III SA/Wa 624/15

WyrokWSA w Warszawie2016-03-04

Skład orzekający: Barbara Kołodziejczak-Osetek, Elżbieta Olechniewicz, Ewa Radziszewska-Krupa

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy kompleksowa usługa doradcza i informacyjna, nabywana przez towarzystwo funduszy inwestycyjnych od podmiotu zagranicznego, może być uznana za usługę zarządzania funduszami inwestycyjnymi, podlegającą zwolnieniu z podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 12 ustawy o VAT?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że nabywana przez towarzystwo funduszy inwestycyjnych (TFI) kompleksowa usługa doradcza i informacyjna od podmiotu zagranicznego nie stanowi usługi zarządzania funduszami inwestycyjnymi w rozumieniu art. 43 ust. 1 pkt 12 ustawy o VAT. Usługa ta, mająca ogólny charakter i mogąca być przydatną dla różnych podmiotów, nie spełnia kryterium bycia specyficzną i istotną dla zarządzania funduszem, co jest warunkiem zastosowania zwolnienia. Jest ona jedynie narzędziem wykorzystywanym przez TFI do efektywniejszego świadczenia własnych usług.
Stan faktyczny
Skarżąca, towarzystwo funduszy inwestycyjnych (TFI), nabywała od amerykańskiego podmiotu kompleksową usługę doradczą i informacyjną dotyczącą rynków kapitałowych oraz narzędzia do zarządzania funduszami. TFI uważało, że usługa ta podlega zwolnieniu z VAT jako usługa zarządzania funduszami inwestycyjnymi. Minister Finansów uznał, że usługa ta jest jedynie narzędziem wspierającym działalność TFI i nie stanowi usługi zarządzania funduszem, w związku z czym podlega opodatkowaniu podstawową stawką VAT. TFI wniosło skargę do WSA, zarzucając błędną wykładnię przepisów i nieuwzględnienie orzecznictwa TSUE.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz (sprawozdawca) sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Protokolant starszy referent Monika Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2016 r. sprawy ze skargi I. S.A. z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 3 listopada 2014 r. nr IPPP3/443-787/14-2/IG w przedmiocie podatku od towarów i usług oddala skargę Skarżąca –I.S.A. z siedzibą w W. (dalej także "Wnioskodawca") wystąpiła do Ministra Finansów o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego podatku od towarów i usług w zakresie stawki podatku dla nabywanej kompleksowej usługi [...]. W uzasadnieniu wniosku Skarżąca podała, że jest towarzystwem funduszy inwestycyjnych działającym na podstawie zezwolenia Komisji Nadzoru Finansowego i w oparciu o przepisy ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych (Dz. U. z 2004 r., nr 146, poz. 1546, z późn. zm.) oraz zarejestrowanym czynnym podatnikiem VAT. Zajmuje się tworzeniem i zarządzaniem różnego rodzaju funduszami inwestycyjnymi przewidzianymi w przepisach ustawy o funduszach inwestycyjnych. W celu wsparcia prowadzenia swojej działalności w zakresie zarządzania funduszami, Skarżąca nabywa od B.., podmiotu amerykańskiego, nieposiadającego siedziby ani stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terenie Polski, kompleksową usługę [...]. B. jest profesjonalną agencją informacyjną zajmującą się dostarczaniem informacji, danych i analiz dotyczących światowych rynków kapitałowych, a także dostawcą profesjonalnych narzędzi, wykorzystywanych przez podmioty zarządzające aktywami finansowymi na wszystkich etapach procesu inwestycyjnego. [...] jest usługą doradczą i informacyjną, polegającą na pozyskiwaniu, opracowywaniu i dostarczaniu aktualnych informacji ekonomicznych, danych i analiz gospodarczych, w tym giełdowych oraz informacji politycznych mających wpływ na światowe rynki kapitałowe. Dzięki tej usłudze Skarżąca otrzymuje w czasie rzeczywistym komplet danych i analiz niezbędnych do świadomego podejmowania decyzji inwestycyjnych w