II OZ 1321/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 września 2015 r., sygn. akt II SA/Po 611/15 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi S. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia z dnia 10 września 2015 r., sygn. akt II SA/Po 611/15 w oparciu o art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.) odrzucił skargę S. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile nr [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r., w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. Powodem odrzucenia skargi było nie uzupełnienie w wyznaczonym do tego terminie braków formalnych skargi w postaci odpisów skargi dla doręczenia ich uczestnikom postępowania tj. podmiotom uczestniczącym w postępowaniu administracyjnym, w którym zostało wydane zaskarżone postanowienie. Sąd powołując treść art. 47 § 1 i 2 P.p.s.a. podkreślił, że istotą uwierzytelnienia jest własnoręczny podpis osoby, która przyjmuje odpowiedzialność za zgodność pisma z oryginałem. Wskazał, że w orzecznictwie i doktrynie sądów administracyjnych panuje pogląd, że odpisy pism, również odpisy skargi nie muszą być podpisane przez stronę, wymagają jednak bezwzględnego poświadczenia ich zgodności z oryginałem. Wymóg ten powoduje, bowiem, że osoba poświadczająca odpis przyjmuje odpowiedzialność za jego zgodność z oryginałem. Uwierzytelnić pismo może również strona, która była jego autorem. Nie tylko opisane w § 2 art. 47 P.p.s.a. fotokopie pisma czy wydruki poczty elektronicznej powinny być poświadczone za zgodność. Również wszelkie odpisy (oraz odpisy załączników) lub innego rodzaju kopie wymagają ich uwierzytelnienia pozwalającego na stwierdzenie, że są zgodne (tożsame w swej treści) z oryginałem pisma, od którego pochodzą (por. postanowienie NSA z dnia 9 czerwca 2015 r. sygn. akt II GSK 627/15). Sąd uznał, że złożenie przez skarżącego – na wezwanie Przewodniczącego poczynione na podstawie art. 49 § 1 P.p.s.a. – kopii (fotokopii - kserokopii) skargi, które nie zawierają własnoręcznego poświadczenia strony za zgodność z oryginałem (względnie przez notariusza czy pełnomocnika procesowego), nie stanowiło prawidłowego uzupełnienia braku formalnego skargi. Samo bowiem złożenie kopii skargi, nawet w liczbie wymaganej wezwaniem, ale bez ich jednoczesnego uwierzytelnienia - nie może być uznane za przedłożenie takich dokumentów, których zgodność z wniesioną skargą została przez stronę potwierdzona. W ocenie Sądu oznaczało to również brak przyjęcia przez stronę odpowiedzialności za zgodność odpisu z oryginałem. Sąd zauważył, że skarżący w ramach wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi został komunikatywnie pouczony o wymogu uwierzytelnienia kopii skargi (odpisów). Sąd odwołując się do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2013 r. sygn. I OPS 13/13, zgodnie z którą niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 P.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 P.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd, stwierdził, że w sprawie zaszły określone w art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. przesłanki obligujące Sąd do odrzucenia wniesionej skargi. Sąd zauważył, że niedopuszczalne jest umorzenie postępowania zainicjowanego skargą posiadającą braki formalne kwalifikujące ją do odrzucenia. Wskazał, że skarga dotknięta takimi brakami podlega odrzuceniu i nie wywołuje skutku w postaci wszczęcia postępowania sądowego. W ocenie Sądu brak umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. w sytuacji wydania postanowienia autokontrolnego przez Kolegium w przedmiotowej sprawie (postanowienie z dnia [...] lipca 2015 r., którym uchylono zaskarżone postanowienie i umorzono postępowanie) nie ogranicza ani też nie wyłącza w żaden sposób przysługującej skarżącemu ochrony prawnej, skoro skorzystał on z możliwości wniesienia skargi na rozstrzygnięcie autokontrolne Kolegium z dnia [...] lipca 2015 r., a w postępowaniu sądowym dotyczącym postanowienia autokontrolnego Sąd na podstawie art. 135 P.p.s.a. może objąć swoim rozstrzygnięciem inne akty i czynności podjęte w granicach danej sprawy, w szczególności postanowienie z dnia [...] kwietnia 2015 r. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył pełnomocnik S. K. (dalej jako skarżący) zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie. Zarzucił, iż zaskarżonym postanowieniem Sąd I instancji dopuścił się naruszenia art. 47 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 47 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie ze względu na zbyt surową wykładnię. Pełnomocnik skarżącego podniósł, że wbrew twierdzeniom Sądu I instancji o nie uzupełnieniu braków formalnych skargi poprzez przedłożenie sześciu odpisów tej skargi, S. K. wysłał w terminie do Sądu sześć podpisanych przez siebie odpisów skargi. Na przesłanych odpisach widnieją osobiste podpisy skarżącego. Pełnomocnik zakwestionował twierdzenie Sądu, że brak podpisu lub poświadczenia na nadesłanych odpisach skargi skutkuje niewykonaniem przez S. K. pouczenia, a w konsekwencji odrzuceniem wniesionej skargi. Wskazano, że w orzecznictwie NSA można spotkać się z poglądem, iż jeżeli strona lub jej pełnomocnik – na wezwanie sądu – nadeśle kserokopie, choć nie poświadczone za zgodność, ale odpowiadające treści pisma strony, to odrzucenie tego pisma lub pozostawienie go bez rozpoznania nie znajduje uzasadnienia w treści art. 47 § 1 w związku z art. 49 P.p.s.a., ponieważ nie ma przeszkód, żeby pismo – mimo wspomnianych niedociągnięć – mogło otrzymać prawidłowy bieg (postanowienie NSA z 14 lutego 2012 r., sygn. akt I OZ 84/2012). Skoro zatem w aktach sprawy znajduje się podpisany przez skarżącego odpis skargi, to WSA jest w stanie porównać doręczone mu kserokopie skarg z nadesłanym odpisem skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 47 § 1 P.p.s.a. do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Odpisami w rozumieniu § 1 mogą być także uwierzytelnione fotokopie bądź uwierzytelnione wydruki poczty elektronicznej (§ 2). W myśl art. 49 § 1 P.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Innym rygorem, który przewiduje ustawa P.p.s.a. w przypadku nie uzupełnienia w wyznaczonym do tego terminie na wezwanie sądu braków formalnych szczególnego pisma procesowego jakim jest skarga do sądu administracyjnego (art. 57 § 1 P.p.s.a.) jest odrzucenie skargi (art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a.). W niniejszej sprawie skarżący otrzymawszy wezwanie do wykonania zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 17 sierpnia 2015 r., którym wezwano go do usunięcia w terminie 7 dni od doręczenia wezwania braków formalnych skargi z dnia [...] czerwca 2015 r. przez nadesłanie 6 egzemplarzy odpisów skargi własnoręcznie podpisanych lub uwierzytelnionych kopii pod rygorem odrzucenia skargi (k. 13) powinien sporządzić 6 odpisów skargi i własnoręcznie je podpisać lub sporządzić 6 kopii wniesionej skargi i dokonać ich uwierzytelnienia. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd przywołany przez Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu, iż odpisy pism, również odpisy skargi nie muszą być podpisane przez stronę, jednakże wymagają one bezwzględnego poświadczenia ich zgodności z oryginałem. Zatem konieczne jest by osoba sporządzająca odpis uwierzytelniła jego treść własnym podpisem i w ten sposób dokonała poświadczenia, że przyjmuje odpowiedzialność za zgodność sporządzonego odpisu z oryginałem. Odpisem jest każdy dalszy jego egzemplarz, odwzorowany w dowolnej technice, zgodny z oryginałem co do treści. Może to być kopia maszynowa, a także kopia wykonana przy użyciu każdej innej techniki powielania, np. wydruk komputerowy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 407/08 oraz M. Jagielska, A. Wiktorowska, K. Wojciechowska, Komentarz do art. 47 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 249). Słusznie wskazał Sąd I instancji, że uwierzytelnić pismo może również strona, która była jego autorem. Zgodnie z art. 47 § 2 P.p.s.a. nie tylko fotokopie pisma czy wydruki poczty elektronicznej powinny być poświadczone za zgodność. Również wszelkie odpisy (oraz odpisy załączników) lub innego rodzaju kopie wymagają ich uwierzytelnienia pozwalającego na stwierdzenie, że są zgodne (tożsame w swej treści) z oryginałem pisma, od którego pochodzą. W ocenie NSA nie jest wystarczające samo wykonanie kopii pisma, które co do treści odpowiada pismu złożonemu w oryginale, by uznać, że jest ono zgodne z oryginałem. Uwidocznienie w kserokopii podpisu wnoszącego pismo, będące dokładnym jego odwzorowaniem nie spełnia, zdaniem NSA, wymogów uznania takiej kopii za kopię poświadczoną za zgodność z oryginałem. Skoro art. 47 § 2 P.p.s.a. wymaga uwierzytelnienia fotokopii pisma by uznać ją za odpis to fotokopia skargi także powinna być uwierzytelniona aby spełniła warunki dla uznania kopii za odpis. Oczywiście istnieje linia orzecznicza, według której kopia odpowiadająca treścią oryginałowi pisma uznawana jest za odpis takiego pisma (orzeczenie wskazane w zażaleniu) jednak NSA rozpoznający niniejszą sprawę podziela pogląd bardziej rygorystyczny i wymagający dla uznania za odpis fotokopii zawierającej uwierzytelnienie, czyli adnotację autora pisma, czy jego pełnomocnika, że poświadcza on, iż kopia ta jest zgodna z oryginałem. Bez względu na to, czy odpisem jest egzemplarz pisma zgodny układem treści z oryginałem (fotokopia, wydruk komputerowy) czy też osobno sporządzony dokument, zawsze niezbędne jest poświadczenie jego zgodności z oryginałem. Podstawową wartością uwierzytelnienia jest fakt, że osoba poświadczająca przyjmuje odpowiedzialność za zgodność pisma z oryginałem. W niniejszej sprawie w nadesłanych przez skarżącego kserokopiach skargi zabrakło poświadczenia ich za zgodność z oryginałem stąd Sąd I instancji miał podstawę uznać, że braki skargi nie zostały uzupełnione w terminie a zatem konieczne okazało się jej odrzucenie w oparciu o art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Nie budzi wątpliwości także treść wezwania do uzupełnienia braku skargi. Jednoznacznie w nim wskazano (k. 13), że egzemplarze odpisów skargi mają być podpisane własnoręcznie lub mają być uwierzytelnionymi kopiami skargi. Pełnomocnik skarżącego wskazuje, że nadesłane kopie są identyczne co do treści z przesłanym oryginałem skargi i widnieje na nich podpis skarżącego. Jego zdaniem, możliwość porównania oryginału skargi i przesłanych kopii daje podstawę dla stwierdzenia, że są one jej wiarygodnymi odpisami. W ocenie NSA, pełnomocnik pomija okoliczność, że kopia wykonana w dowolnej technice nie jest odpisem w rozumieniu art. 47 § 2 P.p.s.a. Odpis taki stanowią, jak już była mowa, uwierzytelnione fotokopie pisma. Skarżący nie zastosował się do tych zaleceń wobec czego przesłał wadliwe sporządzone odpisy a to skutkowało w konsekwencji odrzuceniem skargi z uwagi na jej braki formalne. Z powyższych przyczyn, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.