III SA/Po 969/15

Dnia 21 marca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych – Olszanowska Sędziowie WSA Marek Sachajko WSA Szymon Widłak (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Zys-Ruszkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2016 roku przy udziale sprawy ze skargi X Spółka jawna w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Zarządu Komunalnego Związku Gmin Regionu L. z dnia [...] kwietnia 2015r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. na rzecz strony skarżącej kwotę [...],- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. Decyzją z dnia [...] czerwca 2015r o nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. działając na podstawie art. 39 ust. 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity Dz. U. z 2013r., poz. 594 ), art.17 i 18 ustawy z dnia 12 października 1994r, o samorządowych kolegiach odwoławczych ( tekst jednolity Dz. U, z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ), § 1 Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości Samorządowych Kolegiów Odwoławczych ( Dz. U. z 2003 r. Nr 198, poz. 1925 ), art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. ordynacja podatkowa ( tekst jedn. Dz. U. 2012 r., poz. 749 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję Zarządu Komunalnego Związku Gmin Regionu L. z dnia [...] kwietnia 2015r. nr [...] określającą wobec X sp.j. wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości położonej w K., w wysokości [...] zł. za każdy miesiąc licząc od lipca 2013r. W swym rozstrzygnięciu SKO w L. wskazało, że w dniu [...] marca 2014 r. Zarząd Komunalnego Związku Gmin Regionu L. wydał postanowienie o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie określenia wobec X Sp. j. wysokości miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstającymi na nieruchomości niezamieszkałej, położonej w K. W dniu [...] maja 2014 r. Zarząd Komunalnego Związku Gmin Regionu L., wydał decyzję [...] określającą wobec X Sp. j. wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości położonej w K., posesja nr [...], w wysokości [...] złotych za każdy miesiąc, licząc od lipca 2013r. W konsekwencji wniesienia odwołania przez spółkę od przedmiotowej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia [...] października 2014r. Nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję Zarządu Komunalnego Związku Gmin Regionu L. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po przeprowadzeniu postępowania w przedmiotowej sprawie i dokonaniu ustaleń opisanych w decyzji, Zarząd Komunalnego Związku Gmin Regionu L. - na podstawie art. 207 oraz art. 21 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. 2012 r., poz. 749 ze zm. ) w związku z art. 6m, 6o i 6q ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. 2013 r., poz. 1399 ze zm.), a nadto uchwałę Zgromadzenia Związku Międzygminnego "Komunalny Związek Gmin Regionu L." z dnia [...] marca 2015r. w sprawie wyboru metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalania wysokości stawki tej opłaty (Dz. Urz. Woj. Wlkp. z 2015r., poz. 1533). - wydał decyzję z dnia [...] kwietnia 2015r. Nr [...], określającą wobec spółki wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości położonej w K. nr [...], w wysokości [...] zł za każdy miesiąc, licząc od lipca 2013r. W odwołaniu od decyzji podniesiono m.in. naruszenie art. 13 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 6 ust. 7 ustawy w świetle art. 3 ust. 2a ustawy i § 6 ust. 1 obwieszczenia Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] grudnia 2012r. w sprawie ogłoszenia Statutu Komunalnego Związku Gmin Regionu L. z siedzibą w L. (Dz. Urz. Woj. Wielkopolskiego 2012, poz. [...] ze zm.) poprzez orzekanie w sprawie przez organ niewłaściwy, a mianowicie organ wykonawczy związku międzygminnego, w zakresie którego statutowych zadań nie znajduje się prawo do wydawania decyzji w sprawie określenia wysokości opłaty w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty oraz określanie wysokości zaległości w opłatach. Ustosunkowując się do tak sformułowanego zarzutu Kolegium wskazało, iż uprawnienie to wynika od 1 lutego 2015r. wprost z art. 6q ust. 1 ustawy, w myśl którego, w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa, z tym, że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta, a w przypadku przejęcia przez związek międzygminny zadań gminy, o których mowa w art. 3 ust. 2 ustawy, w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi, w zakresie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, które stanowią dochód związku międzygminnego przysługują zarządowi związku międzygminnego. Skoro jak w przedmiotowej sprawie Związek Międzygminny przejął zadania gmin określone w art. 3 ust. 2 ustawy w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi, to zapis powyższy daje Zarządowi Związku uprawnienia organu podatkowego w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi i wydawania decyzji określających wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Do wprowadzenia zmian w obowiązujących przepisach ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach uprawnienie Zarządu Międzygminnego Związku "Komunalny Związek Gmin Regionu L." wynikało z przepisów Statutu Komunalnego Związku Gmin Regionu L. z siedzibą w L. ogłoszonego Obwieszczeniem Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] grudnia 2012r. ( Dz. Urz. Woj. Wielkopolskiego poz. [...] ), będącego aktem powszechnie obowiązującego prawa miejscowego. Z uwagi na fakt, iż uchwały Rad Gmin tworzących Związek podjęte w sprawie zatwierdzenia Statutu Komunalnego Związku Gmin Regionu L. nie zostały wzruszone przez organ nadzoru tj. Wojewodę Wielkopolskiego, stanowią więc obowiązujące przepisy prawa miejscowego i brak podstaw by podważać ich zapisy i ich nie respektować. Wskazano także na treść § 10 ust. 2 pkt 1 lit. b Statutu Komunalnego Związku Gmin Regionu L., którego treść stanowi, że Zarząd Związku realizuje zadania Związku poprzez m.in. wydawanie decyzji w sprawie określania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty. Decyzje określające wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi są jednym z elementów prowadzących do uszczelnienia nowego systemu gospodarowania odpadami komunalnymi. Są uszczegółowieniem realizacji zadania Związku jakim jest nadzór nad poprawnością w gospodarowaniu odpadami komunalnymi, gdyż naliczona opłata jest bodźcem do pozbywania się odpadów komunalnych w sposób zgodny z zapisami ustawy oraz zapisami aktów prawa miejscowego. W skardze na powyższą decyzję wnosząc o stwierdzenie nieważności obu rozstrzygnięć, podniesiono między innymi zarzut orzekania w sprawie z naruszeniem przepisów o właściwości rzeczowej. Skarżący wyraził pogląd, że w świetle ustawy z dnia 28 listopada 2014r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (...) organem właściwym winien być Burmistrz Gminy G., albowiem w świetle art. 4 cyt. Ustawy organy podatkowe właściwe w dniu wszczęcia postępowania podatkowego pozostają właściwe do czasu zakończenia postępowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja pierwszoninstancyjna naruszają prawo. W stanie prawnym obowiązującym w czasie orzekania organ wykonawczy związku międzygminnego (Zarząd Związku) nie był organem podatkowym uprawnionym do wydawania decyzji o określeniu wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami, nie mógł prowadzić postępowania podatkowego w tym przedmiocie, a więc nie mógł rozstrzygać decyzją o wysokości opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi czy też w konsekwencji nie mógł rozstrzygać w zakresie umorzenia tych opłat. W chwili wydawania decyzji pierwszoinstancyjnej ([...] kwietnia 2015r.) obowiązywał wprawdzie przepis art. 6q, który uległ zmianie na mocy przepisu art. 1 pkt 19 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. 2015 poz. 87 z dnia 17 stycznia 2015 r.). Zgodnie z powołaną ustawą przepis art. 6q otrzymał brzmienie: "1. W sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta, a w przypadku przejęcia przez związek międzygminny zadań gminy, o których mowa w art. 3 ust. 2. w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi, w zakresie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, które stanowią dochód związku międzygminnego - zarządowi związku międzygminnego." Organy pominęły jednak fakt, iż zgodnie z treścią art. 4 powołanej ustawy zmieniającej "organy podatkowe właściwe w dniu wszczęcia postępowania podatkowego pozostają właściwe do czasu zakończenia postępowania". Jak wynika z akt sprawy postępowanie w sprawie określenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wszczęte zostało postanowieniem z dnia [...] marca 2014r. W tym czasie przepis art. 6 o ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (u.p.c.g.) stanowił, że w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę uzasadnione szacunki, w tym średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze. Z kolei przepis art. 6 q u.pc.g stanowił, że w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta. W ocenie składu rozpoznającego niniejszą sprawę - w przypadku przejęcia przez związek międzygminny zadań, o których mowa w art. 3 ust. 2a u.p.c.g, na mocy przepisu art. 6r ust. 1a i 1b tej ustawy - zarząd związku posiadał jedynie uprawnienia organu egzekucyjnego do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Mając na uwadze dokonaną zmianę przepisów, z uwzględnieniem jednak treści art. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2015 poz. 87 z dnia 17 stycznia 2015r.). należy uznać, że organem właściwym do wydania decyzji w przedmiocie omawianej opłaty był właściwy miejscowo wójt, burmistrz lub prezydent miasta. W rezultacie zatem należy stwierdzić, że decyzja organu pierwszej instancji wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, natomiast zaskarżona decyzja SKO w L. utrzymująca w mocy decyzję wydaną przez organ niewłaściwy rzeczowo – pomijającą jednoznaczne brzmiący art. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2015 poz. 87 z dnia 17 stycznia 2015r.). – narusza rażąco prawo (art. 156§ 1 pkt. 2 Kodeksu postępowania administracyjnego). W sytuacji stwierdzenia nieważności obu decyzji i konieczności ponownego rozpoznania sprawy przez organ właściwy sąd za przedwczesne i bezcelowe uznał odnoszenie się do treści decyzji rozstrzygających kwestię wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami i sposobu jej naliczenia, jak też argumentacji skargi w tym zakresie. W konsekwencji sąd – działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdził nieważność rozstrzygnięć organów obu instancji. O kosztach postanowiono na podstawie art.. 200 p.p.s.a.