celu osiągnięcia jak najlepszych wyników finansowych w interesie swoich klientów. Dodatkowo w ramach usługi dostarczane są narzędzia niezbędne do efektywnego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia i dokumentowania działalności inwestycyjnej funduszy (Asset and Investment Manager). Wnioskodawca dzięki usłudze [...] otrzymuje m.in. informacje dotyczące: - rynku towarów (ropa, gaz, węgiel, produkty rolne, itp.); - instrumentów pochodnych (instrumentów opartych m. in. o stopy procentowe i kursy walut, obligacji zamiennych, instrumentów strukturyzowanych, itp.); - rynku akcji (akcji, indeksów, kontraktów terminowych, opcji, funduszy inwestycyjnych); - instrumentów o stałej stopie zwrotu (np. obligacji); - rynku walut (np. transakcji spot, FX swap); - cen towarów, akcji, instrumentów finansowych (w czasie rzeczywistym); - analiz zmienności ceny rynkowej, analiz statystycznych i porównawczych; - danych właścicielskich poszczególnych spółek; - prognoz (w tym prognoz dotyczących zysku) i rekomendacji dla poszczególnych spółek. Dodatkowo, w ramach usługi Wnioskodawca otrzymuje narzędzia niezbędne do efektywnego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia i dokumentowania działalności inwestycyjnej funduszy m. in. - narzędzia umożliwiające bieżące monitorowanie ryzyka pozycji dla danego portfela w sposób dostosowany do charakterystyki funduszu i potrzeb zarządzającego, m.in. możliwość prezentacji portfela w różnych przekrojach (np. wg klasy aktywów, typu instrumentów, struktury geograficznej, struktury sektorowej itp.), możliwość doboru odpowiedniego zestawu wskaźników służących do oceny ryzyka konkretnej pozycji, możliwość tworzenia własnych wskaźników przy pomocy wbudowanych formuł/ algorytmów, możliwość symulacji transakcji w celu oceny ich wpływu na profil ryzyka portfela; - platformę służącą wprowadzeniu zleceń, ich modyfikacji i alokacji dokonanych transakcji na poszczególnej fundusze, i funkcją zachowania w pamięci sytemu wszelkich kroków i modyfikacji dokonanych przez zarządzających; - platformę pozwalającą na handel instrumentami finansowymi bezpośrednio na giełdach lub za pośrednictwem banków i biur maklerskich; - narzędzia służące monitorowaniu składu portfela inwestycyjnego oraz sugerujące jego skład zgodnie z polityką inwestycyjną danego funduszu, a także narzędzia pozwalające na porównanie składu portfela z benchmarkiem funduszu wraz z wykazaniem wpływu różnic pomiędzy nimi na wypracowaną stopę zwrotu; - narzędzia umożliwiające analizę wpływu poszczególnych składników portfela na wynik funduszu, zarówno na bazie danych historycznych, jak i bieżących notowań giełdowych; - narzędzia służące obliczaniu limitów inwestycyjnych, wskaźników ryzyka i efektywności zarządzania poszczególnymi portfelami, a także narzędzia umożliwiające optymalizację składu portfela według zadanych parametrów. W ramach usługi [...], doświadczeni eksperci zatrudnieni bądź współpracujący z B. pozyskują informacje, na podstawie których opracowują analizy, raporty i prognozy dotyczące zarówno gospodarek światowych jak i poszczególnych sektorów i spółek notowanych na giełdach, które następnie przekazywane są klientom B. na całym świecie. Zakup usługi [...] zapewnia Skarżącej informacje, analizy i rekomendacje niezbędne do podejmowania świadomych decyzji inwestycyjnych, a także pozwala na korzystanie ze wsparcia w zakresie tworzenia portfela inwestycyjnego zgodnego z polityką inwestycyjną danego funduszu oraz dopuszczalnym poziomem ryzyka. Nabywane przez Wnioskodawcę usługi [...] dokumentowane są fakturami, na których nie jest wskazana kwota podatku VAT (dalej: "Faktury"). Na Fakturach wyszczególnione są następujące pozycje: - [...] (opłata za subskrypcję usługi [...] uzależniona od liczby osób uprawnionych do