II GSK 3939/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat - Rembelska (spr.) Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia del. WSA Dorota Dąbek Protokolant Patrycja Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 17 października 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 marca 2016 r. sygn. akt II SA/Gl 1215/15 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od M. S. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 900 (dziewięćset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 18 marca 2016 r., sygn. akt II SA/Gl 1215/15, oddalił skargę M. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w Warszawie z [...] października 2015 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. M. S. zaskarżył wspomniany wyrok w całości, wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżanemu wyrokowi zarzucił: 1. naruszenie art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej: p.p.s.a.) w związku z przepisami art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na braku uwzględnienia skargi pomimo, że Główny Inspektor Transportu Drogowego w decyzji z [...] października 2015 r. dopuścił się naruszenia wymienionych przepisów postępowania administracyjnego poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych w całości w oparciu o zapisy bramownic systemu viaTOLL oraz zapisy monitoringu Punktu Poboru Opłat Karwiany na autostradzie A-4 - w sytuacji, gdy: - z zapisów tych nie wynika, że to akurat kierowca A. A. prowadził pojazd marki DAF o numerze rejestracyjnym [...] w dniu [...] kwietnia 2015 r. między godz. 13:36 a 16.50, - kierujący A. A., zgodnie z zapisami zawartymi na karcie kierowcy i w tachografie, w powyższym okresie odbywał odpoczynek, - kontrolujący nie ujawnili stosowania przez kierującego jakiegokolwiek urządzenia niedozwolonego zakłócającego pracę tachografu, zaś obowiązujące przepisy prawne determinujące budowę i działanie tachografu nie pozwalają na to, by zaistniał stan faktyczny podany przez Sąd, tj. aby kierowca A. A. dokonał nieprawidłowego przełączania przyciskiem umożliwiającym zmianę aktywności kierowcy, - wbrew stanowisku Sądu - ciężar dowodu w zakresie wykazania, który konkretnie kierowca prowadził pojazd we wskazanych datach, nie spoczywa na stronie skarżącej, lecz na organie administracji; 2. z ostrożności procesowej, naruszenie prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) przez niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2013 r. poz. 1414, ze zm.; dalej: u.t.d.) w związku z przepisem Ip. 6.2.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, wyrażające się w błędnym uznaniu, iż nieprawidłowe - w ocenie sądu - operowanie przez kierowcę A. A. w dniu [...] kwietnia 2015 r. przyciskiem umożliwiającym zmianę aktywności kierowcy powinno być kwalifikowane jako naruszenie podmiotu wykonującego przewóz drogowy opisane w przepisie lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d. - w sytuacji gdy naruszenie takie wyczerpuje znamiona - stanowiącego lex specialis do wymienionego przepisu - wykroczenia kierującego wykonującego transport drogowy opisanego w art. 92 ust. 1 i 2 w związku z lp. 13.3 załącznika nr 1 do u.t.d. - tj. nieprawidłowe operowanie przełącznikiem urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego umożliwiającym zmianę rodzaju aktywności kierowcy - za które przewidziano grzywnę w wysokości 100 zł za każdy dzień (nie więcej niż 1000 zł). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., w brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 56 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658; dalej: nowela), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, w sytuacji wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku oddalającego skargę kasacyjną, wyłącza odpowiednie stosowanie w postępowaniu przed tym Sądem art. 141 § 4 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Sąd pierwszej instancji oddalając skargę uznał, że Główny Inspektor Transportu Drogowego trafnie utrzymał w mocy decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego Katowicach z [...] maja 2015 r., nr [...] wymierzającą przedsiębiorcy karę pieniężną w wysokości 5.000,00 zł w związku ze stwierdzonym naruszeniem polegającym na nierejestrowaniu za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Zdaniem Sądu organy w sposób przekonujący, poparty dowodami, wykazały, że zatrzymany w dniu [...] kwietnia 2015 r. przez inspektorów transportu drogowego do kontroli drogowej A. A., prowadzący pojazd o numerze rejestracyjnym [...] i wykonujący tym pojazdem międzynarodowy transport rzeczy w imieniu polskiego przewoźnika M. S. [...], nie rejestrował za pomocą urządzenia rejestrującego swojej aktywności, jak również prędkości pojazdu czy przebytej drogi. Postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone w sposób dokładny i wyczerpujący, zgromadzono obszerny materiał dowodowy, który stał się podstawą dokonania ustaleń faktycznych. W skardze kasacyjnej podniesiono zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez oddalenie skargi pomimo dokonania przez organ błędnych ustaleń faktycznych, wyłącznie na podstawie zapisów z bramownic systemu viaTOLL. Głównym przedmiotem sporu jest zatem sposób przeprowadzenia w tej sprawie przez organ postępowania dowodowego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że przeprowadzone w sprawie postępowanie było prawidłowe, stanowiąc podstawę do nałożenia na przedsiębiorcę kary pieniężnej. Przepis art. 92a ust. 1 u.t.d., stanowiący podstawę wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej, ustanawia odpowiedzialność administracyjną podmiotów wykonujących transport drogowy, a odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny (por. m.in. wyrok NSA z 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 2460/11, dostępny na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Znajduje ona zastosowanie do podmiotu wykonującego transport drogowy w przypadku wystąpienia zakazanego ustawą skutku i to niezależnie od tego, kto prowadził pojazd samochodowy. Ocena stosunku sprawcy do czynu nie mieści się bowiem w reżimie odpowiedzialności obiektywnej. Jej celem jest zapewnienie przestrzegania przez przedsiębiorców przepisów służących bezpieczeństwu powszechnemu, zapewnienie wykonywania transportu w sposób gwarantujący bezpieczeństwo na drogach, ochronę życia i zdrowia ludzkiego. Z tego punktu widzenia system sankcji przewidzianych przez przepisy ustawy o transporcie drogowym stanowi przejaw interwencjonizmu państwowego w sferę, która została uznana przez ustawodawcę za szczególnie istotną. Nałożona zaskarżoną decyzją sankcja administracyjna ma przede wszystkim znaczenie prewencyjne. Istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów. Za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność to przedsiębiorstwo, na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje (por. m.in. wyrok NSA z 6 lipca 2011 r., sygn. akt II GSK 716/10, dostępny na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ustawodawca umożliwił przedsiębiorcy obalenie domniemania odpowiedzialności przedsiębiorcy wykonującego przewóz w sytuacji spełnienia przesłanek z art. 92b ust. 1 u.t.d. i art. 92c ust. 1 u.t.d. Biorąc pod uwagę okoliczności rozpoznawanej sprawy i granice skargi kasacyjnej należy uznać, że te przesłanki w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły. Skarżący zarzucił, że Sąd pierwszej instancji zaakceptował nieprawidłowe ustalenie przez organ stanu faktycznego sprawy, co w konsekwencji skutkowało wymierzeniem kary pieniężnej. W tym zakresie autor skargi kasacyjnej podniósł, że w jego ocenie dla prawidłowego przeprowadzania postępowania dowodowego nie było wystarczające dokonanie ustaleń faktycznych na podstawie zapisów z bramownic systemu viaTOLL. W nawiązaniu do stanowiska skarżącego należy zauważyć, że zapisy z bramownic viaTOLL nie były jedynym dowodem, na którym organ oparł ustalenia, że zatrudniony u skarżącego kierowca A. A. w dniu [...] kwietnia 2015 r. od godziny 13:36 do godziny 16:50 nie rejestrował za pomocą cyfrowego urządzenia rejestrującego na karcie kierowcy swej faktycznej aktywności – prowadzenia pojazdu, jak również prędkości pojazdu, czy przebytej drogi. Zgromadzone w aktach sprawy dokumenty dowodzą, że powyższe ustalenia zostały dokonane także na podstawie protokołu kontroli drogowej z [...] kwietnia 2017 r., protokołu przesłuchania kierowcy w charakterze świadka, danych pozyskanych z urządzenia rejestrującego oraz z karty kierowcy. Wbrew zatem twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej, dane z systemu viaTOLL nie były jedyną podstawą ustalenia stanu faktycznego w tej sprawie. Sąd pierwszej instancji trafnie zauważył, że w toku prowadzonego postępowania organ wskazał dowody, na podstawie których ustalił, że w badanym okresie kierowca poruszał się po drodze publicznej (dane zarejestrowane w systemie viaTOOL), natomiast skarżący ograniczył się jedynie do ogólnego kwestionowania wiarygodności tego dowodu, nie przedstawił jednak żadnego innego dowodu na okoliczność, że kontrolowanym pojazdem, w tym dniu jeździł ktoś inny, albo że urządzenie to używane było w innym pojeździe. Należy zauważyć, że praktyka, o jakiej wspomina skarżący, tj. używania urządzenia przypisanego do danego pojazdu w innym pojeździe, jest sprzeczna z wymaganiami dotyczącymi jego użytkowania. Podkreślić także trzeba, że sam kierowca A. A. nie zaprzeczał, że kierował kontrolowanym pojazdem oraz podał, że nieprawidłowe operowanie przełącznikiem aktywności miało miejsce również [...] kwietnia 2015 r. Chybiony jest też zarzut skargi kasacyjnej kwestionujący dopuszczalność dowodu z danych z systemu viaTOLL w rozpoznawanej sprawie. Sąd pierwszej słusznie uznał, że w świetle art. 75 § 1 k.p.a. dopuszczalne było uwzględnienie danych z systemu viaTOLL. Z przepisu art. 75 §1 k.p.a. wynika, że "Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny". Dopuszczenie jako dowodu danych z systemu viaTOLL było zgodne z prawem. Podkreślenia wymaga, że dokonana przez organy ocena tego dowodu znajduje potwierdzenie w pozostałym zgromadzonym materiale dowodowym. Jest spójna i logiczna, co wobec braku dowodów mogących ją skutecznie podważyć powoduje, że nie można dokonanych ustaleń uznać za nieprawidłowe. Skarżący nietrafnie zarzuca, że obowiązek zebrania dowodów w sprawie spoczywał wyłącznie na organie, a sam skarżący zwolniony był w tym zakresie od współdziałania i jakiejkolwiek inicjatywy dowodowej. Istotnie obowiązek udowodnienia faktów związanych z naruszeniem przez skarżącego przepisów o transporcie drogowym ciążył na organie. Zasadnie jednak w sprawie uznano, że bez przedstawienia przez skarżącego dowodów mogących podważać ustalenia organu, nie było możliwe przyjęcie, że skarżący nie ponosi odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie. Ciążący na organie obowiązek wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy nie zwalnia strony ze współdziałania z organem w ich wyjaśnieniu, zwłaszcza gdy przedstawienie dowodów leży w interesie strony i tylko z jej udziałem możliwe jest ich ewentualne pozyskanie. Mając na uwadze, że to przedsiębiorca prowadzi dokumentację działalności, nie sposób przerzucać na organ nieograniczonego obowiązku dowodowego w tych przypadkach, w których organ nie ma możliwości pozyskania korzystnych dla strony dowodów. Skarżący nie wskazał żadnego innego kierowcy, który miałby kierować pojazdem zaopatrzonym w konkretne urządzenie viaBox w okresie, kiedy samochód kierowany przez A. A. logował się w kolejnych punktach poboru opłat. Skarżący nie wykazał także, że urządzenie viaBox było w tym czasie przeniesione do innego pojazdu. Taki stan faktyczny byłby zresztą sprzeczny z zeznaniami samego kierowcy – A. A.. Uwzględniając, że kontrolowany pojazd logował się w kolejnych punktach naliczania opłat, a nie ustalono w sprawie, że prowadził go ktoś inny niż A. A., to Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że organ słusznie uznał, iż to właśnie ten kierowca poruszał się pojazdem, bez rejestrowania swej aktywności. Okoliczność, że w czasie kontroli nie ujawniono stosowania przez kierującego jakiegokolwiek niedozwolonego urządzenia mogącego zakłócać pracę tachografu, nie podważa prawidłowości poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych, że pojazd kierowany przez A. A. poruszał się po drodze publicznej, ale aktywność kierowcy nie była rejestrowana mimo istniejącego obowiązku. Podkreślenia wymaga, że skarżący ograniczył się jedynie do ogólnych zarzutów dotyczących naruszeń przez organy przepisów postępowania, nie wskazał jednak żadnych konkretnych dowodów potwierdzających jego wywody. W szczególności nie podał, kto konkretnie w ustalonym czasie miałby używać danego urządzenia viaBox albo kierować kontrolowanym pojazdem. Wobec tego należało uznać, że Sąd pierwszej instancji słusznie uznał, że brak było podstaw do zakwestionowania prawidłowości przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego. Nietrafny jest także, zgłoszony "z ostrożności procesowej", zarzut naruszenia prawa materialnego. Skarżący zarzucając niewłaściwe zastosowanie art. 92a ust. 1 u.t.d. pominął, że w ustalonym i niepodważonym skargą kasacyjną stanie faktycznym stwierdzone naruszenie uzasadniało nałożenie kary pieniężnej na podmiot wykonujący transport drogowy. Odpowiedzialność kierującego pojazdem za naruszenie polegające na nieprawidłowym operowaniu przełącznikiem urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego umożliwiającym zmianę rodzaju aktywności kierowcy (lp. 13.3 załącznika nr 1 do u.t.d.) jest oparta na innych zasadach i niezależna od odpowiedzialności podmiotu wykonującego transport drogowy za naruszenie opisane w lp. 6.2.1 załącznika nr 3 u.t.d. Mając na uwadze wskazane wyżej okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną uzasadnionych podstaw. Naczelny Sąd Administracyjny o kosztach postępowania orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 200 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) i pkt 1 lit. a) oraz § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804).