I FZ 302/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Roman Wiatrowski po rozpoznaniu w dniu 6 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia T. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 lutego 2016 r., sygn. akt III SA/Gl 2513/15 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 30 października 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z 29 lutego 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi T. K. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. (dalej: DIS) z 30 października 2015 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług odrzucił skargę. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący pismem z 3 grudnia 2015 r. zaskarżył ww. decyzję DIS z 30 października 2015 r. Skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi poprzez jej własnoręczne podpisanie lub nadesłanie własnoręcznie podpisanego egzemplarza skargi. Wezwanie zawierało również pouczenie o skutkach prawnych niewykonania wezwania (zarządzenie WSA w Gliwicach z 4 stycznia 2016 r. – doręczone skarżącemu 25 stycznia 2016 r.). W wykonaniu powyższego wezwania do Sądu 9 lutego 2016 r. wpłynął egzemplarz podpisanej przez skarżącego skargi. Skarżący przesyłkę adresował na DIS, składając ją w urzędzie pocztowym w dniu 29 stycznia 2016 r. Sąd pierwszej instancji wskazał, że doręczenie wezwania do uzupełnia braków formalnych skargi zostało skarżącemu doręczone 25 stycznia 2016 r., a w konsekwencji termin do wykonania tego wezwania upływał 1 lutego 2016 r. W ocenie Sądu fakt nadania przez skarżącego egzemplarza podpisanej własnoręcznie skargi 29 stycznia 2016 r. w placówce pocztowej nie można było uznać za prawidłowy, bowiem skarżący zaadresował ją na adres siedziby DIS. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że przepisy ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718; dalej: p.p.s.a.) nie przewidują uzupełniania braków formalnych skargi za pośrednictwem organu, którego decyzję zaskarżono. Tryb ten ma zastosowanie wyłącznie do wniesienia skargi, stosownie do art. 54 § 1 p.p.s.a. W konsekwencji Sąd pierwszej instancji uznał, że za datę skutecznego złożenia podpisanego własnoręcznie przez skarżącego egzemplarza skargi należy uznać dzień 5 lutego 2016 r., kiedy to DIS przekazał ten egzemplarz Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, nadając przesyłkę w urzędzie pocztowym. W konsekwencji Sąd pierwszej instancji uznał, że uzupełnienie braków formalnych skargi w rozpatrywanej sprawie było spóźnione i odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 58 § 3 p.p.s.a. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie w całości, uznanie, że skarżący dotrzymał terminu na uzupełnienie braków formalnych skargi, przewrócenie terminu na uzupełnienie skargi i rozpoznanie wniosku oraz dopuszczenie skargi do rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł, że jako osoba nieposiadająca fachowego wykształcenia prawniczego przyjął zasadę, że skarga – a także wszelkie kolejne pisma procesowe wnoszone są do Sądu za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżoną decyzję. W ocenie skarżącego za przyjęciem takiego sposobu rozumowania przemawia treść art. 54 § 1 p.p.s.a. Skarżący wskazał również, że z przekazanego mu wezwania nie wynikało, iż egzemplarz własnoręcznie podpisanej skargi powinien bezwzględnie przesłać na adres Sądu pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Istota sporu w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do przesądzenia skutków procesowych przekazania pisma procesowego w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi na adres organu, którego rozstrzygnięcie jest kwestionowane w ramach postępowania sądowoadministracyjnego. Zagadnienie to było przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w orzeczeniu z 10 sierpnia 2015 r. w sprawie II FSK 1719/15. Poglądy wyrażone w ww. orzeczeniu Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie akceptuje i podziela. W ww. orzeczeniu Naczelny Sąd Administracyjny zajmował się zagadnieniem, czy uzupełnienie braków formalnych skargi poprzez przesłanie w terminie wyznaczonym w zarządzeniu, na adres organu, żądanych przez sąd dokumentów może być uznane za prawidłowe. NSA uznał, że nie może ulegać wątpliwości, że w toku postępowania sądowoadministracyjnego zasadą jest prowadzenie korespondencji bezpośrednio z sądem, przed którym toczy się postępowanie. Przeciwny wniosek nie znajduje żadnego racjonalnego usprawiedliwienia, jest sprzeczny z zasadami logiki i ekonomii prowadzenia postępowania sądowego, a ponadto w żaden sposób nie może być wywiedziony z przepisów p.p.s.a. Z całokształtu unormowań powołanej ustawy jednoznacznie wynika, że tryb pośredni wnoszenia pism stanowi, ściśle określony w ustawie, wyjątek, który wiąże się z koniecznością dokonania dodatkowych czynności bądź realizacji określonych uprawnień przez organ pośredniczący w przekazaniu pisma. Właśnie takim przepisem jest przepis art. 54 § 1 p.p.s.a., w którym ustawodawca przewidział pośredni tryb wnoszenia do sądu administracyjnego skargi. Organ (pośrednik) jest wówczas zobligowany do przekazania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, może również już na danym etapie skorzystać z uprawnień autokontrolnych (art. 54 § 2 i § 3 p.p.s.a.). Należy podkreślić, iż tryb pośredni stanowi odstępstwo od zasady bezpośredniego kierowania pism do sądu i nie może tym samym znajdować zastosowania w sytuacjach nieprzewidzianych przez ustawodawcę. Brak również jakichkolwiek innych powodów (celów), które uzasadniałyby pośrednictwo organu w przekazywaniu pism stanowiących uzupełnienie braków formalnych skargi. Przeciwnie, rozwiązanie takie należałoby uznać za zupełnie niecelowe z punktu widzenia ekonomii postępowania sądowoadministracyjnego, gdyż prowadziłoby do niczym nieuzasadnionego i zbędnego wydłużania czynności podejmowanych przez stronę i ich dodatkowego skomplikowania. W świetle przedstawionych uwag Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzegł podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zasadnie bowiem przyjął za datę uzupełnienia braków formalnych skargi dzień 5 lutego 2016 r., tj. datę przekazania go przez organ do Sądu, trafnie uznając, że błędne nadanie żądanych dokumentów w dniu 29 stycznia 2015 r. na adres organu podatkowego nie mogło czynić zadość zarządzeniu o wezwaniu do usunięcia braków formalnych skargi. Tym samym odrzucenie skargi z uwagi na nieuzupełnienie w terminie jej braków zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 3 p.p.s.a. należało ocenić jako w pełni uzasadnione. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu zażalenia na podstawie art. 184 w zw. z art. 194 § 1 pkt 1a) oraz art. 197 p.p.s.a.