I SA/Wa 415/15

WyrokWSA w Warszawie2015-10-26

Skład orzekający: Dorota Apostolidis, Joanna Skiba, Bożena Marciniak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość, która w dniu 27 maja 1990 r. była w faktycznym władaniu przedsiębiorstwa realizującego zlecenia dla obronności kraju, podlega komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, mimo że nie służyła ona bezpośrednio wykonywaniu zadań administracji rządowej?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że sama realizacja zleceń dla obronności kraju przez przedsiębiorstwo nie stanowi podstawy do wyłączenia nieruchomości z komunalizacji na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej, jeśli nieruchomość ta nie służyła bezpośrednio wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej. Podkreślono, że przepis ten jest przepisem szczególnym i nie podlega rozszerzającej wykładni. Ponadto, sąd odrzucił skargę Ministra Skarbu Państwa jako wniesioną po terminie, uznając Prezydenta Miasta Ł. za właściwego reprezentanta Skarbu Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] stycznia 2015 r., która uchyliła decyzję Wojewody odmawiającą stwierdzenia nabycia przez Gminę Miasto Ł. z mocy prawa własności nieruchomości i stwierdziła nabycie tej własności. Wojewoda odmówił stwierdzenia nabycia, uznając, że nieruchomość służyła wykonywaniu zadań administracji rządowej związanych z obronnością kraju. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa uznała tę interpretację za błędną, stwierdzając, że realizacja zleceń dla obronności przez spółkę prawa handlowego nie wyłącza komunalizacji. Na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej skargi wniosły T. z o.o. oraz Minister Skarbu Państwa.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę T. z o.o. w Ł.; odrzucono skargę Ministra Skarbu Państwa.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędzia WSA Bożena Marciniak Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2015 r. sprawy ze skarg T. z o.o. w Ł. oraz S. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie nabycia przez gminę z mocy prawa własności nieruchomości. 1. oddala skargę T. z o.o. w Ł.; 2. odrzuca skargę S. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta Miasta Ł. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2014 roku Nr [...] odmawiającej stwierdzenia nabycia przez Gminę Miasto Ł., z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 roku, własności nieruchomości, położonej w Ł., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka [...] oraz działka Nr [...] uchyliła zaskarżoną decyzje w całości i stwierdziła nabycie przez Gminę Miasto Ł., z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 roku, własności nieruchomości, położonej w Ł., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka Nr [...] oraz działka Nr [...]. W uzasadnieniu organ przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2014 roku w sprawie Nr [...] odmówił stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 roku przez Gminę Miasto Ł. własności nieruchomości opisanej w sentencji decyzji. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda stwierdził, iż przedmiotowa nieruchomość służyła wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości administracji rządowej, w szczególności polegających na "zaopatrywaniu przedsiębiorstw przemysłu lekkiego w surowce oraz półfabrykaty z importu służące produkcji wyrobów dla potrzeb obronnych kraju /.../". W ocenie Organu I Instancji przyjmowanie zleceń związanych z obronnością Kraju wyczerpuje kryterium wykonywania zadań należących do właściwości administracji rządowej. Z tych względów Wojewoda uznał, iż przedmiotowa nieruchomość nie podlega komunalizacji na podstawie art. 11 ust 1 pkt 1 ustawy "komunalizacyjnej". Odwołanie od decyzji Wojewody złożył Prezydent Miasta Ł. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa rozpoznając odwołanie wskazała, że w sprawie niniejszej organ I Instancji niewłaściwie zinterpretował treść art. 11 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 roku - przepisy wprowadzające /.../. Przedmiotowe mienie w dniu 27 maja 1990 roku pozostawało we władaniu /bez tytułu prawnego/ spółki prawa handlowego o określonym przedmiocie działania. W ramach realizowania tego przedmiotu działania spółka ta wykonywała zlecenia służące obronności Kraju. Takie zlecenia były i są udziałem wielu przedsiębiorstw. Podejmowanie tych zleceń jest normalną działalnością gospodarczą prowadzoną zgodnie z przedmiotem działania przedsiębiorstwa, tak jak przyjmowanie innych zleceń, także ze strony różnych jednostek administracji rządowej, nie tylko w zakresie obronności. Służenie wykonywaniu zadań administracji rządowej, o którym się mówi w art. 11 ustawy "komunalizacyjnej" wiąże się wyłącznie z tymi zadaniami, np. gdyby na przedmiotowej nieruchomości realizowane były funkcje administracji rządowej w postaci urzędu skarbowego. Zdaniem Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, po wyeliminowaniu możliwości zastosowania art. 11 ustawy można stwierdzić realizację przesłanek prowadzących do stwierdzenia nabycia własności mienia, z mocy prawa, przez właściwą Gminę, bez potrzeby przeprowadzania ponownego postępowania wyjaśniającego. Z tych względów Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa orzekła jak w sentencji zaskarżonej decyzji. Skargi na powyższą decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [..] stycznia 2015 r. sygn. nr [...] wniosła T. oraz S. T. ostatecznie wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji ewentualnie o jej uchylenie. Ewentualnie wniosła również o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, albowiem zaskarżone decyzje nie zostały doręczone stronie skarżącej, która nie ma wiedzy na temat daty doręczenia ich stronie przeciwnej. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: 1. art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece przez jego niezastosowanie, polegające na pominięciu, że skarżący skutecznie nabył sporne nieruchomości w oparciu o rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych; 2. art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę 0 pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. 2m.) zwanej dalej: "ustawą komunalizacyjną" przez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że nawet brak możliwości terenowego organu administracji państwowej władczego zadysponowania nieruchomością oznacza "należenie" tej nieruchomości do owego organu w rozumieniu tego przepisu; 3. art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 Ust 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej przez pominięcie ustaleń faktycznych organu I instancji, że na spornych nieruchomościach wykonywano zadania służące obronności Kraju, które wynikały ze szczególnych aktów prawnych i decyzji i których nie mogły wykonywać dowolne przedsiębiorstwa lub inne podmioty prowadzące działalność gospodarczą, co miało wpływ na rozstrzygnięcie. S. działając w imieniu S. wniósł skargę na doręczoną w dniu 27 kwietnia 2015 roku decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] stycznia 2015 roku, nr [....], stwierdzającej nabycie przez Gminę Miasto Ł. z dniem 27 maja 1990 roku własności nieruchomości położonej w Ł., przy ul. [...], zaskarżając ww. decyzję w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucono: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie: a) art.28 kpa w zw. z art.58 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Tj.Dz.U. z 2014, poz.518 ze zm.) oraz w zw. z art.2 pkt 5 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 roku o zasadach wykonywania uprawnień przysługujących Skarbowi Państwa (tj. Dz.U. z 2012 r., poz.1224) poprzez uznanie, że w niniejszej sprawie Skarb Państwa powinien być reprezentowany przez Prezydenta Miasta Ł., a nie przez M., b) art. 11 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 roku Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz.191 ze zm.) poprzez uznanie, że zachodzą przesłanki do komunalizacji ww. nieruchomości; 2. naruszenie przepisów prawa procesowego, a mianowicie: a) art.107 §3 w zw. z art. 11 kpa poprzez sformułowanie uzasadnienia decyzji w sposób lakoniczny, bez wyjaśnienia przesłanek załatwienia sprawy, a w szczególności wskazania dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, b) art.77 i art. 80 kpa poprzez pominięcie części zebranego materiału dowodowego, a w tym dokumentów wskazujących na fakt, iż ww. nieruchomość służyła wykonywaniu zadań publicznych, o których mowa w art. 11 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 roku Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, c) art.7 kpa poprzez niewyjaśnienie sprawy. Wskazując na powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej do ponownego rozpoznania. Na podstawie art. 111 §1 ppsa skargi połączono do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o oddalenie skargi T., zaś o odrzucenie skargi M. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W pierwszej kolejności należy- zdaniem sądu- odnieść się do skargi M. System reprezentacji Skarbu Państwa w sferze prawa materialnego, oparty na działaniach różnych podmiotów, którym ustawy ustrojowe przyznają odpowiednie kompetencje w tym zakresie, jest ze swej istoty zdecentralizowany. Art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm. dalej u.g.n.) ustanawia zasadę, że o ile nie ma odrębnych uregulowań ustawowych, organem reprezentującym Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami jest starosta (prezydent miasta na prawach powiatu). Reprezentacja ta według art. 11a powyższej ustawy dotyczy czynności prawnych lub czynności procesowych podejmowanych na rzecz lub w interesie Skarbu Państwa. Przepis art. 23 ust. 1 u.g.n. nie może być interpretowany jako wyjątek, o którym mowa w art. 11 ust. 1 u.g.n. Nie wyklucza bowiem reprezentacji starosty w sprawach dotyczących nieruchomości, które wchodzą do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa, a jedynie doprecyzowuje, jakie zadania spoczywają na staroście w związku z gospodarowaniem zasobem nieruchomości Skarbu Państwa. Zresztą także w słowniczku ustawowym w art. 4 pkt 9 i 9b u.g.n. ustawodawca definiuje pojęcie właściwego organu działającego w odniesieniu do nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa ma na myśli starostę wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej ( należy przez to rozumieć również prezydenta miasta na prawach powiatu). Z tych regulacji wynika, że zasadą jest reprezentacja Skarbu Państwa przez starostę ( prezydenta miasta na prawach powiatu) w zakresie gospodarowania nieruchomościami. Natomiast art. 58 u.g.n. stanowi wyjątek od tej zasady i w sprawach dotyczących nieruchomości Skarbu Państwa wnoszonych jako aport do spółki kompetencje w tym zakresie przyznaje ministrowi do spraw [...]. Przepis ten nie oznacza jednak, że w sytuacji gdy nieruchomość stanowiąca własność Skarbu Państwa została wniesiona jako aport do spółki prawa handlowego przez M., automatycznie staje się on reprezentantem Skarbu Państwa we wszystkich postępowaniach dotyczących tej nieruchomości. Kompetencji M. do działania w imieniu Skarbu Państwa w postępowaniu komunalizacyjnym nie nadaje mu również opisane w skardze tzw. " prawo refleksowe". Wszelkie bowiem kompetencje administracyjne mogą być ustalane tylko w trybie ustawy, której uregulowania mają charakter bezwzględnie obowiązujący. W odniesieniu do kompetencji starosty w zakresie gospodarowania nieruchomościami skarbowymi tego rodzaju normę nadająca mu kompetencje do działania w tym zakresie jest przepis art. 23 u.g.n. (por. Wojciech Szydło, Reprezentacja Skarbu Państwa w zakresie gospodarowania nieruchomościami. Oficyna Prawnicza. Wrocław 2010). Skoro zatem reprezentujący w postępowaniu komunalizacyjnym Skarb Państwa, P. wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej otrzymał zaskarżoną decyzję [...] lutego 2015 r., to skargę wniesioną na tę decyzję przez S. w dniu 11 maja 2015 r. ( data stempla pocztowego) należy uznać za wniesioną po upływie trzydziestodniowego terminu na wniesienie skargi określonego w art. 53 § 1 ppsa. Zatem taką skargę należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ppsa. Nie ma przy tym znaczenia okoliczność, którą podnosi skarżący Minister Skarbu Państwa, że decyzja ta została doręczona Ministrowi w dniu 27 kwietnia 2015 r. Istotne znaczenie ma bowiem tu data doręczenia decyzji Prezydentowi Miasta Ł. (miasta na prawach powiatu) wykonującemu zadania z zakresu administracji rządowej jako reprezentantowi Skarbu Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami w dniu 5 lutego 2015 r. Rozpoznając natomiast merytorycznie skargę T. w ramach kryteriów podanych na wstępie należy uznać ją za niezasadną. Decyzja II instancji nie została doręczona skarżącej spółce, mimo że decyzja organu I instancji została jej doręczona. Doręczenie decyzji II instancji dla stron postępowania miało miejsce 5 lutego 2015 r., zatem termin do wniesienia skargi na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] stycznia 2015 r. upływał 9 marca 2015 r. Skarga T. wniesiona została w dniu 4 marca 2015 r., zatem w terminie otwartym do wniesienia skargi i należało uznać ja za dopuszczalną. W pierwszej kolejności należy odnieść się do najdalej idącego zarzutu podniesionego w pismach procesowych pełnomocnika skarżącej, a mianowicie do wniosku o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji z powodu określonego w art. 156 §1 pkt 4 kpa. Zdaniem skarżącej w niniejszej sprawie Skarb Państwa był reprezentowany przez Prezydenta Miasta Ł. pełniącego jednocześnie funkcję starosty i organu wykonawczego Miasta Ł.. Interes Skarbu Państwa i interes Gminy pozostają w sprzeczności. Wydanie zaskarżonej decyzji godzi w interes Skarbu Państwa, nie może on być zatem w postępowaniu administracyjnym ani sądowoadministracyjnym reprezentowany przez organ, który jednocześnie reprezentuje podmiot mający interes przeciwstawny. Takie stanowisko-zdaniem sądu- nie zasługuje na akceptację. Na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów (Dz. U. Nr 103, poz. 652) Miasto Ł. uzyskało status miasta na prawach powiatu. Problematyka definicji miast na prawach powiatu od początku budziła spore kontrowersje, jednakże orzecznictwo sądowe, jak również doktryna w znacznym stopniu przychylają się do koncepcji traktującej miasta na prawach powiatu jako gminy, czy też jako szczególną ich kategorię. Miasta na prawach powiatu to bowiem gminy obciążone przez ustawodawcę zadaniami, które na obszarze innych gmin wykonuje powiat. W znaczeniu ustrojowym miasto takie pozostaje nadal gminą, w której funkcje organów powiatu sprawują rada miasta i zarząd miasta, obecnie prezydent miasta (vide: T. Milczarek - Samorząd Powiatowy, Warszawa 1999, s. 11-12). Podobnie, zdaniem K. Podgórskiego, w ramach przeprowadzonej w latach 1998 i 1999 reformy administracji publicznej wprowadzona została w art. 91 i 92 ustawy o samorządzie powiatowym nowa kategoria gmin pod nazwą miast na prawach powiatów (vide: K. Podgórski Sytuacja prawna miasta na prawach powiatu w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego (w:) Instytucje Współczesnego Prawa Administracyjnego, Kraków 2001. s. 580). W tym miejscu należy przytoczyć uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 kwietnia 2001 r. (OPK 26/2000), w której skład orzekający przyjął, że miasta na prawach powiatu to gminy miejskie będące szczególnymi jednostkami samorządu terytorialnego. Ze względu na ich obszar, zwartość terytorialną, infrastrukturę, a niekiedy także i funkcje spełniane w danym rejonie kraju ustawodawca uznał bowiem za uzasadnione przyznanie im statusu powiatów. Konsekwencją takiego rozwiązania prawnego jest to, że organy tych jednostek mają kompetencje zarówno organów gminy, jak i organów powiatu. Oznacza to, że w zakresie swoich kompetencji mają uprawnienia do reprezentowania tych jednostek bez względu na rodzaj interesu prawnego. Ponadto zgodnie z art. 12 u.g.n. organy o których mowa w art. 11, działające za Skarb Państwa i jednostkę samorządu terytorialnego są zobowiązane do gospodarowania nieruchomościami w sposób zgodny z zasadami prawidłowej gospodarki. Co do reprezentacji Skarbu Państwa w zakresie gospodarowania nieruchomościami należy odnieść stanowisko sądu przedstawione wyżej. Przechodząc natomiast do oceny zaskarżonej decyzji pod katem prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego to należy wskazać, że komunalizacja mienia ogólnonarodowego (państwowego) na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, nastąpiła z mocy prawa z dniem wejścia w życie ustawy, tj. z dniem 27 maja 1990 r. Co do zasady decyzja komunalizacja potwierdza przejście prawa własności danego składnika mienia Skarbu Państwa na właściwą gminę, ma zatem charakter deklaratoryjny. Warunkiem stwierdzenia nabycia przez gminę prawa własności nieruchomości na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej jest ustalenie, czy nieruchomość taka – w dniu 27 maja 1990 r. – "należała" do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. O przynależności mienia do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego decydowała treść art. 6 ust. 1 obowiązującej wówczas ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ( Dz.U nr 22 poz. 99). Stosownie do tego przepisu terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. Z przepisu tego wynikało, że nieruchomości, które nie zostały przez terenowy organ administracji państwowej rozdysponowane w sposób tam określony, "należały" do tego organu, niezależnie od tego, jaki podmiot faktycznie władał danym mieniem. Sformułowanie "należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego" oznacza przy tym przynależność mienia państwowego do tych podmiotów w sensie prawnym (rozumianym jako posiadanie określonego tytułu prawnego), a nie tylko w sensie faktycznym. Za nieruchomość "nienależącą" do terenowego organu administracji państwowej można było uznać tylko taką nieruchomość, która w dniu 27 maja 1990 r. była w sposób prawem przewidzianym oddana w zarząd lub użytkowanie państwowej jednostce organizacyjnej. Na uwadze mieć należy, że w tym czasie ustanowienie zarządu wymagało stosownej formy prawnej, tj. decyzji lub umowy, co jednoznacznie wynikało z art. 38 ust. 2 obowiązującej wówczas ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. W przypadku brak takiej decyzji lub umowy odnoszącej się do konkretnej nieruchomości bezwzględnie trzeba było przyjąć, że nieruchomość taka w dniu 27 maja 1990 r. "należała" do terenowego organu administracji państwowej. Zatem jeżeli określone mienie ogólnonarodowe należało do innego podmiotu w sensie faktycznym, a nie prawnym, gdyż podmiot ten nie legitymował się odpowiednim tytułem prawnym, to użytkowane mienia było objęte komunalizacja z mocy prawa. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżąca nie przedstawiła ani decyzji, ani umowy, która potwierdzałaby, że nieruchomość, której dotyczyła zaskarżona decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej znajdowała się w jej zarządzie czy użytkowaniu. Wyżej przedstawione stanowisko znajduje potwierdzenie w utrwalonym od wielu lat orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym powszechnie przyjmowano i przyjmuje się, że brak udokumentowanego prawa zarządu przedsiębiorstwa do nieruchomości w dniu 27 maja 1990 r. nie pozwala na wyłączenie tego mienia z komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej. Zatem należy uznać, że w sprawie ziściły się przesłanki określone w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Odnosząc się w dalszej kolejności do pozostałych zarzutów skargi to należy je również uznać za bezzasadne. Nie można uznać za zasadnego zarzutu naruszenia art. 5 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece poprzez pominięcie, że skarżąca skutecznie nabyła sporne nieruchomości w oparciu o rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych. Stosownie do art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece ( Dz. U. Nr 124 z 2001 r., poz. 1361 z późn. zm. – dalej Ukwh): "W razie niezgodności pomiędzy stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym, treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną, z osobą uprawnioną według treści księgi, nabył własność lub inne prawo rzeczowe (rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych)." Rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych jest zatem sposobem nabycia własności lub innego prawa rzeczowego od osoby nieuprawnionej, która zamiast rzeczywiście uprawnionej, została wpisana w księdze wieczystej jako ta, której to prawo przysługuje. Sytuacja w przedmiotowej sprawie jest jednak zupełnie inna. Decyzja komunalizacyjna niezbędna jest wyłącznie dla potwierdzenia prawa nabytego już z mocy ustawy. Istotą tej decyzji jest więc potwierdzenie, że konkretny podmiot nabył określone prawo z dniem wskazanym w przepisie, a więc odnosi się do ówczesnego stanu prawnego nieruchomości i nie rozstrzyga o stanie prawnym powstałym na skutek zdarzeń późniejszych, które mogły nastąpić po dniu wejścia w życie ustawy (por. uchwała NSA z dnia 18 marca 1996 r., sygn. akt OPK 2/96 , Lex nr 27846). To zaś oznacza, że podejmując w tym przedmiocie decyzję organ bada jedynie czy w dniu wejścia w życie ustawy spełnione zostały pozytywne przesłanki do stwierdzenia przejścia własności mienia ze Skarbu Państwa na gminę oraz czy nie wystąpiły przesłanki negatywne, o których mowa w art. 11 i 12 ustawy. W postępowaniu komunalizacyjnym organ badał jedynie czy przedmiotowe działki podlegały komunalizacji na podstawie ustawy z 10 maja 1990 r., nie miały natomiast obowiązku badać aktualnego stanu prawnego komunalizowanej nieruchomości. Kwestie czynności prawnych mających miejsce po dniu 27 maja 1990 r. mogą być ewentualnie przedmiotem innych postępowań cywilnych. Ponadto należy zauważyć, że przeniesienie prawa własności działki nr [...] przez Skarb Państwa na rzecz skarżącej spółki miało miejsce w dniu [...] października 2003 r. czyli po blisko 3 latach od wszczęcia postępowania komunalizacyjnego dotyczącego m.in. tej działki. Gdyby przyjąć stanowisko skarżącej zawarte w skardze, w zasadzie każde wyzbycie się prawa własności przez Skarb Państwa po dacie 27 maja 1990 r. uniemożliwiałoby komunalizację nieruchomości. Nie można także uznać za zasadny zarzut wyłączenia przedmiotowej nieruchomości z komunalizacji na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej. Stosownie do tego przepisu, mienie ogólnonarodowe (państwowe), o którym mowa w art. 5 ust. 1-3 ustawy, nie staje się mieniem komunalnym, jeżeli składniki tego mienia w dniu wejścia w życie ustawy (27 maja 1990 r.) służyły wykonywaniu zadań publicznych, należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej. Jak wynika z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy administracyjnej tj. aktu notarialnego z dnia [...] grudnia 1982 r. o zawarciu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością pod nazwą T. przedmiotem działalności spółki jest m.in. zawieranie i realizacja transakcji w ramach w zakresie handlu zagranicznego na rachunek własny oraz w imieniu osób trzecich w surowcach i wyrobach włókienniczo-odzieżowych dla przemysłu tekstylnego, Spółka prowadzi również sprzedaż na zaopatrzenie przemysłu tekstylnego surowców włókienniczych za środki przyznane centralnie. Ponadto działalnością spółki jest import i eksport materiałów włókienniczych i materiałów do produkcji włókienniczej. Zatem podstawowa działalność spółki skupiała się na działalności handlowej w zakresie handlu zagranicznego. Z innych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika w sposób bezsporny, że skarżąca spółka wykonywała również zadania z zakresu obronności, jednak te zadania z całą pewnością nie stanowiły jej podstawowej działalności . W tym miejscu podkreślenia wymaga, że przepis art. 11 omawianej ustawy jest przepisem szczególnym, wprowadzającym wyjątek od zasady komunalizacji z mocy prawa mienia ogólnonarodowego (państwowego), a zatem jego rozszerzająca wykładnia jest niedopuszczalna (tak m.in. NSA w wyroku z dnia 3 lutego 1998 r., sygn. akt I SA 1120/97, Lex 45062). Ocena, czy dana nieruchomość służyła wykonywaniu konkretnych zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej winna być dokonana według stanu na dzień wejścia w życie ustawy, to jest na dzień 27 maja 1990 r. Zasadą jest bowiem, że nie jedynie organizacyjne uwarunkowania, a aspekt funkcjonalny, tj. służenie mienia wykonywaniu wskazanego w przepisie rodzajowi zadań wyłącza to mienie z komunalizacji następującej z mocy prawa. Mając na uwadze przywołane wyżej kryterium faktycznego sposobu wykorzystywania mienia państwowego w dniu 27 maja 1990 r., jako decydujące dla rozstrzygnięcia, czy mienie to służyło w tej dacie wykonywaniu zadań publicznych, o których mowa w art.11 ust.1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej, stwierdzić należy, że mienie objęte wnioskiem komunalizacyjnym w niniejszej sprawie nie służyło wykonywaniu tego rodzaju zadań. Ponadto należy zwrócić uwagę na związanie wytycznymi zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2006 r. sygnatura akt I SA/Wa 667/06, w którym sąd zwrócił uwagę, że przyjęte ww. przepisie określenie "służą wykonywaniu zadań publicznych" spełnione jest wówczas, gdy sposób korzystania z mienia łączy się z wykonywaniem zadań publicznych faktycznie i bezpośrednio. Taka sytuacja nie miała natomiast miejsca w przedmiotowej sprawie. Za zasadny natomiast należy uznać zarzut naruszenia art. 107 § 3 kpa. Zaskarżona decyzja jest w istocie bardzo lakoniczna i nie odnosi się szczegółowo do zgromadzonego materiału dowodowego. Jednak zarzut naruszenia prawa procesowego może mieć znaczenie tylko w sytuacji, gdy jego naruszenie ma istotny wpływ na wynik sprawy. Przedstawione wyżej stanowisko sądu wskazuje, że taka sytuacja nie miała miejsca. Z tych względów Sąd oddalił skargę w oparciu o art. 151 ppsa.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło