I FZ 314/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Małgorzata Niezgódka - Medek, , , po rozpoznaniu w dniu 14 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia PHU S. M. N. sp. j. z/s w S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 sierpnia 2016 r. sygn. akt I SA/Wr 1755/15 odrzucające skargę kasacyjną w sprawie ze skargi PHU S. M. N. sp. j. z/s w S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 24 lipca 2015 r. nr ... w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do kwietnia oraz od sierpnia do grudnia 2009 r. postanawia: oddalić zażalenie. Zażalenie PHU S. M. N. sp. j. z/s w S. dotyczy postanowienia z dnia 8 sierpnia 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 1755/15, w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "Ppsa", odrzucił skargę kasacyjną powyższego podmiotu od wyroku tego Sądu z dnia 17 lutego 2016 r. Z przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji stanu sprawy wynikało, że wyrokiem z 17 lutego 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę S. M. N. sp. j. z/s w S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. w przedmiocie podatku od towarów i usług od stycznia do kwietnia oraz od sierpnia do grudnia 2009 r. Skarżąca spółka wniosła od powyższego orzeczenia skargę kasacyjną, do której dołączyła kserokopię złożonego środka odwoławczego, niepotwierdzoną za zgodność z oryginałem przez reprezentującego ją adwokata. Ponadto w skardze kasacyjnej brak było wniosku o przeprowadzenie rozprawy albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy, o których mowa w art. 176 § 2 Ppsa. Wobec powyższego, pełnomocnik skarżącej spółki został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej w terminie 7 dni, poprzez nadesłanie odpisu skargi kasacyjnej i złożenie stosownego wniosku albo oświadczenia na podstawie art. 176 § 2 Ppsa, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na wezwanie, pełnomocnik w piśmie z dnia 13 maja 2016 r. oświadczył, że wnosi o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, dołączając do tego pisma kserokopię skargi kasacyjnej niepotwierdzoną za zgodność z oryginałem. Następnie pismem z dnia 2 czerwca 2016 r. pełnomocnik został wezwany do złożenia odpisu wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Wykonując to wezwanie pełnomocnik wraz z pismem z dnia 8 czerwca 2016 r. nadesłał kserokopię owego wniosku niepotwierdzoną za zgodność z oryginałem. W związku z tym, Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił wniesioną skargę kasacyjną uznając, że spółka nie uzupełniła jej braków formalnych w wyznaczonym terminie. Skarżąca nie przesłała bowiem odpisu skargi kasacyjnej oraz odpisu wniosku, o którym mowa w art. 176 § 2 Ppsa, sporządzonych w przewidzianej prawem formie. Sąd podkreślił, że istotą uwierzytelnienia jest własnoręczny podpis osoby, która przyjmuje odpowiedzialność za zgodność pisma z oryginałem, czego złożone kserokopie nie zawierały. Sąd dodał, że uzupełnienie braków formalnych w niniejszej sprawie było konieczne dla nadania skardze kasacyjnej prawidłowego biegu. W ocenie Sądu, wątpliwości nie mogła również budzić prawidłowo sformułowana treść wezwań do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej. Na powyższe orzeczenie strona złożyła zażalenie, w którym wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Jako podstawy zażalenia powołała naruszenie art. 177a w zw. z art. 49 w zw. z art. 178 Ppsa, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na: - uznaniu, że przedłożenie nieuwierzytelnionej fotokopii skargi kasacyjnej i pisma procesowego zawierającego wniosek albo oświadczenie, o którym mowa w art. 176 § 2 Ppsa, jest niezachowaniem warunków formalnych, które uniemożliwia nadanie skardze kasacyjnej prawidłowego biegu; - nieprawidłowym wezwaniu strony do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej, tj. na nie wskazaniu na czym polegają te braki formalne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie jest niezasadne. Stosownie do art. 47 § 1 Ppsa do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Na podstawie art. 47 § 2 Ppsa odpisami w rozumieniu § 1 mogą być także uwierzytelnione fotokopie bądź uwierzytelnione wydruki poczty elektronicznej. Z kolei art. 176 § 2 Ppsa stanowi, że wymogiem formalnym skargi kasacyjnej, oprócz wymogów przewidzianych dla pisma procesowego, jest zawarcie wniosku o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy. W myśl art. 49 § 1 Ppsa jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W przypadku skargi kasacyjnej, nieuzupełnienie braków (w tym braków formalnych) obliguje sąd do odrzucenia tego środka odwoławczego na podstawie art. 178 Ppsa. Zdaniem NSA w składzie niniejszym, Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że pełnomocnik skarżącej nie wykonał w sposób prawidłowy wezwań o nadesłanie odpisów skargi kasacyjnej oraz pisma procesowego z dnia 8 czerwca 2016 r., ponieważ w odpowiedzi na te wezwania do Sądu wpłynęły jedynie kserokopie wymienionych dokumentów. Kserokopia pisma nie może być natomiast utożsamiana z jego odpisem, o czym świadczy wprost art. 47 § 2 Ppsa. Istotą odpisu jest bowiem jego uwierzytelnienie, gdyż w ten sposób osoba poświadczająca przyjmuje odpowiedzialność za zgodność odpisu z oryginałem (por. B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2013, s.180). Poprzez uwierzytelnienie odpisu skargi kasacyjnej należy zatem rozumieć poświadczenie jego zgodności z oryginałem. Powyższy pogląd znajduje również oparcie w orzecznictwie (por. m. in. postanowienia NSA z dnia 26 stycznia 2016 r., II GZ 999/15; z dnia 29 grudnia 2015, II OZ 1321/15; publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie można zatem zgodzić się z autorem zażalenia, że dla uwierzytelnienia odpisu wystarczające jest opatrzenie kserokopii pieczęcią "odpis", czy też wskazanie w treści pisma przewodniego, iż w załączeniu przesłany jest odpis. Trudno ponadto przyjąć argument profesjonalnego pełnomocnika (adwokata), który tłumaczy się tym, że przepisy Ppsa nie określają w jaki sposób należy uwierzytelniać odpisy pism procesowych. Wbrew stanowisku prezentowanemu w zażaleniu, nie można również stwierdzić, że brak odpisu skargi kasacyjnej nie stanowił, w niniejszej sprawie, przeszkody w nadaniu jej prawidłowego biegu. Odpis skargi kasacyjnej należało bowiem doręczyć stronie przeciwnej, która musiała bezwzględnie zapoznać się z jej treścią, chociażby po to, aby mogła odnieść się do stawianych w niej zarzutów. Obowiązek zapewnienia odpisów pisma, celem doręczenia ich pozostałym stronom, ciąży natomiast nie na sądzie, lecz na stronie, która dane pismo wnosi, co wynika jednoznacznie z art. 47 § 1 Ppsa. NSA w składzie niniejszym nie podzielił zatem poglądów zaprezentowanych w powołanym przez stronę postanowieniu NSA z dnia 22 stycznia 2013 r., II OSK 42/13 (publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl), gdyż nie można uznać za ograniczenie prawa do sądu odrzucenia skargi, której braków, w postaci nadesłania odpisu skargi, strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Pewną niekonsekwencją wynikającą z powołanego orzeczenia jest ponadto fakt, że Sąd nie kwestionował w nim zasadności wezwania do uzupełnienia braków skargi, lecz wyłącznie skutek w postaci jej odrzucenia. Skoro wezwanie było prawidłowe i nadano mu rygor w postaci odrzucenia skargi, to nie sposób polemizować z orzeczeniem, które zostało przez Sąd pierwszej instancji wydane w konsekwencji niewykonania wezwania. Zdaniem NSA w składzie niniejszym, trudno zgodzić się z poglądem, że odrzucenie skargi, z powodu, jak wykazano wcześniej, istotnych braków formalnych, stanowić może ograniczenie prawa do sądu. Strona ma przecież możliwość, aby wskazane przez sąd braki uzupełnić w stosownym terminie i uniknąć w ten sposób zakończenia postępowania bez wydania orzeczenia co do istoty sprawy. Podkreślenia wymaga również, że powołane w zażaleniu orzeczenie jest sprzeczne z dominującą linią orzeczniczą, a przede wszystkim z treścią uchwały NSA z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 13/13 (publ. ONSAiWSA z 2014 r., nr. 3 poz. 39), w której skład poszerzony orzekł, że "niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 Ppsa, jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 Ppsa, uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd". Można natomiast zgodzić się ze stwierdzeniem, że brak odpisu pisma z dnia 8 czerwca 2016 r., zawierającego wniosek o przeprowadzenie rozprawy, nie stanowił braku, który uniemożliwiałby nadanie skargi kasacyjnej prawidłowego biegu. Strona przeciwna nie mogłaby bowiem temu wnioskowi oponować, co wynika a contrario z art. 182 § 2 Ppsa. Potencjalny wniosek strony przeciwnej o zrzeczeniu się rozprawy nie doprowadziłby, w myśl tego przepisu, do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym. Gdyby zatem brak odpisu pisma z dnia 8 czerwca 2016 r. stanowił jedyny powód odrzucenia skargi kasacyjnej, to wtedy można by Sądowi pierwszej instancji zarzucać zbędny formalizm. Nie znajduje również uzasadnienia stanowisko autora zażalenia, odnoszące się do treści wezwań, które do pełnomocnika wystosował w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji. Sąd wezwał pełnomocnika do nadesłania odpisów skargi kasacyjnej i pisma procesowego z dnia 8 czerwca 2016 r., a zatem nie można zgodzić się z twierdzeniem, że treść wezwań nie była w tym zakresie dostatecznie konkretna. Za chybiony uznać należało ponadto argument, że pełnomocnik winien być bezwzględnie wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej poprzez uwierzytelnienie pierwotnie dołączonej do niej kopii. Zgodnie bowiem z art. 49 § 1 Ppsa, przewodniczący może wezwać stronę zarówno do uzupełnienia pisma, jak i jego poprawienia. Przez uzupełnienie pisma należy natomiast rozumieć wezwanie do nadesłania brakujących jego odpisów, co w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji uczynił. Dziwi ponadto, że dołączając do skargi kasacyjnej jej kserokopię, co okazało się niewystarczające, pełnomocnik powtórzył to ponownie, tym razem w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia braków formalnych wniesionego środka odwoławczego. Mając powyższe na uwadze należało stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji nie naruszył art. 177a w zw. z art. 49 w zw. z art. 178 Ppsa. Skarga kasacyjna zawierała bowiem istotne braki formalne, których strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie, co w konsekwencji skutkowało jej odrzuceniem. Tym samym, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa.