I FZ 42/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Hieronim Sęk, , , po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 grudnia 2016 r. sygn. akt III SA/Gl 2398/15 o odrzuceniu skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 września 2016 r., sygn. akt III SA/Gl 2398/15 w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od czerwca 2010 r. do sierpnia 2011 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. 1. Wyrokiem z dnia 7 września 2016 r., sygn. akt III SA/Gl 2398/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę P. G. (dalej: Strona lub Skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 2 października 2015 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od czerwca 2010 r. do sierpnia 2011 r. 2. Skarżący od powyższego wyroku wniósł skargę kasacyjną. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 19 grudnia 2016 r., sygn. akt III SA/Gl 2398/15, odrzucił skargę kasacyjną Strony. W motywach takiego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że: - w świetle art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.) skarga kasacyjna, aby mogła uzyskać dalszy bieg powinna zawierać wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy; - na mocy natomiast art. 47 § 1 P.p.s.a. do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników; - w niniejszej sprawie skarga kasacyjna Strony nie zawierała wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy; - Skarżącego wezwano do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej przez złożenie takiego wniosku albo oświadczenia, wraz z odpisem dla strony przeciwnej; - w zakreślonym terminie opisane braki nie zostały należycie uzupełnione; - wprawdzie w piśmie z dnia 7 grudnia 2016 r. pełnomocnik Skarżącego zawarł wniosek o przeprowadzenie rozprawy (na str. 3 zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji mylnie podał, że Skarżący "zrzeka się przeprowadzenie rozprawy" - przyp. NSA), ale nie przedłożył odpisu tego pisma dla organu; - z tych względów skargę kasacyjną należało odrzucić na podstawie art. 178 oraz art. 176 § 1 i § 2 w związku z art. 47 § 1 P.p.s.a. 4. Na powyższe postanowienie Strona wniosła zażalenie, domagając się jego uchylenia. Sądowi pierwszej instancji zarzuciła naruszenie: - art. 178 § 2 w związku z art. 176 P.p.s.a. przez ich niewłaściwe zastosowanie będące konsekwencją błędnego przyjęcia, że nie uzupełniła braku formalnego skargi kasacyjnej przez nie dołączenie odpisu pisma; - art. 47 § 1 w związku z art. 49 § 1 P.p.s.a. przez ich niezastosowanie, tj. przez brak wezwania Skarżącego do usunięcia braku formalnego pisma z dnia 7 grudnia 2016 r., czyli złożenia odpisu tego pisma; - art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez pozbawienie Strony możliwości merytorycznego rozpoznania sprawy przez Sąd, w sytuacji gdy brak pisma z dnia 7 grudnia 2016 r. nie stanowił braku formalnego skargi. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5.1. Zażalenie jako usprawiedliwione podlegało uwzględnieniu. 5.2. Według art. 176 § 2 P.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma strony oraz zawierać wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy. W sytuacji, gdy skarga kasacyjna nie spełnia wymagań przewidzianych w art. 176 P.p.s.a., innych niż przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, przewodniczący wzywa stronę do usunięcia braków w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi (art. 177a P.p.s.a.). 5.3. W realiach sprawy skarga kasacyjna (karty 107-112) nie zawierała wniosku o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy. Okoliczność ta jest bezsporna; tak przyjął Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu i nie kwestionowała tego również Strona. Brak ten zresztą został uzupełniony przez Stronę w piśmie z dnia 7 grudnia 2016 r., w którym zawarto wniosek o rozpatrzenie skargi kasacyjnej na rozprawie. Kwestią sporną pozostawało więc tylko to, czy Sąd pierwszej instancji słusznie odrzucił skargę kasacyjną, w sytuacji nieprzedłożenia przez Stronę odpisu pisma z dnia 7 grudnia 2016 r. o wskazanej w nim treści. 5.4. W odniesieniu zatem do oceny znaczenia i skutku braku odpisu pisma zawierającego wniosek, o którym mowa w art. 176 § 2 P.p.s.a., czyli wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, należało mieć na względzie nie tylko art. 177a P.p.s.a., ale także treść art. 49 § 1 w związku z art. 47 § 1 P.p.s.a. Zgodnie z tymi ostatnimi przepisami przewodniczący wzywa do uzupełnienia braku formalnego w postaci odpisu pisma, jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych. W realiach niniejszej sprawy brakiem tym był brak odpisu pisma, które zawierało wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Ocenie zatem podlegało to, czy mimo braku odpisu pisma o takiej właśnie treści (zawierającego ów wniosek), skardze kasacyjnej, uzupełnionej tym pismem w zakresie wniosku wymaganego art. 176 § 2 in fine P.p.s.a., mógł zostać nadany prawidłowy bieg. 5.5. Z art. 182 § 2 P.p.s.a. wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Przepis ten nawiązuje do uprawnienia Strony wnoszącej skargę kasacyjną, wyrażonego w ostatniej części art. 176 § 2 P.p.s.a., czyli oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy i tym samym postulowania przez nią o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym. Tylko więc w takim przypadku stanowisko strony przeciwnej oponujące rozpoznaniu skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym poprzez żądanie przeprowadzenia rozprawy, ma znaczenie dla odmiennie wyrażonej woli wnoszącego skargę kasacyjnej. Innymi słowy, strona przeciwna do podmiotu wnoszącego skargę kasacyjną nie ma wpływu na losy jego wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. 5.6. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy podkreślić należało, że Skarżący w uzupełnieniu skargi kasacyjnej (zawartej w piśmie z dnia 7 grudnia 2016 r.) opowiedział się za rozpoznaniem jej na rozprawie. Ewentualne przesłanie odpisu pisma zawierającej ten wniosek stronie przeciwnej miałoby więc walor wyłącznie informacyjny. Organ podatkowy nie mógłby bowiem skutecznie zaoponować wnioskowi Skarżącego. W takim stanie rzeczy, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak odpisu pisma z dnia 7 grudnia 2016 r. o podanej wyżej treści nie stanowił braku uniemożliwiającego nadanie skardze kasacyjnej prawidłowego biegu. Stąd odrzucenie wniesionej przez Stronę skargi kasacyjnej było wadliwe. 5.7. Podobny pogląd, który skład orzekający podzielił, został przedstawiony już w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2016 r., sygn. akt I FZ 314/16. Stwierdzono w nim mianowicie, że "brak odpisu pisma (...), zawierającego wniosek o przeprowadzenie rozprawy, nie stanowił braku, który uniemożliwiałby nadanie skardze kasacyjnej prawidłowego biegu. Strona przeciwna nie mogłaby bowiem temu wnioskowi oponować, co wynika a contrario z art. 182 § 2 Ppsa. Potencjalny wniosek strony przeciwnej o zrzeczeniu się rozprawy nie doprowadziłby, w myśl tego przepisu, do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym. Gdyby zatem brak odpisu pisma (...) stanowił jedyny powód odrzucenia skargi kasacyjnej, to wtedy można by Sądowi pierwszej instancji zarzucać zbędny formalizm." 5.8. Wyrażając przedstawione zapatrywania Naczelny Sąd Administracyjny w żaden sposób nie naruszył uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 13/13, w której uznano, że niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 P.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 P.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd. W niniejszej sprawie chodziło jednak o brak w postaci odpisu pisma zawierającego wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Brak odpisu tego pisma, inaczej niż w przypadku braku odpisu skargi, z którą organ się nie zapoznał (przypadek objęty uchwałą), nie miał jakiegokolwiek wpływu na sytuację procesową organu podatkowego. W tej sytuacji stanowisko uchwałodawcze, ani wprost ani pośrednio, nie mogło mieć zastosowania do rozpatrywanego w niniejszej sprawie przypadku. 5.9. Powyższa wypowiedź nie może być natomiast traktowana jako przyzwolenie na składanie pism procesowych zawierających wniosek, o którym mowa w art. 176 § 2 P.p.s.a., bez stosownego odpisu. Zasadą bowiem jest, że pismo do Sądu należy złożyć wraz z odpisem dla strony przeciwnej (por art. 47 § 1 P.p.s.a.) Sąd pierwszej instancji słusznie więc wezwał Stronę do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej wraz ze złożeniem stosownego odpisu. Na moment kierowania tego wezwania nie było przecież znane Sądowi stanowisko Skarżącego co do jego preferencji w zakresie trybu rozpoznania skargi kasacyjnej (rozprawa, czy posiedzenie niejawne). Dopiero odpowiedź Skarżącego, który zawnioskował o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, uwidoczniła brak w postaci odpisu tego pisma. Brak ten jednak w okolicznościach niniejszej sprawy, w uwagi na jego treść procesową, nie uniemożliwiał nadania skardze kasacyjnej prawidłowego biegu. Z tych wszystkich powodów rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji odrzucające skargę kasacyjną należało ocenić jako godzące w uprawnienie Strony do rozpoznania jej sprawy. W konsekwencji zaskarżone postanowienie należało uchylić. 5.10. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 ab initio w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.