III SA/Lu 954/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal,, Sędzia WSA Ewa Ibrom, Protokolant Specjalista Wiesława Dudek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 20 lutego 2014 r. sprawy ze skargi D. P. na czynność Starosty z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu I. uchyla zaskarżony akt w części dotyczącej zwrotu opłat nienależnie pobranych za karty pojazdu nr: nr [...], nr [...], nr [...]; II. uznaje obowiązek Starosty dokonania na rzecz D. P. zwrotu kwoty 1 275 zł (tysiąc dwieście siedemdziesiąt pięć złotych), stanowiącej część opłat uiszczonych za wydanie kart pojazdów: nr [...], dotyczącej samochodu osobowego marki M. o nr rejestracyjnym [...], nr [...] dotyczącej samochodu marki B. o nr rejestracyjnym [...], nr [...] dotyczącej samochodu osobowego marki A. o nr rejestracyjnym [...]; III. w pozostałej części oddala skargę; IV. zasądza od Starosty na rzecz D. P. kwotę 457 zł ( czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia [...] września 2013 r., D. P. wniósł do Starostwa Powiatowego w Ś. o stwierdzenie uprawnienia do otrzymania zwrotu łącznej kwoty 2.200,00 zł za wydanie kart pojazdów nr "A" dla pojazdu marki Mercedes-Benz Sprinter o nr rej. "a", nr "B" dla pojazdu marki Mercedes-Benz Sprinter o nr rej. "b", nr "C" dla pojazdu marki BMW 525 o nr rej. "c" oraz o nr "D" dla pojazdu marki Audi 80 o nr rej. "d". Pismem z dnia [...] października 2013 r., Starosta odmówił skarżącemu zwrotu opłaty za kartę pojazdu. Organ wskazał, że zgodnie z art. 79 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.), dalej: Ordynacja podatkowa, prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania, który zgodnie z art. 70 Ordynacji podatkowej wynosi 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Opłatę za wydanie karty pojazdu nr "B" uiszczono [...] marca 2004 r., zatem okres przedawnienia zobowiązania do wystąpienia z wnioskiem upłynął [...] grudnia 2009 r. Termin do złożenia wniosku o zwrot opłaty za kartę pojazdu nr "C" upłynął w dniu [...] grudnia 2009 r., dla karty pojazdu nr "D" [...] grudnia 2010 r., natomiast dla karty pojazdu nr "A" – 31 grudnia 2007 r. Pismem z dnia [...] października 2013 r. skarżący wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa. Pismem z dnia [...] października 2013 r. Starosta Ś. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie D. P. wniósł o uchylenie zaskarżonego aktu i uznanie obowiązku Starosty Ś. dokonania na rzecz skarżącego zwrotu łącznej kwoty 2.200,00 zł stanowiącej część opłaty uiszczonej za wydanie kart pojazdów nr "A" dla pojazdu marki Mercedes-Benz o nr rej. "a", nr "B" dla pojazdu marki Mercedes-Benz o nr rej. "b", nr "C" dla pojazdu marki BMW 525 o nr rej. "c" oraz o nr "D" dla pojazdu marki Audi 80 o nr rej. "d". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: W niniejszej sprawie skarga dotyczy aktu Starosty Ś. polegającego na odmowie zwrotu łącznej kwoty 2.200,00 zł, która stanowi część opłaty, jaką skarżący uiścił za wydanie kart pojazdu przy pierwszej rejestracji czterech pojazdów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Opłata w wysokości 500 zł za wydanie karty pojazdu nr "B" dla pojazdu marki Mercedes-Benz o nr rej. "b" została przez skarżącego uiszczona w dniu [...] marca 2004 r., karty pojazdu nr "C" dla pojazdu marki BMW 525 o nr rej. "c" – w dniu [...] września 2004 r., karty pojazdu nr "D" dla pojazdu marki Audi 80 o nr rej. "d" – w dniu [...] października 2005 r. Natomiast opłata w wysokości 1000 zł za wydanie karty pojazdu nr "A" dla niedopuszczonego do ruchu czasowo lub warunkowo w państwie pochodzenia pojazdu marki Mercedes-Benz o nr rej. "a", została przez skarżącego uiszczona w dniu [...] września 2002 r. Na wstępie należy wskazać, że kwestia dopuszczalności skierowania żądania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu na drogę administracyjną została ostatecznie rozstrzygnięta uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt l OPS 3/07, w której stwierdzono, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, uiszczonej na podstawie powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r., jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego. W uchwale podkreślono, że obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie karty pojazdu powstaje w toku indywidualnej sprawy administracyjnej o rejestrację pojazdu, rozstrzyganej przez organ administracji publicznej w drodze decyzji administracyjnej. Zatem obowiązek uiszczenia opłaty ma charakter obowiązku administracyjnego, który wynika z przepisów prawa. Organ administracji publicznej jest uprawniony do orzekania w przedmiocie tego obowiązku, z tym że nie ma podstawy do rozstrzygania o tym w drodze decyzji administracyjnej. Dlatego odnosząc się do żądania zwrotu opłaty za kartę pojazdu organ odnosi się do obowiązku wynikającego z przepisów prawa, a więc podejmuje akt lub czynność, które nie są decyzją lub postanowieniem. W tej sytuacji skarga do sądu administracyjnego opiera się więc na art. 3 § 2 ust. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2013 r. poz. 270 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a. Wskazano przy tym, iż droga ta jest dopuszczalna obok możliwości dochodzenia roszczenia przed sądem powszechnym (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2007 r., sygn. akt III CZP 35/07). Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 187 § 2 p.p.s.a., uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego jest w danej sprawie wiążąca. Związanie uchwałą odnosi się również do innych spraw sądowoadministracyjnych, w których miałby być stosowany interpretowany przepis. Zgodnie bowiem z art. 269 § 1 p.p.s.a., jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni akceptuje ocenę Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażoną w powołanym orzeczeniu, uznając, że zaprezentowany pogląd jest nadal aktualny i znajduje zastosowanie również w rozpoznawanej sprawie. Mając na uwadze powyższe należało uznać wniesioną skargę za dopuszczalną z punktu widzenia właściwości rzeczowej sądu. Materialnoprawną podstawą pobrania opłaty za wydanie kart pojazdu nr "B" dla pojazdu marki Mercedes-Benz o nr rej. "b", nr "C" dla pojazdu marki BMW 525 o nr rej. "c" oraz nr "D" dla pojazdu marki Audi 80 o nr rej. "d", był przepis art. 77 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym. Natomiast § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, wydanego na podstawie delegacji ustawowej z art. 77 ust. 4 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym, zawierającej upoważnienie dla ministra właściwego do spraw transportu do określenia w drodze rozporządzenia wysokości opłaty za kartę pojazdu, opłatę za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji na terytorium RP określał na kwotę 500 zł. Rozporządzenie to stanowiło podstawę pobrania od skarżącego przez organ rejestrujący opłaty za kartę pojazdu wskazanych wyżej pojazdów w określonej wysokości. Trybunał Konstytucyjny, wyrokiem z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04 orzekł o niezgodności § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym i art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP. Jednocześnie odroczył termin utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu do dnia 1 maja 2006 r. W uzasadnieniu orzeczenia Trybunał wskazał, że niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym polega na tym, że przez zawyżenie wysokości opłaty wykroczono poza zakres upoważnienia zawartego w ustawie. Rozporządzenie bowiem, niezgodnie ze wskazanymi w ustawie wytycznymi w postaci nakazu uwzględnienia rzeczywistego znaczenia karty pojazdu dla rejestracji pojazdu oraz kosztów związanych z drukiem i dystrybucją karty, ustalało opłatę, uwzględniając dodatkowo koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca nie przewiduje. Dlatego też § 1 ust. 1 powołanego rozporządzenia został uznany za niezgodny również z art. 92 ust. 1 Konstytucji, który nakazuje wydanie rozporządzeń w celu wykonania ustaw i wyklucza przejmowanie przez organ wydający rozporządzenie uprawnień ustawodawcy. Rozporządzenie może być bowiem wydane wyłącznie na podstawie wyraźnego, a więc nie opartego tylko na domniemaniu lub na wykładni celowościowej, szczegółowego upoważnienia ustawy, w granicach tego upoważnienia i w celu wykonania ustawy. Trybunał uznał ponadto, że § 1 ust. 1 rozporządzenia jest niezgodny z art. 217 Konstytucji, gdyż ustanowiona w nim opłata stanowi – ze względu na niewspółmierność do rzeczywistych kosztów świadczonej usługi - daninę publiczną o charakterze podatkowym. Wobec powyższego należy stwierdzić, że naruszenie prawa przez organ administracji publicznej w przypadku wydania kart pojazdu nr "B", nr "C" oraz nr "D" polegało w niniejszej sprawie na odmowie zwrotu części opłaty za wydanie kart pojazdów w oparciu o przepis rozporządzenia, który jest niezgodny z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP, z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym, obowiązujących w dacie pobrania opłaty. Stwierdzenie naruszenia prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy sprawia, że skargę należało uwzględnić. Skutkiem tego jest uchylenie zaskarżonego aktu w części dotyczącej zwrotu nienależnie pobranych opłat za karty pojazdu: nr "B", nr "C", nr "D", na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. Sąd może uznać w wyroku uprawnienie lub obowiązek wynikający z przepisów prawa. W postanowieniu z dnia 11 maja 2007 r. sygn. akt I OSK 573/07, a także w późniejszych orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny wyrażał pogląd, że obowiązek uiszczenia opłaty za kartę pojazdu ma charakter publicznoprawny, a więc wynikający z przepisów prawa administracyjnego. Sprawa odmowy zwrotu opłaty jako dotycząca obowiązku publicznoprawnego ma swoje źródło w przepisach regulujących obowiązek uiszczenia opłaty za kartę pojazdu, tj. art. 77 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym oraz § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu. Nie ma przy tym znaczenia, że ten ostatni przepis wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. został uznany za niezgodny z Konstytucją RP (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 590/09). Skoro żądanie zwrotu opłaty dotyczy obowiązku wynikającego z przepisów prawa, to podmiot, którego obowiązku dotyczy akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. ma prawo żądać aby sąd orzekł o jego istnieniu lub nieistnieniu (art. 146 § 1 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie Sąd uznając obowiązek organu do zwrotu skarżącemu części opłaty za karty pojazdów i ustalając wysokość części podlegającej zwrotowi w kwocie 1.275,00 zł , kierował się treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 17 stycznia 2006 r., o którym mowa była powyżej. Sąd uznał, że niewątpliwie uiszczona przez skarżącego kwota 500 zł za wydanie kart pojazdu dla wskazanych powyżej pojazdów była zawyżona w stosunku do pobranej, gdyż opłata winna uwzględniać wysokość kosztów związanych z drukiem i dystrybucją, o których mowa w art. 77 ust. 5 Prawa o ruchu drogowym. Powyższe uzasadnia obowiązek organu, który pobrał opłatę do zwrotu skarżącemu różnicy pomiędzy opłatą pobraną a należną z uwzględnieniem wytycznych zawartych w powołanym przepisie. W celu ustalenia wysokości kwoty podlegającej zwrotowi należy odnieść się do przepisu § 1 ust. 1 obecnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r. (Dz. U. z 2006 r., Nr 59, poz. 421), zgodnie z którym opłata za kartę pojazdu wynosi 75 zł. Zatem różnica pomiędzy kwotą 500 zł (opłatą uiszczoną przez skarżącą za kartę pojazdu dla wskazanego wyżej samochodu) a kwotą 75 zł (opłatą pobieraną na podstawie rozporządzenia z 2006 r.) wynosi 425 zł. Dodatkowym argumentem przemawiającym za taką interpretacją jest też fakt, że w § 1 ust. 2 rozporządzenia z 2003 r. opłata przewidziana za wydanie wtórnika karty pojazdu także wynosiła 75 zł. Kwota w tej samej wysokości wyznaczona została też za wydanie wtórnika karty pojazdu w § 1 ust. 2 rozporządzenia z 2006 r. (por. wyroki NSA: z dnia 9 grudnia 2009 r., sygn. akt l OSK 773/09, z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt l OSK 842/09, wyrok WSA w Lublinie z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt III SA/Lu 46/10). Odmiennie sytuacja przedstawia się w odniesieniu do uiszczonej w dniu [...] września 2002 r. przez skarżącego opłaty w wysokości 1000 zł za wydanie karty pojazdu nr "A" dla pojazdu marki Mercedes-Benz o nr rej. "a". Opłata ta została uiszczona na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. z 2002 r., Nr 18, poz. 177), dalej: Rozporządzenie z dnia 4 marca 2002 r., które obowiązywało w okresie od 10 marca 2002 r. do 21 sierpnia 2003 r. Powyższy przepis przewidywał opłatę w wysokości 1000 zł za wydanie karty pojazdu dla pojazdu niedopuszczonego do ruchu lub dopuszczonego do ruchu czasowo lub warunkowo w państwie pochodzenia. Zgodność Rozporządzenia z dnia 4 marca 2002 r. z obowiązującymi przepisami prawa do dnia dzisiejszego nie została zakwestionowana, a co za tym idzie, pobranie tej opłaty w okresie obowiązywania w/w rozporządzenia było zgodne z prawem. Organ rejestrujący nie jest zatem zobowiązany do jej zwrotu. W tym zakresie skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a. Odnosząc się do podnoszonego przez organ zarzutu przedawnienia podkreślić należy, że w unormowaniach obowiązujących w datach poszczególnych zdarzeń, zarówno w prawie o ruchu drogowym, ani w aktach zmieniających tę ustawę, ustawodawca nie przewidział wprost takiego przedawnienia. Przepis art. 118 Kodeksu cywilnego, regulujący terminy przedawnienia roszczeń cywilnoprawnych, nie może być wprost stosowany do zobowiązań publicznoprawnych, jakim jest opłata za kartę pojazdu. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 146 § 1 i 2 oraz art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c/ w rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461).