I GSK 1380/18
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-10-08
Skład orzekający: Barbara Mleczko-Jabłońska, Lidia Ciechomska-Florek, Artur Adamiec
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pracownik organu administracji publicznej, który piastuje funkcję jednoosobowego organu administracyjnego, podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., jeśli brał udział w wydaniu decyzji będącej przedmiotem kontroli w trybie nadzwyczajnym?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że pracownik organu administracji publicznej, który piastuje funkcję jednoosobowego organu administracyjnego, nie podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., nawet jeśli brał udział w wydaniu decyzji będącej przedmiotem kontroli w trybie nadzwyczajnym. Przepis ten dotyczy wyłącznie pracowników, a nie piastunów organów. Stosowanie przepisów o wyłączeniu pracownika do organu administracji publicznej jest sprzeczne z istotą wykonywania zadań publicznych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Po przyznaniu płatności decyzją z 2012 r., postępowanie zostało wznowione z powodu podejrzenia wyłudzenia środków. W wyniku wznowienia, decyzją z 2014 r. odmówiono przyznania płatności. Decyzja ta została uchylona, a następnie wydano nową decyzję odmawiającą przyznania płatności. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił obie decyzje, wskazując na naruszenie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., ponieważ obie decyzje (pierwotna i po wznowieniu) zostały podpisane przez tego samego pracownika, który był piastunem jednoosobowego organu. Skarżący organ zarzucił naruszenie przepisów postępowania.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.) Sędzia NSA Lidia Ciechomska-Florek Sędzia del. WSA Artur Adamiec Protokolant Marta Woźniak po rozpoznaniu w dniu 8 października 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 listopada 2016 r. sygn. akt V SA/Wa 4547/15 w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego po wznowieniu postępowania 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od J. P. na rzecz Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie 100 (sto) złotych tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 listopada 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 4547/15, w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia [...] września 2015 r. w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej oraz odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego – uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wołominie z dnia [...] czerwca 2015 r.
Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:
W dniu 15 maja 2012 r. do BP ARiMR w Wołominie wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012. Wnioskodawca zadeklarował do jednolitej płatności obszarowej działki o łącznej powierzchni 42,57 ha, do uzupełniającej płatności podstawowej 25,13 ha, a do specjalnej płatności obszarowej do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowych drobnonasiennych 11,30 ha.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. Kierownik BP ARiMR przyznał wnioskodawcy płatności w pomniejszonej wysokości z uwagi na różnice pomiędzy powierzchnią działek zadeklarowanych do płatności, a powierzchnią stwierdzoną w oparciu o pomiary wykonane na dostępnych w systemie informatycznym ARiMR zdjęciach obszarów zajmowanych przez zadeklarowane działki.
W związku z tym, że do organu wpłynęło zawiadomienie prokuratury rejonowej o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przez wnioskodawcę przestępstwa wyłudzenia środków finansowych, Kierownik BP ARiMR zwrócił się do Dyrektora Mazowieckiego OR ARiMR o przeprowadzenie kontroli na miejscu w gospodarstwie wnioskodawcy. Kontrola ta została przeprowadzona w dniach [...] sierpnia 2014 r., a raport z jej przeprowadzenia w zakresie kwalifikowalności powierzchni potwierdził, że większość zadeklarowanych przez wnioskodawcę działek nie była użytkowana rolniczo w ostatnich kilku latach.
W związku z powyższym, postanowieniem z dnia [...] października 2014 r. Kierownik BP ARiMR na postawie art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.; dalej: k.p.a.) wznowił postępowanie w sprawie przyznania skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, a decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. orzekł o odmowie przyznania wnioskodawcy ww. płatności na rok 2012.
Decyzja ta została uchylona decyzją Dyrektora Mazowieckiego OR ARiMR z dnia [...] stycznia 2015 r. m.in. z uwagi na naruszenie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. w zakresie, w jakim organ I instancji nie uchylił decyzji własnej z dnia [...] grudnia 2012 r.
Następnie decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. organ I instancji uchylił decyzję własną z dnia [...] grudnia 2012 r. i odmówił wnioskodawcy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Dyrektor Mazowieckiego OR ARiMR decyzją z dnia [...] września 2015 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z [...] czerwca 2015 r., jednak z innych przyczyn, niż zostały podniesione w skardze. Mianowicie, Sąd I instancji zauważył, że zarówno decyzja ostateczna z dnia [...] grudnia 2012 r., jak i decyzja z dnia [...] czerwca 2015 r. uchylająca tę decyzję po wznowieniu postępowania, zostały podpisane przez tego samego pracownika ARiMR – J.N.
Sąd wskazał, że z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. wynika, że pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Przez "branie udziału w wydaniu zaskarżonej decyzji" należy rozumieć podejmowanie przez pracownika organu administracji publicznej czynności procesowych, przewidzianych w przepisach prawa, niezbędnych do załatwienia sprawy w formie decyzji, a także, jeżeli pracownik został upoważniony do wydania decyzji w imieniu organu lub pełni funkcję organu - załatwienie sprawy w drodze decyzji.
Zdaniem WSA, reguła wyłączenia pracownika organu znajduje zastosowanie także do sytuacji, w której pracownik ten brał udział w wydaniu decyzji objętej zakresem postępowania nadzwyczajnego, choć z językowego brzmienia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. nie wynika, że pojęcie "brania udziału w wydaniu zaskarżonej decyzji" należy odnieść również do trybów nadzwyczajnych weryfikacji ostatecznej decyzji. Ratio legis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. jest bowiem uniknięcie sytuacji, w której pracownik biorący udział w czynnościach postępowania administracyjnego i mający wyrobiony pogląd w sprawie mógłby być niejako determinowany przez swoje wcześniejsze doświadczenia związane z udziałem w postępowaniu. W konsekwencji określenie "brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji" zawarte w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. dotyczy również pracownika orzekającego w postępowaniu w trybach nadzwyczajnych, takich jak wznowienie postępowania, który wcześniej brał udział w wydaniu decyzji będącej przedmiotem kontroli w trybie nadzwyczajnym.
W ocenie Sądu I instancji, taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, ponieważ zarówno decyzja z dnia [...] grudnia 2012 r. o przyznaniu skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w pomniejszonej wysokości, jak i decyzja z dnia [...] czerwca 2015 r. wydana w wyniku wznowienia postępowania – uchylająca tę decyzję i orzekająca o odmowie przyznania ww. płatności, została podpisana przez tę samą osobę – J. N., Kierownika BP ARiMR w Wołominie.
Sąd zauważył ponadto, że zgodnie z art. 8 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2016 r., poz. 1512) organem Agencji jest Prezes powoływany przez Prezesa Rady Ministrów na wniosek ministra właściwego do spraw rozwoju wsi oraz ministra właściwego do spraw finansów publicznych. To Prezes Agencji kieruje działalnością Agencji i reprezentuje ją na zewnątrz. Prezes Agencji wykonuje zadania przy pomocy zastępców Prezesa Agencji, dyrektorów oddziałów regionalnych oraz kierowników biur powiatowych. Z art. 11 tej ustawy wynika natomiast, że Agencja jest pracodawcą w stosunku do pracowników zatrudnionych w Centrali Agencji, oddziałach regionalnych oraz biurach powiatowych. W tej sytuacji, skoro decyzja ostateczna z dnia [...] grudnia 2012 r. została podpisana przez pracownika ARiMR – J. N., to decyzja z dnia [...] czerwca 2015 r. uchylająca tę decyzję po wznowieniu postępowania, musiała być podpisana przez innego pracownika ARiMR, ponieważ J. N. z mocy art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. podlegała wyłączeniu od udziału w tym postępowaniu.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zarzucił naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez uznanie, że w sprawie zachodziły okoliczności wyłączenia Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Wołominie – J. N., co spowodowało uchylenie decyzji organu II instancji, podczas gdy w sprawie okoliczności wyłączenia pracownika nie zachodziły, gdyż w tych postępowaniach nie był on pracownikiem organu, a organem wydającym decyzję;
2. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. polegające na przedstawieniu sprawy w sposób niezgodny ze stanem faktyczny, tj. uznaniu przez Sąd, że J. N. – Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Wołominie była pracownikiem organu, podczas gdy powyższa osoba piastowała funkcję organu administracyjnego w sprawie dotyczącej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i nie podlegała wyłączeniu w sprawie na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać należy, że w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na naruszeniu prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) wnoszący skargę kasacyjną musi mieć na uwadze, że dla ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej niezbędne jest wykazanie wpływu naruszenia na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez sąd I instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa.
Podstawowym zagadnieniem prawnym, które znalazło się u podstaw zarzutów kasacyjnych, było kwestionowanie prawidłowości przyjęcia przez WSA w Warszawie, że podpisanie decyzji ostatecznej z dnia [...] grudnia 2012 r. o przyznaniu płatności bezpośrednich w pomniejszonej wysokości oraz decyzji z [...] czerwca 2015 r. o uchyleniu tej decyzji i odmowie przyznania wnioskowanych płatności przez tę samą osobę – Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Wołominie J. N. – skutkowało naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W tym kontekście należy zauważyć, iż zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego analiza akt sprawy wykazała, że sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa procesowego są usprawiedliwione.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r. poz. 1164 ze zm.; dalej: ustawa o płatnościach) kierownik biura powiatowego Agencji jest właściwy m.in. w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej i płatności uzupełniającej. Stosownie natomiast do art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.) Prezes Agencji, dyrektorzy oddziałów regionalnych i kierownicy biur powiatowych wydają decyzje administracyjne w zakresie określonym w odrębnych przepisach.
Z przytoczonych regulacji prawnych wynika, że organem właściwym do wydania decyzji w przedmiocie płatności, o których mowa w art. 5 ust.1 ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego, jest jednoosobowy organ – kierownik biura powiatowego agencji.
Przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. stanowi o wyłączeniu pracownika od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji.
W tym miejscu wskazać należy na uchwałę siedmiu sędziów NSA z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt I OSP 13/09, dotyczącą osoby pełniącej funkcję Głównego Geodety Kraju. Rozważania w niej zawarte obejmują jednak szerszy kontekst, który ukształtował późniejsze orzecznictwo co do stosowania art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. w stosunku do piastuna organu jednoosobowego.
W uzasadnieniu uchwały I OPS 13/09 stwierdzono, że przedstawione do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne wymaga analizy rozwiązań prawnych przyjętych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Rozwiązania te wprowadzają konsekwentne rozgraniczenie regulacji dotyczącej organu administracji publicznej i regulacji dotyczącej pracowników organów administracji publicznej. Przypisanie kompetencji organowi administracji publicznej ma tę konsekwencję prawną, że w postępowaniu administracyjnym ma on zawsze pozycję organu, nigdy pracownika. Nie można z przepisów ustaw, np. ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 ze zm.), ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (Dz. U. nr 227, poz. 1505 ze zm.) wyprowadzać wniosku, że organ administracji publicznej jest pracownikiem organu. Niezbędne jest wyraźne rozróżnienie organu od obsady personalnej organu administracji publicznej. Organ administracji publicznej, wykonując zadania publiczne działa w imieniu państwa lub wspólnoty samorządowej, jest organem państwa lub organem wspólnoty samorządowej, któremu dla realizacji tych zadań przyznano określony zakres kompetencji. Z tego względu nie można do organu stosować przepisów o wyłączeniu pracownika organu administracyjnego. Stosowanie do organu administracji publicznej przepisów o wyłączeniu pracownika jest sprzeczne z istotą wykonywania zadań publicznych, a w konsekwencji prowadzi do pozbawienia państwa lub wspólnoty samorządowej zdolności wykonywania zadań publicznych. Organ administracji publicznej, działając z urzędu lub na wniosek strony, nie nabywa statusu strony tego postępowania, lecz wyłącznie realizuje przyznane kompetencje, których realizacja oparta jest na obowiązku, a nie uprawnieniu (z wyjątkiem sytuacji, gdy przepis prawa pozostawia uznaniu organu administracji publicznej podjęcie działania). Przepisy o wyłączeniu pracownika organu administracji publicznej można stosować tylko wtedy, gdy osoba będąca obsadą personalną organu jest stroną postępowania, a zatem gdy sprawa będąca przedmiotem postępowania administracyjnego dotyczy jej jako osoby fizycznej.
Przenosząc te poglądy na grunt rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że wadliwe jest przyjęcie w zaskarżonym wyroku, że w sprawie miał zastosowanie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Argumentacja przedstawiona przez Sąd I instancji pomija stanowisko przedstawione w ww. uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego, z którego wynika, że art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. dotyczący wyłączenia pracownika, a nie ma zastosowania do piastuna jednoosobowego organu.
Z akt sprawy i stanowiska przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że zarówno decyzja wydana w postępowaniu zwykłym, jak i decyzja wydana po wznowieniu postępowania w sprawie płatności została podpisana przez tą samą osobę – Kierownika Biura Powiatowego, będącego piastunem organu.
Na uwagę w tym kontekście zasługuje także pogląd prawny wyrażony w wyroku NSA z 30 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 37/15, zgodnie z którym przepisy o wyłączeniu pracownika organu administracji publicznej można stosować do organu administracji publicznej tylko wtedy, gdy osoba będąca obsadą personalną organu jest stroną postępowania, a zatem gdy sprawa będąca przedmiotem postępowania administracyjnego dotyczy jej jako osoby fizycznej. Jak wyjaśnił NSA, rozwiązania przyjęte w kodeksie postępowania administracyjnego wprowadzają konsekwentne rozgraniczenie regulacji dotyczącej organu administracji publicznej i regulacji dotyczącej pracowników organów administracji publicznej. Przypisanie kompetencji organowi administracji publicznej ma tę konsekwencję prawną, że w postępowaniu administracyjnym ma on zawsze pozycję organu, nigdy pracownika. Nie można z przepisów ustaw, np. ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.), ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (Dz. U. Nr 227, poz. 1505 ze zm.), wyprowadzać wniosku, że organ administracji publicznej jest pracownikiem organu. Niezbędne jest wyraźne rozróżnienie organu od obsady personalnej organu administracji publicznej. Organ administracji publicznej, wykonując zadania publiczne, działa w imieniu państwa lub wspólnoty samorządowej, jest organem państwa lub organem wspólnoty samorządowej, któremu dla realizacji tych zadań przyznano określony zakres kompetencji. Z tego względu nie można do organu stosować przepisów o wyłączeniu pracownika organu administracyjnego. Stosowanie do organu administracji publicznej przepisów o wyłączeniu pracownika jest sprzeczne z istotą wykonywania zadań publicznych, a w konsekwencji prowadzi do pozbawienia państwa lub wspólnoty samorządowej zdolności wykonywania zadań publicznych. Organ administracji publicznej, działając z urzędu lub na wniosek strony, nie nabywa statusu strony tego postępowania, lecz wyłącznie realizuje przyznane kompetencje, których realizacja oparta jest na obowiązku, a nie uprawnieniu (z wyjątkiem sytuacji, gdy przepis prawa pozostawia uznaniu organu administracji publicznej podjęcie działania). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę przedstawiony wyżej pogląd prawny podziela.
Ponadto, w piśmiennictwie wskazuje się, że podstawa wyłączenia pracownika zawarta w przepisach o cechach enumeracji wyczerpującej nie może być przedmiotem wykładni rozszerzającej nawet wtedy, gdy chodzi o zachowanie należytego stopnia obiektywizmu i bezstronności w załatwianiu indywidualnych sporawy administracyjnych. Gwarancyjna rola tych przepisów powinna być zachowana w rozsądnych granicach (tak: B. Adamiak, J. Borkowski, uwaga do art. 24 [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, zauważyć należy, że przyjęcie – tak jak to uczył Sąd I instancji – że osoba piastująca stanowisko Kierownika Biura Powiatowego ARiMR podlegała wyłączeniu w sprawie uchylenia decyzji ostatecznej o przyznaniu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w sytuacji gdy wcześniej orzekała o przyznaniu tych płatności, skutkowałoby koniecznością podpisania decyzji po wznowieniu postępowania przez innego pracownika tego organu, który działałby wszak z upoważnienia Kierownika. Takie rozwiązanie w żaden sposób nie realizowałoby celu, jaki przyświeca instytucji wyłączenia pracownika organu.
W tej sytuacji brak było podstaw do zastosowania art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., co czyni zarzut naruszenia tego przepisu usprawiedliwionym.
Niezasadny okazał się natomiast zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną zasadniczo w dwóch przypadkach: po pierwsze, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, po drugie, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny. Żaden z opisanych wyżej przypadków nie wystąpił w tej sprawie. Na podstawie art. 141 § 4 p.p.s.a. można kwestionować kompletność elementów uzasadnienia, a nie jego prawidłowość merytoryczną.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji weźmie pod uwagę wyżej poczynione wywody i oceni ponownie – mając na uwadze wszystkie materiały i dowody znajdujące się w aktach sprawy – kwestię prawidłowości uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego po wznowieniu postępowania.
Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
O częściowym zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego ograniczonych do kwoty uiszczonego przez organ wpisu sądowego od skargi kasacyjnej orzeczono stosownie do treści art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 207 § 2 p.p.s.a. z uwagi na stwierdzony w sprawie przypadek szczególnie uzasadniony. Za taki uznać należy, zdaniem NSA, sytuację, w której – jak w sprawie niniejszej – skarżącemu przyznano prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, a ponadto skarżący w żadnym stopniu nie przyczynił się do podjęcia wadliwego orzeczenia przez sąd pierwszej instancji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło