III SA/Lu 1129/15

WyrokWSA w Lublinie2016-02-25

Skład orzekający: Jerzy Marcinowski, Jerzy Drwal, Robert Hałabis

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o rozgraniczeniu nieruchomości, wydana ponad 14 lat wcześniej, może zostać stwierdzona jako nieważna w trybie nadzwyczajnym z powodu rzekomego rażącego naruszenia prawa, jeśli zarzuty dotyczą oceny dowodów i stanu faktycznego z daty jej wydania?
Ratio decidendi
Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym, które ma na celu weryfikację legalności decyzji ostatecznej wyłącznie na podstawie materiałów zebranych w postępowaniu zwykłym i z daty jej wydania. Nie służy ono do ponownego ustalania stanu faktycznego ani do zbierania nowych dowodów. Rzekome rażące naruszenie prawa, będące podstawą stwierdzenia nieważności, musi być oczywiste i niebudzące wątpliwości, a nie wynikać z odmiennej oceny dowodów czy potrzeby ponownego przeprowadzenia postępowania dowodowego. W przypadku decyzji rozgraniczeniowej, zarzuty dotyczące błędów w protokole granicznym czy pominięcia dokumentów księgi wieczystej, podniesione po wielu latach, nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności, jeśli nie wykazano oczywistego naruszenia prawa w momencie wydania decyzji.
Stan faktyczny
Skarżąca A. K. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza L. z 2001 r. w sprawie rozgraniczenia nieruchomości, zarzucając liczne nieprawidłowości w postępowaniu rozgraniczeniowym, w tym błędy w protokole granicznym i pominięcie istotnych dokumentów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy swoją decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności, uznając zarzuty za niezasadne. Skarżąca wniosła skargę do WSA, domagając się uchylenia decyzji SKO i poprzedzającej ją decyzji, podtrzymując zarzuty dotyczące błędów proceduralnych i dowodowych w pierwotnym postępowaniu rozgraniczeniowym oraz wnosząc o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego geodety.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędzia WSA Robert Hałabis (sprawozdawca) Protokolant Referent stażysta Paweł Kobylarz po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 25 lutego 2016 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze – po rozpoznaniu wniosku A. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy – utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] marca 2015 r. (nr [...]), odmawiającą stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Burmistrza L. z dnia [...] listopada 2001 r., nr [...] W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Kolegium wyjaśniło, że we wniosku z dnia 9 grudnia 2014 r. A. K. zwróciła się do organu o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza L. z dnia [...] listopada 2001 r. w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości położonych w L. w obrębie [...], oznaczonych jako działki nr [...] o pow. 0,1296 ha i nr [...] o pow. 0,0564 ha (stanowiące jej własność), z działką nr [...] o pow. 0,1874 ha (stanowiącą współwłasność J. W. w ˝ części oraz A. W., E. W. i K. W. po 1/6 części). Dla rozgraniczanych nieruchomości prowadzone były księgi wieczyste KW Nr [...] i KW Nr [...]. Według skarżącej, w toku postępowania rozgraniczeniowego popełniono szereg nieprawidłowości, skutkujących zasadnością stwierdzenia nieważności decyzji o rozgraniczeniu. Stan prawny nieruchomości wynikający z dokumentów oraz stan faktyczny na gruncie nie odpowiada stanowi określonemu w protokole granicznym. W toku tego postępowania – zdaniem skarżącej – należało dokonać analizy dokumentów znajdujących się w zbiorze dokumentów księgi wieczystej i dokumentów uzyskanych od strony, z dokumentami uzyskanymi z Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego oraz pomiaru trwałych elementów zagospodarowania terenu mających znaczenie dla określenia przebiegu granicy. Protokół został podpisany przez skarżącą jedynie na ostatniej jego stronie, stąd brak jej potwierdzenia, że została zapoznana z całą treścią protokołu i wnioskami w nim zawartymi. Po uprawomocnieniu się decyzji nie został sporządzony wykaz zmian gruntowych oraz inne dokumenty uzasadniające wprowadzenia zmian do operatu ewidencji gruntów i budynków na mapę zasadniczą i do innych zbiorów. Ponadto decyzja z dnia [...] listopada 2001 r. nie została wykonana, bowiem nie została ona doręczona sądowi