargi, iż zastosowany przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy przepis – art. 116 wojskowej ustawy pragmatycznej – narusza konstytucyjne prawa skarżącego oraz jest sprzeczny z powszechnie obowiązującymi zasadami wypracowanymi przez wieloletnią praktykę i respektowanymi zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądowym, należy stwierdzić, że jest on całkowicie chybiony. Wskazać bowiem trzeba, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 6 listopada 2012 r., sygn. akt SK 29/11 (OTK-A 2012/10/120, Dz. U. 2012/1260) orzekł, iż art. 116 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych jest zgodny z art. 60 w związku z art. 2 i art. 32, art. 65 ust. 1 w związku z art. 2 i art. 32, art. 77 ust. 1 w związku z art. 2 i art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Jeśli zaś chodzi o zarzut naruszenia ogólnych zasad prawa "wypracowanych przez wieloletnią praktykę sądową i doktrynę prawa", zauważyć należy, że skarżący, co sam przyznaje, powołuje się bądź na orzeczenia sądów administracyjnych dotyczące stanu prawnego sprzed nowelizacji art. 116 wojskowej ustawy pragmatycznej, bądź orzeczeń Sądu Najwyższego niemających związku z problematyką regulowaną przepisem art. 116. Bez znaczenia dla zgodności z prawem zaskarżonej decyzji pozostaje w konsekwencji okoliczność, iż dopuszczenie możliwości wydania rozstrzygnięć przewidzianych w art. 116 wojskowej ustawy pragmatycznej, oznacza w niniejszej sprawie brak możliwości realizacji przez organ wytycznych i wskazówek zawartych w wyroku WSA w Warszawie w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 943/11. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.