korzystania z niej oraz okresu subskrypcji); - [...] (opłata za narzędzia niezbędne do efektywnego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia i dokumentowania działalności inwestycyjnej funduszy w odniesieniu do tzw. "rynków wschodzących" uzależniona od okresu subskrypcji); - [...] (opłata za dostęp do sieci B., za pomocą której przekazywana jest usługa [...], poniesienie tej opłaty jest niezbędne do skorzystania z usługi [...], opłata ta uzależniona jest od okresu subskrypcji). Na Fakturze mogą być również wyszczególnione pozycje dodatkowe - opłaty za dostęp do danych z poszczególnych rynków giełdowych uzależnione od okresu subskrypcji (np. [...], [...], [...]). Z uwagi na fakt. że w świetle art. 28b ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2004 r., nr 54, poz. 535 ze zm., dalej: "ustawa o VAT") miejsce świadczenia usługi [...] na rzecz Wnioskodawcy znajduje się na terytorium Polski, Wnioskodawca z tytułu nabycia usług [...] rozpoznaje import usług i opodatkowuje te usługi z zastosowaniem stawki podstawowej. W związku z powyższym Skarżąca zadała następujące pytanie, czy opisana usługa [...] podlegała oraz podlega zwolnieniu z VAT zarówno w stanie prawnym obowiązującym przed jak i po 1 kwietnia 2013 r.? Zdaniem Wnioskodawcy, usługa [...], jako spełniającą przesłanki konieczne do uznania jej za usługę zarządzania funduszami inwestycyjnymi, o której mowa w art. 43 ust. 1 pkt 12 ustawy o VAT podlegała oraz podlega zwolnieniu z podatku VAT zarówno w stanie prawnym obowiązującym przed jak i po 1 kwietnia 2013 r. Minister Finansów w interpretacji indywidualnej z 3 listopada 2014 r. stanowisko Skarżącej uznał za nieprawidłowe. W uzasadnieniu organ wskazał, że przedmiotem wniosku Skarżącej jest sposób opodatkowania kompleksowych usług, które są świadczone na jej rzecz, przez podmiot amerykański, który nie posiada siedziby ani stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terenie Polski. Zdaniem Ministra Finansów należy dokonać rozgraniczenia dwóch aspektów: - pierwszy będący przedmiotem wniosku i zapytania Skarżącej, dotyczy miejsca opodatkowania i stawki podatku dla usług świadczonych na rzecz Skarżącej. - drugi aspekt, który nie jest przedmiotem zapytania, to tworzenie i zarządzanie różnego rodzaju funduszami inwestycyjnymi przewidzianymi w przepisach ustawy o funduszach inwestycyjnych co składa się na przedmiot działalności Skarżącej i świadczoną przez nią usługę zarządzania funduszami inwestycyjnymi. W konsekwencji organ zwraca uwagę na potrzebę rozgraniczenia sytuacji, w której: - podmiot amerykański jest usługodawcą (świadczącym usługę) na rzecz Wnioskodawcy (usługobiorcy) będącej przedmiotem wniosku od sytuacji, w której: - Wnioskodawca jest usługodawcą (świadczącym usługi) na rzecz tworzonych a następnie zarządzanych funduszy inwestycyjnych (usługobiorcami). Obie te sytuacje są zupełnie odrębne, a jedynym punktem styczności jest fakt, że najpierw Wnioskodawca jest nabywcą określonych świadczeń (usługobiorcą) a następnie Wnioskodawca (usługodawca) świadczy usługi na rzecz podmiotów trzecich (usługobiorców), których nie wiąże żadne świadczenie z podmiotem amerykańskim. Całość opisanego procesu należy podzielić na 2 etapy: zakup usług przez Wnioskodawcę - będący przedmiotem złożonego Wniosku oraz świadczenie usług przez Wnioskodawcę - nie będący przedmiotem wniosku. Odnosząc się do nabywanych przez Skarżącą usług [...], Minister Finansów stwierdził, że usługi te podlegały opodatkowaniu podstawową stawką podatku oraz podlegają opodatkowaniu podstawową stawką podatku w wysokości 23%, zarówno w stanie prawnym obowiązującym przed jak i po 1 kwietnia 2013 r. Organ wskazał, że Skarżąca nie nabywa od podmiotu amerykańskiego usług zarządzania funduszami inwestycyjnymi. Podmiot amerykański, nie świadczy również, jako "osoba trzecia", usług zarządzania funduszami inwestycyjnymi, których tworzenie i zarządzanie należy do działalności gospodarczej Wnioskodawcy. Pojęcie "osoby trzeciej" w oczywistym rozumieniu tego słowa nie dotyczy podmiotu świadczącego usługę, na poprzednim etapie opodatkowania, w systemie podatku od towarów i usług i łańcuchu kolejno po sobie następujących transakcji. Zdaniem Ministra Finansów Skarżąca nie świadczy na rzecz funduszy inwestycyjnych usługi identycznej, jaką świadczy na jego rzecz podmiot amerykański, a jedynie wykorzystuje nabyte usługi dla własnych celów, wynikających z zakresu prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie tworzenia i zarządzania funduszami inwestycyjnymi. Za pomocą usługi [...] otrzymuje informacje dotyczące rynku towarów, akcji, walut, instrumentów pochodnych, cen towarów, analiz zmienności, prognoz oraz narzędzia niezbędne do efektywnego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia i dokumentowania działalności inwestycyjnej funduszy. Zakupione usługi są jednym z narzędzi, sposobów, które służą Wnioskodawcy do lepszego precyzyjniejszego i efektywniejszego świadczenia usług zarządzania funduszami inwestycyjnymi. W ocenie Ministra Finansów świadczona na rzecz Skarżącej usługa, pomaga jej świadczyć usługi zarządzania funduszami w sposób profesjonalny, gdyż umożliwia uzyskanie konkretnych danych o rynkach kapitałowych oraz narzędzi umożliwiających efektywne wykorzystanie otrzymanych informacji o rynku kapitałowym. Opisana przez Wnioskodawcę usługa [...] jest typową kompleksową usługą odpłatnego nabywania informacji w określonym i pożądanym zakresie oraz praktycznego ich zastosowania w obrocie gospodarczym. Minister Finansów wskazał, że takiego rodzaju usługi nie są wymienione w art. 43 ust. 1 ustawy o VAT jako korzystające ze zwolnienia przedmiotowego, jak również nie są wymienione w żadnym przepisie ustawy, ani w załącznikach do niej ani w rozporządzeniach wykonawczych jako usługi mogące korzystać ze zwolnienia lub ze stawek obniżonych, jak również nie była wymieniona w przepisach obowiązujących w tym zakresie, przed 1 kwietnia 2013 r. Reasumując, Minister Finansów stwierdził, że opisana we wniosku usługa [...] świadczona na rzecz Wnioskodawcy podlega opodatkowaniu z zastosowaniem stawki podstawowej w wysokości 23%. Ponieważ podmiot świadczący usługę nie posiada na terytorium Polski siedziby ani stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej, to Skarżąca z tytułu nabycia usług [...] rozpoznaje i przed 1 kwietnia 2013 r. powinien rozpoznawać import usług i opodatkowywać te usługi z zastosowaniem stawki podstawowej. Tym samym stanowisko Skarżącej, że opisana usługa [...] podlega zwolnieniu z VAT zarówno w stanie prawnym obowiązującym przed jak i po 1 kwietnia 2013 r. jest nieprawidłowe. Jednocześnie Minister Finansów zaznaczył, że nie odniósł się do stawki podatku na usługi świadczonej przez Skarżącą, w zakresie tworzenia i zarządzania różnego rodzaju funduszami inwestycyjnymi przewidzianymi w przepisach o funduszach inwestycyjnych, gdyż nie było to przedmiotem wniosku. Podobnie organ nie odniósł do cytowanych przez Wnioskodawcę orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i orzeczeń sądowych, gdyż dotyczą one "zarządzania na rzecz TFI przez osoby trzecie". Cytowane orzeczenia w żadnym wypadku nie odnoszą się natomiast do świadczonych na rzecz Wnioskodawcy odrębnych usług [...] (I etap), które następnie służą Wnioskodawcy jako "narzędzie" do świadczenia usług tworzenia i zarządzania funduszami inwestycyjnymi przez Wnioskodawcę w trakcie (etapu II). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca zarzuciła naruszenie: - art. 43 ust. 1 pkt 12 lit. a ustawy o VAT poprzez jego błędną wykładnię prowadzącą do uznania, że usługa doradcza i informacyjna świadczona na rzecz TFI nie stanowi usługi zarządzania funduszami inwestycyjnymi i, w konsekwencji, nie jest (oraz nie była w stanie prawnym obowiązującym przed 1 kwietnia 2013 r.) objęta zwolnieniem z VAT; - art. 14b § 1 w związku z art. 3 pkt 2) oraz art. 14e § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749. z późn. zm.), dalej "O.p." poprzez brak uwzględnienia art. 135 (1) (g) Dyrektywy 2006/112/WE4 oraz orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w procesie wydawania interpretacji; - art. 14c § 2 oraz art. 121 § 1 O.p. poprzez brak pełnego uzasadnienia prawnego interpretacji w wyniku nieustosunkowania się do zasadniczych argumentów prawnych wynikających z orzecznictwa TSUE oraz polskich sądów administracyjnych. W uzasadnieniu skargi Skarżąca wskazała, że spór sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy w zakres zwolnionych z VAT usług zarządzania funduszami inwestycyjnymi mogą wchodzić usługi stanowiące jedynie element usługi zarządzania świadczone przez inny podmiot niż bezpośrednio zarządzający funduszem oraz, czy uznaniu danej usługi za wchodzącą w zakres usługi zarządzania funduszami inwestycyjnymi stoi na przeszkodzie fakt, że usługa ta świadczona jest "na poprzednim etapie opodatkowania, w systemie podatku od towarów i usług i łańcuchu kolejno po sobie następujących transakcji", tj., że usługa ta świadczona jest na rzecz bezpośrednio zarządzającego funduszem (TFI), który dzięki nabywaniu tych usług zwolniony jest z obowiązku wykonywania we własnym zakresie części czynności wchodzących w zakres zarządzania funduszami inwestycyjnymi. Zdaniem Skarżącej fakt, że usługa doradcza i informacyjna świadczona jest przez inny podmiot, niż bezpośrednio zarządzającego funduszem, w żaden sposób nie przeszkadza w traktowaniu tej usługi jako wchodzącej w zakres usług zarządzania funduszami inwestycyjnymi. Co więcej, z orzecznictwa TSUE wynika, że definicja usługi zarządzania została przez to orzecznictwo wypracowana właśnie w celu objęcia nią różnych modeli prowadzenia działalności w zakresie zarządzania funduszami. Skarżąca podnosi, że interpretacja przedstawiona przez organ narusza cel art. 135 (1) (g) Dyrektywy 2006/112/WE, jakim jest zrównanie sytuacji podatkowej podmiotów inwestujących bezpośrednio w papiery wartościowe z sytuacją podmiotów inwestujących za pośrednictwem instytucji zbiorowego inwestowania, a tym samym również podstawową zasadę konstrukcyjną podatku VAT, jaką jest zasada neutralności. Minister Finansów, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie. Jednocześnie podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej interpretacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Kontroli Sądu poddana została interpretacja indywidualna w przedmiocie zwolnienia od podatku od towarów i usług, świadczonych na rzecz Skarżącej usług, polegających na pozyskiwaniu, opracowywaniu i dostarczaniu aktualnych informacji ekonomicznych, danych i analiz gospodarczych, w tym giełdowych oraz informacji politycznych mających wpływ na światowe rynki kapitałowe (usługa [...]). Skarżąca uważała, że usługi te zwolnione są z podatku od towarów i usług jako mieszczące się w zakresie usług zarządzania funduszami inwestycyjnymi (art. 43 ust. 1 pkt 12 ustawy o VAT), stanowiąc usługę doradczą i informacyjną. Zdaniem Ministra Finansów, usługa opisana w stanie faktycznym wniosku o interpretację stanowi dla Skarżącej jedynie i wyłącznie jedno z narzędzi umożliwiających i wykorzystywanych do efektywnego świadczenia przez Skarżącą usług na rzecz funduszy inwestycyjnych. Jest to typowa kompleksowa usługa odpłatnego nabywania informacji w określonym i pożądanym zakresie oraz praktycznego ich zastosowania w obrocie gospodarczym. W związku z tak zarysowanym sporem wskazać należy, że zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 12 ustawy o VAT zwalnia się od podatku usługi zarządzania: a) funduszami inwestycyjnymi i zbiorczymi portfelami papierów wartościowych – w rozumieniu przepisów o funduszach inwestycyjnych, b) portfelami inwestycyjnymi funduszy inwestycyjnych, o których mowa w lit. a, lub ich częścią, c) ubezpieczeniowymi funduszami kapitałowymi w rozumieniu przepisów o działalności ubezpieczeniowej, d) otwartymi funduszami emerytalnymi oraz dobrowolnymi funduszami emerytalnymi w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, a także Funduszem Gwarancyjnym utworzonym na podstawie tych przepisów, e) pracowniczymi programami emerytalnymi w rozumieniu przepisów o pracowniczych programach emerytalnych, f) obowiązkowym systemem rekompensat oraz funduszem rozliczeniowym utworzonymi na podstawie przepisów prawa o publicznym obrocie papierami wartościowymi, a także innymi środkami i funduszami, które są gromadzone lub tworzone w celu zabezpieczenia prawidłowego rozliczenia transakcji zawartych w obrocie na rynku regulowanym w rozumieniu tych przepisów albo w obrocie na giełdach towarowych w rozumieniu przepisów o giełdach towarowych, przez partnera centralnego, agenta rozrachunkowego lub izbę rozliczeniową w rozumieniu przepisów o ostateczności rozrachunku w systemach płatności i systemach rozrachunku papierów wartościowych oraz zasadach nadzoru nad tymi systemami. Zgodnie zaś z art. 135 ust. 1 lit. g) Dyrektywy 112, państwa członkowskie zwalniają transakcje zarządzania specjalnymi funduszami inwestycyjnymi, określonymi przez państwa członkowskie. Nie ulega wątpliwości i nie jest przedmiotem sporu, że pojęcie "zarządzanie" użyte w ww. przepisie należy interpretować zgodnie z jego wspólnotowym znaczeniem wypracowanym przez orzecznictwo TSUE. W świetle bowiem orzecznictwa TSUE pojęcie "zarządzania" specjalnymi funduszami inwestycyjnymi, użyte w art. 135 ust. 1 lit. g) Dyrektywy 112, stanowi autonomiczne pojęcie prawa wspólnotowego, a zatem jego treść nie może być zmieniana przepisami prawa krajowego poszczególnych państw członkowskich. TSUE stwierdził to wprost w wyroku z 4 maja 2006 r. w sprawie C-169/04 Abbey National plc, Inscape Investment Fund przeciwko Commissioners of Customs & Excise – dalej: "wyrok w sprawie Abbey National" (Lex nr 180606). Takie też stanowisko zajmują sądy administracyjne (por. wyrok WSA w Warszawie z 17 stycznia 2013 r. sygn. akt III SA/Wa 1466/12 i WSA we Wrocławiu z 21 listopada 2011 r. sygn. akt 1370/11; dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z wyroku w sprawie Abbey National wynika przy tym, że wykładnia art. 13 część B lit. d) pkt 6 VI Dyrektywy powinna być dokonywana z uwzględnieniem kontekstu, w jaki się wpisuje, celów oraz układu tej dyrektywy oraz z uwzględnieniem zwłaszcza ratio legis zwolnienia, które przewiduje (pkt 59). Przepis art. 135 ust. 1 lit. g) Dyrektywy 112 stanowi odpowiednik ww. przepisu VI Dyrektywy (por. Tabela korelacji, załącznik XII do Dyrektywy 112), a zatem tezy tego orzeczenia pozostają aktualne także na gruncie dyrektywy obecnie obowiązującej. W wyroku tym TSUE wskazał, iż celem zwolnienia z opodatkowania transakcji związanych z zarządzaniem funduszami powierniczymi jest w szczególności ułatwienie małym inwestorom inwestowania w papiery wartościowe za pomocą przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania – zapewnienie neutralności podatkowej wspólnego systemu podatku VAT w kwestii wyboru między inwestowaniem bezpośrednim w papiery wartościowe a inwestowaniem za pośrednictwem przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania (pkt 62-64). TSUE wywiódł następnie, że pojęcie "zarządzania funduszami powierniczymi" obejmuje usługi w zakresie administracyjnego zarządzania i prowadzenia rachunkowości funduszy, świadczone przez podmiot zarządzający będący osobą trzecią, jeżeli – gdy oceniać je globalnie – tworzą one odrębną całość oraz są specyficzne i istotne dla zarządzania tymi funduszami. Świadczone usługi powinny zatem dotyczyć specyficznych i istotnych elementów związanych z zarządzaniem funduszami powierniczymi. Samo świadczenie usług o charakterze materialnym czy też technicznym, takie jak udostępnienie systemu informatycznego, nie jest objęte zakresem art. 13 część B lit. d) pkt 6 VI Dyrektywy. Na takie rozumienie usług zarządzania świadczonych przez osobę trzecią TSUE powołał się także w wyroku z 7 marca 2013 r. w sprawie C-275/11 GfBk Gesellschaft für Börsenkommunikation mbH przeciwko Finanzamt Bayreuth – pkt 20 i 28 – dalej: "wyrok w sprawie GfBk" (Lex nr 1341793). W punktach 22, 23, 24 i 25 tego wyroku TSUE wskazał również, że poza czynnościami polegającymi na zarządzaniu portfelem, do szczególnych funkcji przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania należą funkcje administrowania samymi przedsiębiorstwami zbiorowego inwestowania, takie jak te wymienione w załączniku II do dyrektywy 85/611 zmienionej dyrektywą 2001/107 w rubryce "Administracja" (zob. ww. wyrok w sprawie Abbey National, pkt 64). Z powyższego wynika, że w celu ustalenia, czy usługi doradztwa inwestycyjnego w zakresie inwestowania w zbywalne papiery wartościowe świadczone przez osobę trzecią na rzecz TFI mieszczą się w zakresie pojęcia "zarządzania specjalnymi funduszami inwestycyjnymi" do celów zwolnienia ustanowionego w art. 13 część B lit. d) pkt 6 szóstej dyrektywy, należy, jak zauważył rzecznik generalny w pkt 27 i 31 opinii, zbadać, czy doradztwo inwestycyjne w zakresie inwestowania w zbywalne papiery wartościowe świadczone przez osobę trzecią jest nierozerwalnie związane z działalnością właściwą dla TFI, tak że jego skutkiem jest spełnianie szczególnych i istotnych funkcji zarządzania specjalnym funduszem inwestycyjnym. W tym względzie TSUE zauważył, że usługi polegające na udzielaniu TFI zaleceń w sprawie kupna i sprzedaży aktywów (takich jak opisane sprawie rozpatrywanej przez TSUE czyli w sprawie spółki GfBk – przyp. Sądu) są nierozerwalnie związane z jego szczególną działalnością. Okoliczność, że usługi doradcze i informacyjne nie zostały wymienione w załączniku II do dyrektywy 85/611 zmienionej dyrektywą 2001/107, nie stanowi przeszkody w zaliczeniu ich do kategorii specyficznych usług objętych zakresem czynności "zarządzania" specjalnym funduszem inwestycyjnym w rozumieniu art. 13 część B lit. d) pkt 6 szóstej dyrektywy, ponieważ art. 5 ust. 2 dyrektywy 85/611 zmienionej dyrektywą 2001/107 sam wskazuje, że wyliczenie w omawianym załączniku "nie [jest] wyczerpujące". Zdaniem Sądu nie ulega wątpliwości, że usługi doradcze tworzące odrębną całość oraz dotyczące specyficznych i istotnych elementów związanych z zarządzaniem funduszami powierniczymi objęte są przedmiotowym zwolnieniem. Podkreślenia również wymaga, że usługi zarządzania funduszem inwestycyjnym mogą być powierzone osobom trzecim i powierzenie takie samo w sobie nie ma wpływu na możliwość zastosowania zwolnienia – nie wyklucza tej możliwości. Rzecz jednak w tym, że usługi opisane we wniosku o interpretację nie są tego typu usługami, a więc nie spełniają kryteriów powyżej wskazanych dla uznania ich za usługi zarządzania funduszami inwestycyjnymi. Usługi te, jak zasadnie wskazał Minister Finansów, stanowią jedynie jedno z narzędzi umożliwiających i wykorzystywanych do efektywnego świadczenia przez Skarżącą usług na rzecz funduszy inwestycyjnych. Jest to typowa usługa odpłatnego nabywania informacji w określonym i pożądanym zakresie oraz praktycznego ich zastosowania w obrocie gospodarczym. Z istoty tej usługi wynika, że ma ona ogólny charakter, a nie zindywidualizowany, dotyczący specyficznej działalności zarządzania funduszem inwestycyjnym. Otrzymywana przez Skarżącą usługa może bowiem być przydatna nie tylko dla Skarżącej, ale taką usługę mogą nabywać inne podmioty, którym informacje mieszczące się w opisanej usłudze mogą być przydatne, np. choćby prywatni inwestorzy, gracze giełdowi lub inne osoby. A zatem opisana usługa nie spełnia podstawowego kryterium wynikającego z przywołanego powyżej orzecznictwa TSUE, a mianowicie kryterium bycia specyficzną i istotną dla zarządzania tymi funduszami. Opisana usługa, jak słusznie zauważył Minister Finansów, nie zawiera elementu doradczego do konkretnego procesu inwestycyjnego Skarżącej. To odróżnia tę usługę od usług świadczonych przez spółkę G., której dotyczył wyrok w sprawie G., na którym Skarżąca opiera swoje stanowisko. Zauważenia wymaga, że spółka G. świadczyła na rzecz T. usługi polegające na udzielaniu wspomnianemu T. zaleceń w zakresie kupna i sprzedaży papierów wartościowych. Powyższe zalecenia T. wprowadzało do swojego systemu zleceń kupna i sprzedaży, a po zbadaniu, czy nie naruszają one żadnych ustawowych ograniczeń w zakresie inwestowania dotyczących specjalnych funduszy inwestycyjnych, realizowało je, nierzadko w ciągu kilku minut od ich otrzymania. Mimo że wskazane T. nie dokonywało żadnych własnych wyborów w zakresie zarządzania funduszem inwestycyjnym, to jednak w jego gestii pozostawały wciąż uprawnienia decyzyjne i ostateczna odpowiedzialność. Z powyższego wynika, że G. przekazywała gotowy, zindywidualizowany produkt, który – jak wynika z tego wyroku – nierzadko był przez T. realizowany w ciągu kilku minut od jego otrzymania. Poza tym wynagrodzenie spółki G. było ustalane jako procent średniej miesięcznej wartości funduszu, a więc było związane z wynikiem finansowym funduszu, inaczej niż w niniejszej sprawie, gdzie wynagrodzenie stanowiło z góry ustalone opłaty za świadczoną usługę, nie związane z wynikami finansowymi Skarżącej czy określonego funduszu. A zatem nie można stwierdzić, że podmiot świadczący usługę będącą przedmiotem wniosku o interpretację uczestniczy w działalności towarzystwa funduszy inwestycyjnych. Zdaniem Sądu, podmiot ten przekazuje tylko informacje w ustalonym wcześniej zakresie. Sąd podziela pogląd Ministra Finansów o konieczności odróżnienia usług doradczych, które związane są z prowadzeniem funduszu jako takiego, tzn. służą określeniu polityki inwestycyjnej polegającej m.in. na kupnie i sprzedaży aktywów, od świadczonych na rzecz Skarżącej usług o charakterze informacyjnym, ogólnego przeznaczenia, która może być nabywana przez dowolne osoby fizyczne lub prawne do różnych celów, a nie jedynie dla potrzeb zarządzania funduszami inwestycyjnymi. Zdaniem Sądu, "zarządzanie" funduszami inwestycyjnymi, bez względu na to, jak szerokie znaczenie nadać temu pojęciu, z istoty swej wymaga bieżącego uczestniczenia w działalności specyficznej, typowej dla tego funduszu. Jednak opisana we wniosku usługa z istoty swej nie stanowi usługi mieszczącej się w zarządzaniu funduszami inwestycyjnymi i ta okoliczność wyklucza zastosowanie do niej zwolnienia przewidzianego w art. 43 ust. 12 ustawy o VAT. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd nie stwierdził, aby w rozpoznanej sprawie doszło do naruszenia prawa, które miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżąca otrzymała interpretację indywidualną zawierającą prawidłową ocenę jej stanowiska oraz prawidłowe stanowisko Ministra Finansów co do możliwości objęcia opisanych przez nią usług zwolnieniem od podatku od towarów i usług, przewidzianym w art. 43 ust. 1 pkt 12 ustawy o VAT. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło