I SAB/Wa 686/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt Sędziowie WSA Dariusz Chaciński WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2016 r. sprawy ze skargi J. K. i Z. K. na bezczynność Prezydenta Miasta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta Miasta [...] do rozpoznania wniosku J. K. i Z. K. z dnia [...] sierpnia 2011 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] ozn. hip. "[...]" pochodzącą z "[...]" - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta Miasta [...] na rzecz skarżących J. K. i Z. K. solidarnie kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. J. K. i Z. K. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność i przewlekłość Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 31 sierpnia 2011 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość [...], ozn. hip. jako "[...]", pochodzącą z "[...]". Prezydentowi W. zarzucili naruszenie art. 36 § 1 w zw. z art. 35 § 1 i 3 w zw. z art. 12 Kpa, polegające na braku podejmowania działań bezpośrednio zmierzających do wydania rozstrzygnięcia w sprawie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania. Mając na uwadze powyższe wnieśli o: 1. wyznaczenie Prezydentowi W. niezwłocznego terminu do wydania decyzji rozstrzygającej wniosek o przyznanie odszkodowania; 2. rozpoznanie niniejszej skargi w postępowaniu uproszczonym, z uwagi na charakter sprawy, dotyczący rozpoznania sprawy o bezczynność organu; 3. zasądzenie od Prezydenta W. zwrotu na rzecz skarżących kosztów postępowania w, tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przypisanych. Na wypadek, gdyby Prezydent W. nie zastosował się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej "Ppsa" skarżący wnieśli o: 1. orzeczenie o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 w zw. z art. 55 ust. 1 Ppsa; 2. rozpoznanie sprawy na podstawie nadesłanego odpisu skargi oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów w trybie art. 106 Ppsa z dokumentów dołączonych do skargi dla wykazania bezczynności Prezydenta W. przy rozpoznaniu wniosku o odszkodowanie. W uzasadnieniu podnieśli, że na podstawie wniosku z dnia 31 sierpnia 2011 r. (data wpływu do organu 2 września 2011 r.) toczy się postępowanie o odszkodowanie w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami – zwanej dalej "ugn". Wniosek ten nie jest rozpoznany zaś Prezydent W. nie podjął jakiejkolwiek czynności celem rozpoznania wniosku. W związku z tym pismem z dnia 2 marca 2015 r. skarżący wystąpili do Wojewody [...] z zażaleniem na bezczynność organu. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] maja 2015 r. Wojewoda [...] uznał wniesione zażalenie za zasadne oraz wyznaczył Prezydentowi W. dodatkowy termin trzymiesięczny na załatwienie sprawy. Skarżący uważają, że Wojewoda błędnie wyznaczył termin 3 miesięcy, skoro terminy miesięczne i dwumiesięczne, o których mowa w przepisie art. 35 Kpa są terminami maksymalnymi. Skarżący uważają, że Prezydent W. wielokrotnie przekroczył maksymalne terminy do wydania rozstrzygnięcia w sprawie o przyznanie odszkodowania. Postawa Prezydenta świadczy o bezczynności i przewlekłości organu. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie i nierozpatrywanie sprawy w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu wskazał, że przed Prezydentem W. prowadzone jest - z wniosku spadkobierców dawnych właścicieli - postępowanie administracyjne o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, zgodnie z art. 215 ust. 2 ugn. Nieruchomość [...] ozn. jako "[...]" stanowiła własność L. K., który nabył ja aktem notarialnym z [...] września 1928 r. W dniu 21 czerwca 2004 r. następcy prawni dawnego właściciela wystąpili z wnioskiem o odszkodowanie za tę nieruchomość będącą gospodarstwem rolnym. Prezydent W. decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. odmówił spadkobiercom dawnego właściciela przyznania odszkodowania za gospodarstwo rolne, z uwagi na fakt, iż zarówno dawny właściciel jak i jego następcy nie prowadzili tego gospodarstwa. Decyzja została utrzymana w mocy przez Wojewodę [...] (decyzja nr [...] z dnia [...] listopada 2012r.). Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 czerwca 2013, sygn. akt I SA/Wa 136/13) oddalił skargę w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za grunt. W tym wyroku WSA wskazał, iż organ prowadzący postępowanie prawidłowo ocenił, iż dawny właściciel nie prowadził przedmiotowego gospodarstwa rolnego, jak i okoliczność istnienia gospodarstwa rolnego na przedmiotowej nieruchomości. Sąd podkreślił, iż stanowisko to było podtrzymywane także przez stronę do czasu złożenia skargi do WSA. WSA wskazał jednak, iż wyrok dotyczy postępowania prowadzonego w trybie art. 215 ust. 1, a nie 215 ust. 2 ugn i nierozpoznanie w tym zakresie pozostaje bez wpływu na wydane decyzje administracyjne, nadto nie ma żadnych przeszkód by wniosek w tej części został rozpatrzony, dlatego też zarzut ten nie mógł wywrzeć zamierzonego skutku. W dniu 31 sierpnia 2011 r. strony złożyły wniosek o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość w trybie art. 215 ust. 1 i 2 ugn. Wniosek ten był popierany w zażaleniu na bezczynność oraz odwołaniu od decyzji Prezydenta W. Wojewoda [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] maja 2015 r. uznał zażalenie na nierozpoznanie wniosku w terminie za uzasadnione i wyznaczył dodatkowy termin na jego rozpoznanie - trzy miesiące od daty otrzymania postanowienia ([...] maja 2015 r.). W celu zakończenia postępowania i wydania decyzji merytorycznie rozstrzygającej sprawę zostanie obecnie zlecone wykonanie przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego, który stanowić będzie podstawę do określenia wysokości należnego odszkodowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. W pierwszej kolejności do wyjaśnienia pozostawało to, czy przedmiotem skargi wniesionej w piśmie z dnia 18 marca 2015 r. jest bezczynność Prezydenta W., czy przewlekłość w prowadzeniu postępowania odszkodowawczego. Jeżeli chodzi o to zagadnienie Sąd zauważa, że w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w orzecznictwie sądowym wyrażono pogląd, że w zakresie wskazanych w piśmie inicjującym postępowanie przed sądem administracyjnym postaci niedziałania organu, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 8 Ppsa sąd administracyjny nie jest związany kwalifikacją wskazaną przez skarżącego. Ostateczną decyzję dotyczącą tego, czy w danej sprawie istnieje stan bezczynności organu, czy stan przewlekłości prowadzonego postępowania podejmuje Sąd i daje temu wyraz w wyroku wydanym po zamknięciu rozprawy (por. postanowienie NSA z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12, LEX nr 1219576). Po zapoznaniu się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie Sąd stwierdził, że w momencie orzekania przez Sąd Prezydent W. pozostaje w stanie bezczynności w przedmiocie rozpoznania wniosku J. K. i Z. K. z dnia 31 sierpnia 2011 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość [...], ozn. hip. jako "[...]", pochodzącą z "[...]". Nie budzi bowiem wątpliwości Sądu, że w niniejszej sprawie Prezydent W. pozostaje w bezczynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z pkt 1 Ppsa. Trzeba bowiem mieć na uwadze, że maksymalny termin na załatwienie sprawy jaki przewiduje przepis art. 35 § 3 Kpa (termin dwóch miesięcy) został w niniejszej sprawie wielokrotnie przekroczony. Poza sporem jest to, że w aktach administracyjnych znajduje się wniosek J. K. i Z. K. z dnia 31 sierpnia 2011 r. o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość [...]. Do momentu orzekania przez Sąd podstawową postacią niedziałania organu była sama zwłoka w załatwieniu sprawy w terminie ustawowym, wynikającym z przepisu art. 35 § 3 Kpa. Jak wynika z akt sprawy do chwili obecnej decyzja w sprawie nie została wydana. Sąd uznał, że istniejąca w sprawie bezczynność organu ma charakter rażącego naruszenia prawa. W niniejszej sprawie wniosek o odszkodowanie zalega w aktach sprawy od ponad 5 lat i 6 miesięcy. Prezydent W. nie prowadził żadnego postępowania wyjaśniającego na skutek wniosku z dnia 31 sierpnia 2011 r. w zakresie ustalenia przesłanek z art. 215 ust. 2 ugn, mimo, że w uzasadnieniu prawomocnego wyroku z dnia 12 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 136/13 WSA w Warszawie, kontrolując legalność decyzji załatwiających w administracyjnym toku instancji sprawę dotyczącą przedmiotowej nieruchomości, ale prowadzoną w trybie art. 215 ust. 1 ugn, wyraźnie wskazał, że nie ma przeszkód by rozpatrzyć wniosek o odszkodowanie oparty na podstawie prawnej z art. 215 ust. 2 ugn, który wpłynął do organu w dniu 2 września 2011 r. Organ nie zlecił też sporządzenia operatu szacunkowego, mimo, że zobowiązał się do tego w odpowiedzi na skargę, z uwagi na brak środków finansowych na wypłatę odszkodowań (oświadczenie pełnomocnika organu złożone na rozprawie). Zdaniem Sądu, brak środków finansowych na wypłatę odszkodowań nie miał wpływu na ocenę charakteru występującej w niniejszej sprawie bezczynności Prezydenta W. Kwestia posiadania środków finansowych nie jest przesłanką warunkującą samo wydanie decyzji w sprawie o odszkodowanie za nieruchomość warszawską. Ta okoliczność ma znaczenie dopiero na etapie wykonania decyzji ustalającej odszkodowanie, a więc wypłaty odszkodowania. Wobec tego, że sprawy dotyczące odszkodowań za nieruchomości [...] są sprawami szczególnie skomplikowanymi Sąd uznał za właściwe zobowiązanie Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o odszkodowanie w terminie 3 miesięcy, od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Wyznaczenie organowi terminu w powyższym wymiarze jest celowe, z uwagi na stan prowadzonego w sprawie postępowania. Jeżeli bowiem okaże się, że przesłanki z art. 215 ust. 2 ugn będą spełnione (czego na obecnym etapie sprawy nie można ocenić), wówczas konieczne będzie zlecenie biegłemu rzeczoznawcy majątkowemu sporządzenia operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości, do którego strony mają prawo wnieść zastrzeżenia i uwagi. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 149 Ppsa orzekł, jak w sentencji. O zwrocie skarżącemu kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 Ppsa w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490).