IV SA/Po 1069/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędziowie WSA Izabela Bąk-Marciniak spr.) WSA Maciej Busz Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 marca 2016 r. sprawy ze skargi M. [...] w T. na zarządzenie Burmistrza Miasta T. z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie wprowadzenie polityki antymobbingowej. postanawia odrzucić skargę M. [...] w T. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na zarządzenie Burmistrza Miasta T. z dnia [...] października 2015r. nr [...] w sprawie wprowadzenia w Urzędzie Miejskim w T. Wewnętrznej Polityki Antymobbingowej. Zarządzeniem tym organ na podstawie art. 33 usta.3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r., o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r., poz. 594 ze zm.), wprowadził wewnętrzną politykę antymobbingową stanowiącą załącznik do niniejszego zarządzenia. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że Burmistrz Miasta T.nie przedłożył do zaopiniowania (konsultacji) oraz uzgodnienia M[...]w T.założeń i projektu zaskarżonego zarządzenia, czym naruszył art.19 ust.1-2 i art.28 ustawy z dnia 23 maja 1991r. o związkach zawodowych oraz art.104(2) § 1 w zw. z art.94 (3) § 1, art.104 § 1, art.104 (1) § 1 pkt 8 ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. Kodeks pracy. Skarżący podniósł, że polityka antymobbingowa powinna być częścią regulaminu pracy, którego postanowienia muszą być konsultowane ze skarżącym. W odpowiedzi na skargę Burmistrz Miasta T. wniósł o jej oddalenie wskazując, że podniesione w skardze zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Wyjaśnił ponadto, że zgodnie z art.19 ust.1 ustawy o związkach zawodowych reprezentatywna organizacja związkowa, ma prawo opiniowania założeń i projektów aktów prawnych w zakresie objętym zadaniami związków zawodowych. Zadania związków zawodowych to zagadnienia dotyczące warunków pracy, płacy, spraw socjalnych oraz praw i wolności związkowych. Zadania te są związane bezpośrednio ze stosunkiem pracy oraz dotyczą relacji pracownik – pracodawca. Aktami które dotykają tej materii są np. regulamin wynagradzania, regulamin pracy, regulamin zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. Wszystkie one kształtują stosunek pracy i bezpośrednio wpływają na jego treść i warunki. Zgodnie z art.104 § 1 Kodeksu pracy regulamin pracy ustala organizację i porządek w procesie pracy oraz związane z tym prawa i obowiązki pracodawcy i pracowników. Przepisy nie określają w sposób wyczerpujący jakie zagadnienia powinny być uregulowane w regulaminie pracy. Są to m.in. kwestie związane z organizacją pracy, warunkami przebywania na terenie zakładu pracy w czasie pracy i po jej zakończeniu, wyposażenia pracowników w narzędzia i materiały, a także w odzież i obuwie robocze oraz w środki ochrony indywidualnej i higieny osobistej, czasem pracy, wynagrodzeniem. Taki regulamin został wprowadzony zarządzeniem Nr [...] Burmistrza Miasta T. z dnia [...] lutego 2005r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu pracy Urzędu Miejskiego w T.. Uregulowano w nim wprost konkretne prawa i obowiązki pracowników i pracodawcy. Zaskarżóne zarządzenie zaś nie kształtuje stosunku pracy, nie reguluje praw i obowiązków pracodawcy i pracowników. Zawiera wyłącznie postanowienia ściśle proceduralne, związane z powoływaniem komisji antymobbingowej i prowadzeniem postępowania wyjaśniającego przez pracodawcę. Zarządzenie nie jest materią regulaminu pracy, zatem organ nie miał obowiązku konsultowania ze związkami zawodowymi projektu zaskarżonego zarządzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., powołana dalej jako: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, jak również inne niż określone w pkt 5 akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a.). Ponadto stosownie do treści art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. - o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może – po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia – zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Jak wskazano już wcześniej M. domaga się skontrolowania zarządzenia nr [...] Burmistrza Miasta T. z dnia [...] października 2015r. w sprawie wprowadzenia w Urzędzie Miejskim w T. Wewnętrznej Polityki Antymobbingowej. Z treści zarządzenia wynika, że materialnoprawną podstawę jego wydania stanowiły przepisy Kodeksu pracy ustawa z dnia 26 czerwca 1974r. (Dz. U. z 2014r. poz. 1662 ze zm.). Zgodnie z art.94(3) § 1 k.p. pracodawca jest obowiązany przeciwdziałać mobbingowi. Mobbing oznacza działania lub zachowania dotyczące pracownika lub skierowane przeciwko pracownikowi, polegające na uporczywym i długotrwałym nękaniu lub zastraszaniu pracownika, wywołujące u niego zaniżoną ocenę przydatności zawodowej, powodujące lub mające na celu poniżenie lub ośmieszenie pracownika, izolowanie go lub wyeliminowanie z zespołu współpracowników ( § 2). Pracownik, u którego mobbing wywołał rozstrój zdrowia, może dochodzić od pracodawcy odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę (§ 3). A zatem w zakładzie pracy zobowiązanym do podejmowania działań o charakterze antymobbingowym jest pracodawca i jego zadaniem jest zapobieganie wystąpieniu przemocy psychicznej w miejscu pracy i pomoc ofierze przez wyeliminowanie mobbingu występującego w środowisku pracy. Działanie to może polegać na opracowaniu zasad przeciwdziałania zjawiskom mobbingowym, gdzie jasno i jednoznacznie określone zostaną zasady podległości służbowej pracowników, ich kompetencje i zakres obowiązków, sposoby podejmowania decyzji oraz rozwiązywania ewentualnych konfliktów i zasady przepływu informacji (można wykorzystać do tego regulamin pracy lub zakładowy układ zbiorowy). Wójt (burmistrz, prezydent) jest kierownikiem urzędu i z tego tytułu wykonuje uprawnienia zwierzchnika służbowego w stosunku do pracowników urzędu i kierowników gminnych jednostek organizacyjnych. Zgodnie z art.4 ustawy z dnia 22 marca 1990r. o pracownikach samorządowych (T.j. Dz.U. z 2001r. Nr 142, poz.1593 ze zm.) "czynności w sprawach z zakresu prawa pracy za jednostki, o których mowa w art.1, zwane – pracodawcami samorządowymi - dokonują : (...) 2a) wójt (burmistrz, prezydent) – wobec zastępcy wójta ( burmistrza, prezydenta), sekretarza gminy, skarbnika gminy oraz kierowników gminnych jednostek organizacyjnych, (...) 4) w urzędzie jednostki samorządu terytorialnego – wójt (burmistrz, prezydent miasta), starosta, marszałek województwa wobec pozostałych pracowników urzędu oraz wobec kierowników samorządowych jednostek organizacyjnych będących samodzielnymi pracodawcami samorządowymi innymi niż wymienieni w pkt 1-3". Wykonywanie przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) czynności za pracodawcę samorządowego jest działaniem w jego imieniu i ze skutkiem prawnym dla pracodawcy samorządowego. Są to zatem czynności pracodawcy samorządowego, a nie organu samorządu terytorialnego. Zatrudnianie pracowników samorządowych nie jest wykonywaniem przez organy samorządu terytorialnego zadania publicznego. Organizacja i funkcjonowanie urzędu jest określone przez wójta, burmistrza, prezydenta – jako kierowników urzędu samodzielnie, w ramach ich własnych, ustawowych kompetencji, w drodze regulaminu organizacyjnego. Ustawy samorządowe nie wprowadzają szczegółowych rozwiązań w tej materii. Należy zatem uznać, że w zakresie struktury organizacyjnej urzędu, co do ilości, charakteru, zakresów działania, usytuowania czy hierarchii wewnętrznych komórek organizacyjnych i poszczególnych stanowisk pracy, a także podziału kompetencji, zasad współpracy, wzajemnych relacji między nimi, obsady personelu – organ wykonawczy gminy ma zachowaną swobodę. Kierowanie więc urzędem i posiadanie uprawnień zwierzchnika służbowego w stosunku do pracowników urzędu oraz kierowników gminnych jednostek organizacyjnych oznacza, że wójt, burmistrz, prezydent miasta) kieruje pracą zatrudnionych pracowników każdego szczebla. Należy więc przyjąć, że kwestie te są regulowane samodzielnie przez burmistrza w ramach nadanego przez niego – mocą zarządzenia – regulaminu organizacyjnego oraz poprzez określenie zadań danych komórek organizacyjnych, stanowisk pracy oraz w zakresach czynności pracowników lub w drodze odrębnego aktu wewnętrznego kierownictwa, choćby upoważnienia (art.31 § 1 oraz art.94 pkt 1 k.p.). W ocenie Sądu kwestionowane zarządzenie stanowi akt wewnętrzny odnoszący się wyłącznie do pracowników urzędu. Zarządzenie to należy traktować jako regulamin pracy oddziaływujący wyłącznie wewnętrznie, w żadnym przypadku nie mający wpływu na prawa i obowiązki osób spoza zakładu pracy – Urzędu Miasta w T.. A zatem skarga na zarządzenie w tego rodzaju sprawach nie będzie podlegała kognicji sądów administracyjnych, gdyż rozstrzygnięcie w tym przedmiocie nie należy do aktów z zakresu administracji publicznej, to jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji. Na marginesie należy wskazać, iż regulamin pracy wydany przez pracodawcę bez wymaganego uzgodnienia z zakładową organizacją związkową nie ma mocy wiążącej (art.104(2) k. p. i art.30 ust.5 ustawy o związkach zawodowych) – tak wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 2001r. sygn.. akt I PKN 320/00. | | | |