II GZ 730/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia F. sp. z o.o. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 marca 2016 r. sygn. akt V SA/Wa 1997/15 w zakresie zwrotu kosztów postępowania sądowego w sprawie ze skargi F. sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach o niskich wygranych postanawia: oddalić zażalenie Wyrokiem z dnia 22 marca 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 1997/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi F. Sp. z o.o. w W., uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] marca 2015 r. oraz poprzedzającą ja decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w C. z dnia [...] grudnia 2014 r. w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach o niskich wygranych. Wyrokiem tym zasądzono również od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz skarżącej kwotę 1887 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Jak wskazano w uzasadnieniu wyroku w przedmiocie kosztów postępowania Sąd I instancji orzekł na podstawie art. 200 i art. 206 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.). Sąd z urzędu uwzględnił okoliczność, iż przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie zawisło ogółem ok. 67 spraw ze skarg skarżącej spółki w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej. Są to sprawy tożsame w swoim stanie faktycznym, objęte jednolitą regulacją prawną, tj. ustawą z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych. Zarzuty i ich argumentacja są zbieżne w poszczególnych skargach. Skargi są przygotowane przez jeden zespół prawników. To według Sądu I instancji stanowiło podstawę do miarkowania kosztów zastępstwa prawnego. Sąd wskazał, że zasądzony zwrot kosztów postępowania sądowego zawiera zwrot całego wpisu sądowego oraz jednolitą stawkę wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika w kwocie 240 zł oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł). W ocenie sądu zastosowanie art. 206 p.p.s.a. jest zasadne, gdyż skarżącej od organu w sprawach już osądzonych uwzględniających jej skargi (ponad 13 spraw), zasądzono koszty zastępstwa profesjonalnego pełnomocnika w pełnej wysokości. F. Sp. z o.o. wniosła zażalenie na powyższe orzeczenie w zakresie rozstrzygającym o zwrocie kosztów postępowania, żądając zmiany zaskarżonego postanowienia i przyznania kosztów postępowania według norm przepisanych w pełnej wysokości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 200 i art. 206 p.p.s.a. Wnosząca zażalenie Spółka nie podzielił argumentacji, która legła u podstaw zastosowania art. 206 p.p.s.a. przez Sąd I instancji. W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł, że Sąd I instancji wadliwie zastosował art. 206 p.p.s.a., gdyż warunkiem miarkowania kosztów jest częściowe uwzględnienie skargi, co nie miało miejsca w rozpoznawanej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 194 § 1 pkt 9 p.p.s.a. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienie, którego przedmiotem jest zwrot kosztów postępowania, jeżeli strona nie wnosi skargi kasacyjnej. Rozpoznawane zażalenie zostało wniesione w oparciu o wskazaną podstawę i obejmuje punkt 2 wyroku WSA w Warszawie z dnia 22 marca 2016 r. Zażalenie jest nieuzasadnione. Zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd I instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Natomiast stosownie do art. 205 § 2 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony (§ 2). Z powyższych uregulowań wynika, że zwrot kosztów postępowania musi nastąpić w "niezbędnym" zakresie. Jednakże Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia wskazał jako podstawę prawną rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów postępowania także art. 206 p.p.s.a. Zgodnie z art. 206 p.p.s.a. sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Przepis art. 206 p.p.s.a. w przywołanym brzmieniu obowiązuje od dnia 15 sierpnia 2015 r., został bowiem zmieniony przez art. 1 pkt 60 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658 – dalej ustawa nowelizująca). Zgodnie z art. 2 ustawy nowelizującej przepis art. 206 p.p.s.a. w nowym w brzmieniu stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem wejścia w życie tejże ustawy. W tym nowym stanie prawnym możliwość uznania przez sąd, że zaistniał uzasadniony przypadek pozwalający na odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części nie jest już uzależniona od konieczności częściowego uwzględnienia skargi, jak wskazywał autor zażalenia. Oznacza to, że pojęcie "uzasadnionych przypadków", o którym stanowił (w poprzednim brzmieniu) i nadal stanowi art. 206 p.p.s.a. nie jest już immanentnie związane przypadkiem częściowego uwzględnienia skargi przez sąd. Zważywszy na powyższe, zarzut zażalenia, że Sąd I instancji w rozpoznawanej sprawie nie był uprawniony do zastosowania dyspozycji art. 206 p.p.s.a., nie jest więc zasadny. Dodać należy, że ustalenie czy w sprawie zachodzi uzasadniony przypadek zależy od swobodnej oceny sądu. Stosując art. 206 p.p.s.a. sąd działa w sposób uznaniowy. Ocena ta musi jednak uwzględniać wszystkie okoliczności, które mogą mieć wpływ na jej podjęcie. Naczelny Sąd Administracyjny aprobując orzeczenie WSA w Warszawie z dnia 22 marca 2015 r. w zakresie zwrotu kosztów postępowania sądowego, miał na względzie, że stosując art. 206 p.p.s.a. Sąd I instancji zobligowany jest do zawarcia w tej kwestii stosownego rozstrzygnięcia dotyczącego kosztów postępowania. Z treści pkt 2 sentencji orzeczenia Sądu I instancji nie wynika co prawda, że Sąd zastosował art. 206 p.p.s.a., poprzez wskazanie, że Sąd zasądził zwrot kosztów postępowania w części, jednakże brak ten został naprawiony w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, które to uzasadnienie wraz z sentencję stanowią całość wyroku. Drugim z warunków prawidłowego zastosowania przez sąd I instancji instytucji przewidzianej przez art. 206 p.p.s.a. jest też wyczerpujące wyjaśnienie podstawy zastosowania tego przepisu. W sytuacji stosowania art. 206 p.p.s.a. Sąd I instancji zobowiązany jest nie tylko wyjaśnić dlaczego zdecydował się skorzystać z tej instytucji, ale również wyjaśnić sposób i powody przyjętej metody miarkowania kosztów podlegających zwrotowi. Wprawdzie treść art. 206 p.p.s.a. pozwala na stwierdzenie, iż intencją ustawodawcy było pozostawienie do uznania sądu, czy ma zastosować ten przepis oraz w jakiej części należy odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej w przypadku uwzględnienia jej skargi, jednakże w razie miarkowania tych kosztów obowiązkiem sądu jest precyzyjne uzasadnienie takiego rozstrzygnięcia (por. NSA z dnia 21 lutego 2011 r., sygn. akt II FZ 8/11 orzecznictwo nsa.gov.pl). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie Sądu I instancji w zakresie zastosowania w niniejszej sprawie art. 206 p.p.s.a. powyższe wymogi spełnia, gdyż wyjaśniono jak obliczono zasądzoną kwotę. Sąd wyjaśnił dlaczego w takim zakresie ograniczył skarżącemu zwrot poniesionych kosztów postępowania sądowego, Z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenie wynika, że Sąd I instancji miał na uwadze w jakiej wysokości skarżący uiścił wpis od skargi oraz jakie przesłanki miały wpływ na ustalenie wynagrodzenia pełnomocnika. Ustawa nie wskazuje wprost metody "miarkowania", a jedynie dopuszcza możliwość jej zastosowania przez Sąd w uzasadnionych przypadkach, co oznacza, że w sytuacji zastosowania art. 206 p.p.s.a. szczególnie dokładnie wyjaśnić należy stronie skarżącej metodę i powody obniżenia kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, iż w rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z "uzasadnionym przypadkiem" w rozumieniu art. 206 p.p.s.a., co znalazło wyraz w uzasadnieniu pkt 2 wyroku WSA w Warszawie z dnia 22 marca 2016 r. Zważywszy na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 § 1 w zw. z art. 197 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.