wieczystoksięgowemu oraz staroście. Rozpatrując wniosek Kolegium podniosło, że stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej, stanowiące wyjątek od zasady stabilności decyzji wymaga bezspornego ustalenia, że decyzja jest dotknięta jedną z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Podstawą prawną wniosku skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości były przepisy art. 29, art. 30 ust. 1, art. 31 ust. 1 i art. 33 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2001 r. Nr 100, poz. 1086 z późn. zm., w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji z dnia [...] listopada 2001 r.). Z akt sprawy nie wynika, aby kwestionowana decyzja o rozgraniczeniu nieruchomości naruszała któryś z powołanych przepisów ustawy. Decyzja ta wydana została z uwagi na istniejący pomiędzy stronami spór co do przebiegu granic. W toku postępowania zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody, a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów (dokumentów z pomiaru granic nieruchomości z lat 1963-1968 oraz operatu ewidencji gruntów m. L. z 1968 r.). Wydanie decyzji poprzedzone zostało dokonaniem przez organ oceny prawidłowości wykonania czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości przez upoważnionego geodetę oraz zgodności sporządzonych dokumentów z przepisami (protokół z dnia 9 października 2001 r.) oraz włączeniem dokumentacji technicznej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (informacja Starosty [...] z dnia 16 marca 2015 r.; kopia kart dziennika robót geodezyjnych z 2001 r. oraz kopia kart księgi ewidencji robót geodezyjnych m. L. nr [...]). Przebieg postępowania rozgraniczeniowego, jak też podjęte w jego toku czynności – wbrew zarzutom skarżącej – nie budzą wątpliwości organu. Kolegium nie stwierdziło naruszenia art. 37 wskazanej ustawy, gdyż przepis ten jakkolwiek obliguje organ administracji do przesłania ostatecznej decyzji o rozgraniczeniu do sądu rejonowego właściwego do prowadzenia ksiąg wieczystych i do właściwego starosty w celu ujawnienia ich w księgach wieczystych oraz w ewidencji gruntów i budynków, jednakże wykonanie, bądź niewykonanie tego obowiązku – nie wpływa na ważność samej decyzji rozgraniczeniowej. Odnosząc się do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości (Dz.U. Nr 45, poz. 453), Kolegium także nie dopatrzyło się ich naruszenia. Akta sprawy bowiem potwierdzają, że ustalenie granic w postępowaniu rozgraniczeniowym zakończonym decyzją z dnia [...] listopada 2001 r., nastąpiło w oparciu o wskazanie powyższym rozporządzeniem dokumenty (§ 4, § 5 i § 6 rozporządzenia), których zgromadzenie i wybór – spośród istniejących dokumentów – najbardziej przydatnych i wiarygodnych do wytyczenia granic (niekoniecznie wszelkich dokumentów), należało do uprawnionego geodety posiadającego wiadomości specjalne w zakresie geodezji. Oceny prawidłowości wykonania czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości przez upoważnionego geodetę oraz zgodności sporządzonych dokumentów z przepisami dokonano w dniu 9 października 2001 r., a dokumentacja techniczna włączona została do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia § 20 wskazanego rozporządzenia, polegającego na braku podpisów uczestników postępowania rozgraniczeniowego (w tym podpisu skarżącej) na każdej z kart protokołu granicznego wyjaśniono, że obowiązku złożenia przez uczestników postępowania podpisu na każdej z kart protokołu powyższy przepis rozporządzenia nie wprowadza. Nie ma zatem mowy o parafowaniu przez strony dla ważności protokołu, każdej z jego kart. Wprawdzie według § 20 ust. 2 rozporządzenia, protokół graniczny sporządza się według wzoru stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia, zgodnie z którego treścią ujętą jako legenda, "strony podpisują każdą kartę protokołu oraz czytelnie stronę ostatnią", jednakże uchybienie postanowieniom wzoru w tym zakresie nie wpływa na ważność powyższego dokumentu, skoro protokół graniczny przed podpisaniem został stronom odczytany i zawiera ich podpisy, w tym podpis skarżącej. Odnośnie zaś pozostałych zarzutów dotyczących protokołu granicznego i poprawności wytyczenia spornej granicy Kolegium wskazało, że nie jest władne do ich merytorycznej oceny, polegającej na kompleksowej analizie całej dokumentacji geodezyjnej (w tym dokumentacji technicznej – pomiarowej z prac terenowych), zgromadzonej w toku postępowania, która wymagałaby wiadomości specjalnych i na nowo przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego, w tym postępowania dowodowego (administracyjne postępowanie rozgraniczeniowe jest jednoinstancyjne, co oznacza, że nie przysługuje w nim odwołanie, a w przypadku gdy strona jest niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy może żądać w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji w tej sprawie, przekazania sprawy sądowi), co zaprzeczałoby istocie postępowania nadzwyczajnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. W kwestii zarzutu dotyczącego nieprawdziwych zapisów protokołu granicznego, co mogłoby wskazywać na zarzut poświadczenia przez geodetę nieprawdy, bądź sfałszowanie tego dokumentu Kolegium wyjaśniło, że nie jest właściwe do oceny powyższych okoliczności. Właściwymi do stwierdzenia takich naruszeń o charakterze przestępczym są powołane do tego stosowne organy ścigania (wówczas jednak okoliczność wydania decyzji na podstawie sfałszowanych dowodów, czy w wyniku przestępstwa, stanowić mogłaby podstawę do wznowienia postępowania, nie zaś stwierdzenia nieważności decyzji rozgraniczeniowej). W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] czerwca 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że wniosek A. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy również jest niezasadny i jako taki nie może zostać uwzględniony. Kolegium podzieliło w całości ustalenia i wnioski poprzedniego składu orzekającego, który odmówił stwierdzenia nieważności decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, to jest art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, brak rozważenia wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia, niedostateczne i niedokładne wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy mających znaczenie dla rozstrzygnięcia, a w szczególności skali i zakresu uchybień popełnionych w toku postępowania rozgraniczeniowego zakończonego rozpatrywaną decyzją rozgraniczeniową Kolegium stwierdziło, że działało na podstawie przepisów prawa, tj. przepisów k.p.a., przepisów ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz przepisów rozporządzenia wykonawczego w sprawie rozgraniczania nieruchomości. Organ podjął czynności niezbędne do wydania decyzji, wyczerpująco rozpatrzył cały zebrany materiał dowodowy i nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności rozpatrywanej decyzji rozgraniczeniowej z powodu rażącego naruszenia prawa, ani też z żadnego innego powodu określonego w art. 156 § 1 k.p.a. Zaskarżona wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzja Kolegium zawiera obszerne uzasadnienie faktyczne i prawne z przytoczeniem znajdujących zastosowanie przepisów prawa. Wyjaśniono ponadto, że w dacie wydawania rozpatrywanej decyzji nie istniała księga wieczysta KW Nr [...] prowadzona obecnie przez Sąd Rejonowy w L. , na którą powołuje się wnioskodawczyni, a istniały księgi wieczyste KW Nr [...] i KW Nr [...], na które powołano się w sentencji decyzji rozgraniczeniowej. Tym samym nie można stawiać skutecznego zarzutu, że nie powołano się na dokumenty z tejże księgi. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie A. K. zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, to jest art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, pomimo naruszenia przez ten organ przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności: 1) art. 6, 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a., poprzez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, brak rozważenia wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia, niedostateczne i niedokładne wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy mających znaczenie dla rozstrzygnięcia, a w szczególności skali i zakresu uchybień popełnionych w toku postępowania rozgraniczeniowego, zakończonego decyzją Burmistrza L. z dnia [...] listopada 2001 r., które winny skutkować stwierdzeniem nieważności tej decyzji; 2) art. 75 § 1 k.p.a., poprzez pominięcie wniosku dowodowego w przedmiocie dopuszczenia dowodu z opinii biegłego geodety na okoliczność rażących uchybień popełnionych w toku postępowania rozgraniczeniowego zakończonego decyzją Burmistrza L. dnia [...] listopada 2001 r. W konsekwencji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2015 r. Podtrzymała również zgłoszony poprzednio wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego geodety na okoliczność rażących uchybień popełnionych w toku postępowania rozgraniczeniowego. W ocenie skarżącej w toku postępowania rozgraniczeniowego popełniono liczne nieprawidłowości skutkujące zasadnością stwierdzenia nieważności decyzji. Nadto nie wzięto pod uwagę w sprawie dokumentów księgi wieczystej KW Nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w L. oraz zbioru dokumentów ZD Nr [...], gdzie znajduje się opis i szkice polowe wykonane przez mierniczego przysięgłego. Zdaniem skarżącej nie można się także zgodzić z twierdzeniem, że zgromadzenie i wybór spośród istniejących dokumentów dokonany przez geodetę A. K., który niniejsze postępowania prowadził, został dokonany w sposób prawidłowy, skoro w badaniu stanu prawnego zostały pominięte księgi wieczyste, które w sposób najbardziej przydatny i wiarygodny pozwalają na ustalenie rzeczywistego przebiegu granic rozgraniczanych nieruchomości. Ponadto w 1968 r. nastąpiła pomyłka w dokumentach geodezyjnych odnośnie usytuowania granicy pomiędzy działkami [...] i [...] z działką [...]. Błąd ten wynikał z rozbiórki domu, która nastąpiła w 1965 r. Geodeta A. K. w protokole rozgraniczenia posługiwał się mapami geodezyjnymi z błędnymi oznaczeniami tych punktów z roku 1968. Punkty graniczne wskazane w ewidencji gruntów z 1963 i 1968 roku są zaś rozbieżne, a geodeta A. K. do tego się nie odniósł. Skarżąca ponownie powieliła zarzut odnoszący się do kwestii podpisania przez nią protokołu granicznego. Zarzuciła również, że brak jest jakichkolwiek punktów pozwalających na odtworzenie granic ustalonych przez geodetę A. K.. Stan uwidoczniony w dokumentach nie jest możliwy do odtworzenia na gruncie. Końcowo wskazała, że w sprawie niniejszej jej prawidłowe rozstrzygnięcie wymagało wiadomości specjalnych i zasadnym było w związku z podnoszonymi uchybieniami powołanie biegłego z zakresu geodezji na podstawie art. 84 § 1 k.p.a., czego Kolegium nie uczyniło. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, dlatego podlegała oddaleniu. Na wstępie należy wyraźnie zaznaczyć, że kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu nie podlegała decyzja Burmistrza Miasta L. z dnia [...] listopada 2001 r. (nr [...]) w sprawie zatwierdzenia ustalonych w toku postępowania rozgraniczeniowego granic pomiędzy nieruchomościami położonymi w L. oznaczonych jako działki nr [...] z działką nr [...], ale wyłącznie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2015 r. (nr [...]), którą organ utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] marca 2015 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] listopada 2001 r. w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości. Zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja z dnia [...] marca 2015 r. zostały wydane w jednym z trybów postępowań nadzwyczajnych, to jest w tzw. postępowaniu nieważnościowym. Takie postępowanie wszczynane jest na podstawie art. 156 § 1 k.p.a., gdy wbrew zasadzie trwałości decyzji ostatecznych, z przyczyn wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. można decyzję ostateczną uznać za dotkniętą taką wadą, która skutkuje jej nieważnością. Trzeba też podkreślić, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności badany jest stan faktyczny i prawny z daty wydania decyzji, wobec której postępowanie to się toczy. Oceny legalności decyzji ostatecznej dokonuje się wyłącznie na podstawie materiałów zebranych w postępowaniu zwykłym, zakończonym decyzją ostateczną. Stąd też organ nadzoru nie może zbierać nowych dowodów w sprawie, które prowadziłyby do ponownego ustalenia stanu faktycznego, nie może też podejmować czynności zmierzających do ponownego załatwienia sprawy, co do jej istoty. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji jest odrębnym postępowaniem, którego przedmiotem jest zbadanie przez organ nadzoru zaistnienia przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a., który to przepis zawiera zamknięty katalog tych przesłanek. Organ orzekający nie jest natomiast władny rozstrzygnąć sprawy zakończonej kontrolowaną decyzją co do jej istoty, gdyż postępowanie dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji nie może zastępować postępowania odwoławczego lub go powtarzać. W toku postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej organy badają zaś, czy w sprawie istnieją przesłanki do jej wzruszenia, enumeratywnie wymienione w przepisie art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a., przy czym pozytywne przesłanki stwierdzenia nieważności nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej, a powinny być interpretowane dosłownie lub nawet ścieśniająco. W rozpoznawanej sprawie skarżąca wnosiła o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza L. sprzed ponad 14 lat (z dnia z [...] listopada 2001 r.), powołując się na przesłanki określone w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a, według którego organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Wymienione w cyt. przepisie rażące naruszenie prawa przy wydaniu decyzji jest kwalifikowanym naruszeniem prawa. Dochodzi do niego, gdy rozstrzygnięcie sprawy jest w oczywisty sposób sprzeczne z wyrażonym i niebudzącym wątpliwości przepisem (zob. uchwałę NSA z dnia 21 kwietnia 2008 r., I OPS 2/08). Przez rażące naruszenie prawa, które to pojęcie nie posiada definicji legalnej, rozumieć zaś należy naruszenie o charakterze oczywistym, to jest jawnym i widocznym na pierwszy rzut oka i nie wymagającym prowadzenia procesu skomplikowanej wykładni, względnie postępowania dowodowego. Cechą rażącego naruszenia prawa jest zatem to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z niebudzącą wątpliwości treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą. Inaczej mówiąc, treść decyzji można określić jako przeciwstawiającą się tym przepisom, na podstawie których została ona wydana. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się zatem do odmiennej oceny przez skarżącą i organ tego, czy wskazane we wniosku inicjującym postępowanie nieważnościowe i kolejnych pismach naruszenia prawa, uzasadniają stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza L. z dnia [...] listopada 2001 r. w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Rozpoznając niniejszą sprawę należało zatem rozstrzygnąć, czy w stosunku do decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości, która wobec braku zgłoszonego przez strony żądania nie została nigdy skierowana na drogę postępowania cywilnego przed sądem powszechnym w trybie art. 33 ust. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, dopuszczalne jest prowadzenie postępowania w nadzwyczajnym trybie, jakim jest tryb nieważnościowy. Odmawiając stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza L. z dnia [...] listopada 2001 r. Kolegium stwierdziło, że decyzja ta wydana została zgodnie z – przywołanymi jako podstawa materialnoprawna tego rozstrzygnięcia – przepisami art. 29, art. 30 ust. 1, art. 31 ust. 1 oraz art. 33 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (j.t. Dz.U. z 2015 r. poz. 520 z późn. zm.). Stosownie bowiem do art. 29 ust. 1 i 2 tej ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji w przedmiocie rozgraniczenia, rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic, przez określenie punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Rozgraniczeniu podlegają, w miarę potrzeby, wszystkie albo niektóre granice określonej nieruchomości, z przyległymi nieruchomościami lub innymi gruntami. Zgodnie zaś z art. 33 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, wójt/burmistrz, prezydent miasta, wydaje decyzję o rozgraniczeniu, jeżeli zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody, a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron. Wydanie decyzji poprzedza dokonanie przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, oceny prawidłowości wykonania czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości przez upoważnionego geodetę oraz zgodności sporządzonych dokumentów z przepisami. W wypadku stwierdzenia wadliwego wykonania czynności upoważnionemu geodecie zwraca się dokumentację do poprawy i uzupełnienia (art. 33 ust. 2 pkt 1 ustawy), a także włączenie dokumentacji technicznej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (art. 33 ust. 2 pkt 2 ustawy). W świetle § 3 rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości (Dz.U. Nr 45, poz. 453), które wydane zostało na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 32 ust. 6 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, podstawę ustalania przebiegu granic nieruchomości stanowią dokumenty: 1) stwierdzające stan prawny nieruchomości, 2) określające położenie punktów granicznych i przebieg granic nieruchomości. Dokumentami zaś stwierdzającymi stan prawny nieruchomości, stosownie do § 4 tego rozporządzenia są: odpisy z ksiąg wieczystych lub odpisy z dokumentów znajdujących się w zbiorze dokumentów, wypisy aktów notarialnych, prawomocne orzeczenia sądu i ugody sądowe, ostateczne decyzje administracyjne. Jak wynika z treści § 5 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, dokumentami określającymi położenie punktów granicznych i przebieg granicy nieruchomości są dokumenty geodezyjne zawierające dane liczbowe do ustalenia przebiegu granic, a to: szkice graniczne, protokoły graniczne, akty ugody, zarysy pomiarowe z pomiaru granic, szkice wyznaczenia granic działek wydzielonych w wyniku scalenia, wymiany gruntów lub w wyniku podziału nieruchomości, inne dokumenty pomiarowe, obliczeniowe i opisowe pozwalające na ustalenie przebiegu granic. W razie braku tych dokumentów rolę tę pełnią mapy i plany obejmujące granice albo inne elementy pozwalające na odtworzenie lub analizę przebiegu granic, w szczególności mapy jednostkowe nieruchomości, mapy katastralne, mapy scalenia i wymiany gruntów, plany parcelacyjne, mapy ewidencji gruntów oraz mapy zasadnicze. Jak wynika z § 5 ust. 2 rozporządzenia, wymienione wyżej dokumenty, określające położenie punktów granicznych i przebieg granic nieruchomości, stanowią podstawę ustalania przebiegu granic nieruchomości, jeżeli zostały przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, a nawet nieujęte w tym zasobie dokumenty wymienione w § 6 rozporządzenia. W takim stanie prawnym należy zgodzić się ze stanowiskiem organu zawartym w zaskarżonej decyzji. Jak bowiem wynika z dokonanych przez orzekający organ w rozpoznawanej sprawie ustaleń, rozgraniczenie nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] stanowiącej własność A. K. z nieruchomością oznaczoną jako działka nr [...], stanowiącą współwłasność J. W., A. W., E. W. i K. W., nastąpiło na podstawie przeprowadzonej przez uprawnionego geodetę A. K. niewadliwej rozprawy granicznej. W dniu 4 sierpnia 2001 r. rozpoczęto czynności ustalenia przebiegu granic pomiędzy działką nr [...] i działką nr [...]. W wyniku wywiadu terenowego i oświadczeń stron dotyczących przebiegu granic geodeta ustalił przebieg granicy, a strony nie zgłosiły zastrzeżeń do przebiegu granicy okazanej na gruncie i podpisały sporządzony przez geodetę protokół graniczny. Następnie w dniu 18 sierpnia 2001 r. upoważniony geodeta przeprowadził czynności rozgraniczenia działek nr [...] z działką nr [...]. Osoby obecne przy tej czynności, w tym skarżąca A. K., zaakceptowały ostatecznie granicę wskazaną na gruncie przez geodetę i podpisały protokół graniczny. Trzeba zwrócić uwagę, że dokonanych ustaleń w toku czynności rozgraniczenia nieruchomości skarżąca nie kwestionowała i podpisała protokół ustalenia granic, który wraz z operatem technicznym, został włączony do zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 12 października 2001 r. pod nr [...]. Wydanie decyzji, której stwierdzenia nieważności domaga się obecnie skarżąca, stosownie do treści art. 33 ust. 2 ustawy, poprzedzała dokonana przez organ ocena prawidłowości wykonania czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości przez upoważnionego geodetę oraz zgodności sporządzonych dokumentów z przepisami, co znalazło również odzwierciedlenie w tej decyzji. Odnosząc się natomiast do próby podważenia przez skarżąca dopiero w postępowaniu nieważnościowym wartości dowodowej protokołu granicznego wskazać należy, iż za rażące naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności przepisów regulujących postępowanie dowodowe, które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności decyzji, można uznać jedynie wydanie decyzji bez uprzedniego przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów, niezbędnych dla wyjaśnienia istoty sprawy, czy też wydanie decyzji bez przeprowadzenia dowodów obligatoryjnych w danej sprawie. W rozpatrywanym przypadku nie miało to miejsca, bowiem będący obligatoryjnym elementem postępowania rozgraniczeniowego – które nie zakończyło się zawarciem ugody – protokół graniczny został sporządzony, a czynności biegłego geodety na gruncie miały oczywiście miejsce, czego skarżąca w ogóle nie kwestionowała. W takich okolicznościach, w przypadku zgodnego uznania przez strony postępowania rozgraniczeniowego przebiegu ustalonej granicy, brak podstaw do stwierdzenia wydania decyzji o rozgraniczeniu z rażącym naruszeniem prawa. O wadzie takiej nie może również decydować twierdzenie dotyczące braku włączenia zgromadzonej dokumentacji do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Jak wyżej już wyjaśniono, obowiązek ten nie istniał w dacie wydania decyzji o rozgraniczeniu. Natomiast kwestionowanie obecnie po wielu latach położenia punktów granicznych określonych w protokole granicznym, nie może z pewnością stanowić podstawy stwierdzenia nieważności decyzji rozgraniczeniowej. Ewentualne istnienie wad decydujących o nieprawidłowościach w ustaleniu przebiegu granic, mogłoby stanowić podstawę żądania przekazania sprawy sądowi w trybie art. 33 ust. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, w terminie 14 dni od doręczenia decyzji, w sytuacji, gdyby strony postępowania były nawet z subiektywnie pojmowanych przyczyn niezadowolone z ustalenia przebiegu granic rozgraniczanych nieruchomości. Tymczasem strony postępowania tego jednak nie uczyniły. Dlatego Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo przeprowadziło postępowanie administracyjne w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji rozgraniczeniowej, odniosło się do wszystkich zarzutów skarżącej zawartych we wniosku o stwierdzenie nieważności oraz we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a także należycie uzasadniło swoją decyzję. Oznacza to zatem, że decyzja Burmistrza L. z dnia [...] listopada 2001 r. w przedmiocie rozgraniczenia wydana została zgodnie z przepisami prawa (art. 29 i art. 33 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, a także z przepisami Rozdziału 2 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości). Decyzja organu została przy tym należycie i szczegółowo uzasadniona, zawiera bowiem wszelkie konieczne elementy (art. 107 § 1 i 3 k.p.a.). W tym stanie rzeczy uznanie przez organ braku podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej o rozgraniczeniu nieruchomości, z uwagi na wykluczenie istnienia przesłanek określonych art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. – jest trafne i prawidłowe. Podsumowując powyższe rozważania trzeba raz jeszcze zaakcentować, że w postępowaniu nieważnościowym nie ma – co do zasady – miejsca na prowadzenie postępowania dowodowego w takim zakresie, jak ma to miejsce w postępowaniu zwykłym, a cechą rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., nie jest jedynie odmienne rozstrzygnięcie sprawy od żądania strony. Ocena legalności decyzji ostatecznej dokonywana jest tylko i wyłącznie na podstawie materiałów zgromadzonych w postępowaniu zwykłym, zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej. Oznacza to, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej badany jest stan faktyczny i prawny z daty jej wydania w postępowaniu zwykłym. Chybione są przez to zarzuty skargi, jakoby przy wydawaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego (art. 6, art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.). Naruszenie przepisów postępowania może polegać w szczególności na niedopełnieniu wynikających z tych przepisów obowiązków organu lub uniemożliwieniu stronie skorzystania z przysługujących jej uprawnień procesowych, albo też błędnej wykładni tych przepisów. Nie miało to jednakże miejsca. Sąd uchyla zaś decyzję tylko wówczas, gdy stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – j.t. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.). Przez możliwość istotnego wpływania na wynik sprawy należy rozumieć zaś prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść decyzji (postanowienia), a więc na ukształtowanie w nich stosunku administracyjnoprawnego. Postępowanie sądowoadministracyjne nie dostarczyło podstaw uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organ naruszył prawo w zakresie określonym w art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. Z przytoczonych względów – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie obowiązany był oddalić skargę, o czym orzekł w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło