II OZ 560/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. L. na pkt 2 postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 26 lutego 2016 r., sygn. akt II SA/Bd 136/16 odmawiającego przyznania A. L. prawa pomocy w sprawie ze skargi A. L. na postanowienie Kujawsko - Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: oddalić zażalenie Mocą pkt 2 sentencji postanowienia z dnia 26 lutego 2016 r., sygn. akt II SA/Bd 136/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odmówił A. L. przyznania prawa pomocy w sprawie z jego skargi na postanowienie Kujawsko - Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w dniu 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658). Skarga w niniejszej sprawie została złożona w dniu 24 listopada 2015 r. zatem zastosowanie do niej znajdują przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej: P.p.s.a., w brzmieniu nadanym ww. ustawą nowelizującą. Sąd przywołał treść art. 3 § 2 P.p.s.a. obowiązującego od 15 sierpnia 2015 r. i stwierdził, że z ww. przepisu wynika wprost, że właściwość sądów administracyjnych obejmuje orzekanie w sprawach skarg ściśle przez ustawę określonych. Stosownie zaś do art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę jeśli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Sąd zauważył, że skoro w niniejszej sprawie skarga dotyczyła postanowienia Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] wydanego na podstawie art. 17 § 1 w związku z art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.), dotyczącego stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów zobowiązanego, a zatem postanowienia, które na mocy art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. zostało wyłączone z kognicji sądów administracyjnych, to wniesiona skarga - jako niepodlegająca właściwości sądu administracyjnego - podlega odrzuceniu, o czym Sąd orzekł w oparciu o treść art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Jednocześnie Sąd zważył, że w tym stanie rzeczy nie było także podstaw do rozpatrzenia wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Sąd odstąpił od jego merytorycznego rozpatrzenia, na podstawie art. 247 P.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Sąd podniósł, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany został pogląd, iż o oczywistej bezzasadności skargi świadczy niemożność jej rozpoznania pod względem merytorycznym i w sytuacji zakwalifikowania skargi do odrzucenia, sąd I instancji jest uprawniony do uznania takiej skargi za oczywiście bezzasadną w rozumieniu art. 247 P.p.s.a., a to z kolei uzasadnia oddalenie wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy na tym etapie postępowania sądowego (por. np. postanowienie NSA z dnia 28.03.2012 r., II GZ 101/12, LEX nr 1145541). A. L. w piśmie z dnia [...] marca 2016 r. wniósł skargę kasacyjną na powyższe postanowienie w zakresie punktu 1 powyższego postanowienia, stanowiącego o odrzuceniu skargi. Zażaleniem zaskarżył natomiast pkt II tegoż postanowienia, który mówi o odmowie przyznania prawa pomocy. W obu przypadkach wnioskował o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów i ustanowienie prawnika. Złożył wniosek na formularzu PPF. Nie zgodził się z tym, że decyzja administracyjna nie podlega kontroli sądowej. Postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2016 r. WSA w Bydgoszczy odrzucił skargę kasacyjną z uwagi na niedopełnienie wymogu z art. 175 P.p.s.a. tj. sporządzenia jej przez adwokata, radcę prawnego lub inny uprawniony podmiot. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Rozpatrując wniesione zażalenie na postanowienie z dnia 26 lutego 2016 r. w zakresie jego punktu drugiego, wskazać należy że Sąd I instancji prawidłowo orzekł o odmowie przyznania prawa pomocy na zasadzie art. 247 P.p.s.a. Zakres kognicji sądu administracyjnego określa art. 3 § 2 P.p.s.a. Przepis ten aktualnie, po nowelizacji ustawy Prawo o postępowaniu administracyjnym dokonanej ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Z treści tego przepisu wynika, że spod kognicji sądu administracyjnego, wolą ustawodawcy, w pkt 3 wyłączono postanowienia, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Niewątpliwie przedmiot niniejszej skargi dotyczy właśnie takiego postanowienia. Stosownie natomiast do treści art. 247 P.p.s.a., prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. O oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo wyklucza możliwość uwzględnienia żądania strony skarżącej. Oznacza, to że zastosowanie powołanego przepisu jest dopuszczalne wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości, co do braku szans na uwzględnienie skargi. W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 P.p.s.a. (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, str. 573). W związku z powyższym ustalenie, że skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 P.p.s.a. w sytuacji rozpatrywania wniosku o prawo pomocy determinuje odmowę uwzględnienia takiego wniosku w oparciu o art. 247 P.p.s.a. Inaczej brak właściwości sądu administracyjnego w danej sprawie (art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a.) czyni koniecznym stwierdzenie oczywistej bezzasadności skargi co w konsekwencji uzasadnia także odmowę przyznania prawa pomocy, jeśli w rozpatrywanej sprawie wniosek o prawo pomocy został złożony. Sąd I instancji odmawiając prawa pomocy na zasadzie art. 247 P.p.s.a. postąpił zgodnie z prawem bowiem przedmiot skargi w niniejszej sprawie nie dotyczył właściwości sądu administracyjnego, co skargę czyniło oczywiście bezzasadną. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.