II SA/Gl 1591/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.), Protokolant specjalista Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2014 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. We wniosku z dnia [...] r., L. i Z. S. jako współwłaściciele lokalu mieszkalnego położonego przy ul. [...] w K., wystąpili o wymeldowanie swojego syna Z. S. z wyżej wymienionego lokalu. Uzasadniając wniosek podali, że ich syn wyprowadził się z domu w [...] r., zabierając wszystkie rzeczy i oddając klucze. Dodatkowo wskazali, że od tego czasu pokazuje się bardzo sporadycznie przedmiotowym lokalu, a obecnie zamieszkuje wraz z żoną A.L.- S. pod adresem: G., ul. [...]. W piśmie z dnia [...] r. skierowanym do Urzędu Miasta K. Z. S. wyjaśnił, że pracuje w gospodarstwie rolnym żony, z którą zawarł związek małżeński w [...] r. Wykonywanie tej pracy wymaga stałego kontaktu i przebywania u żony. Jednocześnie oświadczył, że jego miejscem stałego pobytu pozostaje lokal przy ul. [...] w K., gdzie sprawuje opiekę nad rodzicami. Podczas oględzin w dniu [...] r. w lokalu mieszkalnym położonym w K. przy ul. [...] gospodarstwa domowego, nie posiada też żadnych rzeczy osobistych oraz przedmiotów codziennego użytku. W piśmie z dnia [...] r. Z. S. poinformował, że należące do niego rzeczy zostały usunięte bez jego zgody, dodatkowo przejęto jego korespondencję. W związku z powyższym wskazał jako adres do korespondencji G., ul. [...]. W dniu [...] r. przesłuchana w charakterze świadka sąsiadka zeznała, że Z. S. nie mieszka przy ul. [...] w K. od kilku lat, po ślubie wyprowadził się i mieszkał pod innym adresem. Z kolei Z. S. podczas przesłuchania w dniu [...] r. zeznał do protokołu, że w przedmiotowym lokalu ma zgromadzone rzeczy osobiste, prowadzi gospodarstwo domowe oraz mieści się w nim jego centrum spraw życiowych. Do protokołu przesłuchania załączył m.in. pismo z dnia [...] r. kierowane do L. i Z.a S.ch, w którym złożył wraz z żoną ofertę kupna domu rodziców z posesją. Wobec dniu [...] r. ponownie przeprowadzono oględziny, w wyniku których stwierdzono, że Z. S. nie mieszka w tym lokalu, nie prowadzi gospodarstwa domowego oraz nie posiada żadnych rzeczy osobistych, co zostało zgodnie potwierdzone przez właścicieli lokalu, którzy dodatkowo wskazali, że syn nie uczestniczy w kosztach utrzymania budynku. Obecny podczas oględzin Z. S. oświadczył natomiast, że mieszka przy ul. [...] w K., a tylko przebywa u żony pod adresem G. przy ul. [...]. Ponadto wyjaśnił, że jego rzeczy osobiste oraz przedmioty codziennego użytku mogą znaleźć w przedmiotowym lokalu w każdej chwili. Dodał, że chciałby wprowadzić się do tego lokalu i przynieść swoje rzeczy, ale matka się na to nie zgadza. W kolejnych pismach z dnia [...] r. kierowanych. do Urzędu Miasta K. Z. S. zgłosił uwagi co do sposobu przeprowadzenia oględzin, w wyniku czego w dniu [...] r. organ kolejny raz przeprowadził oględziny spornego lokalu. Z w piśmie z dnia z dnia [...] r. Z. S. poinformował zaś, że nie zgadza się na dobrowolne opuszczenie przedmiotowego lokalu oraz, że skierował pozew o ochronę dóbr osobistych przeciwko swojej siostrze i szwagrowi B. i A. W.. Decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną na podstawie upoważnienia Prezydenta Miasta K., w oparciu art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, zwanej dalej kpa) oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm., zwanej dalej ustawą o ewidencji ludności) orzeczono o wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego Z. S. z lokalu mieszkalnego położonego w K. przy ul. [...]. W uzasadnieniu opisano przebieg postępowania oraz przeprowadzone w jego toku dowody. Stwierdzono, że ewidencja ludności ma odzwierciedlać stan rzeczywisty dotyczący do przebywania określonej osoby pod oznaczonym adresem pozwalający na ustalenie zaistnienia w sprawie przesłanki wynikającej z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Opierając się na całości materiału dowodowego stwierdzono, że nastąpiło faktyczne i trwałe opuszczenie lokalu przy ul. [...] w K. przez Z. S., zaś jego twierdzenia, iż mieszka w przedmiotowym lokalu uznano za nieprawdziwe. W trakcie przeprowadzonych oględzin nie potrafił on bowiem wskazać w przedmiotowym lokalu rzeczy osobistych, przedmiotów codziennego użytku oraz innych przedmiotów świadczących o jego zamieszkiwaniu pod tym adresem. Organ nie znalazł również dowodów potwierdzających, że opuszczenie przez niego spornego lokalu miało charakter niedobrowolny i przejściowy. Przede wszystkim Z. S. nie uczynił żadnych starań mających na celu przywrócenie posiadanie mieszkania, w tym nie przedstawił żadnego wyroku sądowego przywracającego posiadanie. W odwołaniu od tej decyzji Z. S. stwierdził, że przedmiotowe postępowanie meldunkowe prowadzone było w sposób nieproceduralny i przewlekły, zaś wniosek L. i Z. S. o wymeldowanie jego osoby z lokalu przy ul [...] w K. nie spełnia wymogów formalnych. Dodatkowo podniósł, że zeznania wnioskodawców oraz świadka nie mogą stanowić podstawy do wymeldowania go ze spornego lokalu. Ponadto zakwestionował ustalenia dokonane podczas trzykrotnych oględzin. Jednocześnie odwołujący się oświadczył, że miejscem jego stałego pobytu pozostaje sporny lokal, a w G. przebywa jedynie w związku z pracą. Wojewoda [...] odwołania tego nie uwzględnił i zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, utrzymał w mocy. orzeczenie organu I instancji W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podzielił ustalenia Prezydenta Miasta K. oraz ich ocenę prawną. Jednocześnie zaakcentował, że zameldowanie ma jedynie charakter ewidencyjny i wiąże się z miejscem pobytu, a nie uprawnieniem do lokalu. Dodatkowo uznał, że zarzut odwołującego, iż wniosek L. i Z. S.ch nie spełnia wymagań zawartych w przepisach prawa, jest bezzasadny. Wniosek ten spełnia bowiem wymogi określone w art. 63 kpa, a osoby go składające posiadają przymiot strony. Organ odwoławczy nie zgodził się również z zarzutem, że postępowanie prowadzone było w sposób przewlekły, czy naruszający przepisy prawa. Podejmowane przez organ meldunkowy czynności w przedmiotowej sprawie miały za zadanie dokładne i wyczerpujące wyjaśnienie stanu faktycznego. Obowiązek swobodnej oceny dowodów nie może być natomiast utożsamiany z koniecznością rozstrzygnięcia sprawy w sposób korzystny dla odwołującego. Ponadto organ II instancji nie stwierdził, aby w toku prowadzonego postępowania zostały w sposób niewystarczający wyjaśnione istotne okoliczności sprawy. W skardze do sądu administracyjnego na tę decyzję Z. S. zarzucił organom obydwóch instancji naruszenie procedury postępowania administracyjnego, błędną interpretację przepisów prawa i utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, a także błędne ustalenie stanu faktycznego przedmiotowej sprawy oraz błędną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego. Zarzucił, że decyzje organów I i II instancji zostały wydane bez dokładnego i wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Decyzje te oparto na niewiarygodnych ustaleniach, a nie jak wskazano w ich uzasadnieniach na całokształcie zebranego materiału dowodowego. Poza tym organy nie czyniły żadnych starań w celu jego uzupełnienia. Nie wskazały również z jakiego powodu odmówiły wiarygodności dowodom przemawiającym na korzyść skarżącego. Nie wzięto pod uwagę w szczególności obiektywnych okoliczności niniejszej sprawy takich jak: charakter pracy skarżącego w rolnictwie, jego sytuacji rodzinnej, stanu zdrowia i wieku rodziców, faktycznej przyczyny złożenia wniosku o jego wymeldowanie oraz faktu, że ponosił on wraz z rodzicami koszty utrzymania i remontów przedmiotowej nieruchomości. Organy pominęły również, że kilkakrotnie wyrażał chęć zakupu spornego lokalu. Skarżący zarzucił również, że organ I instancji nie pouczył wnioskodawców o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Nie wzięto także pod uwagę jego skarg dotyczących prawidłowości przebiegu oględzin oraz faktu kwestionowania przez niego składu osobowego komisji przeprowadzającej oględziny i niepowiadomienia go o terminie oględzin wyznaczonych na dzień 25 stycznia 2013 r. Skarżący wskazał ponadto, że organ I instancji nie dotrzymał ustawowego terminu załatwienia przedmiotowej sprawy i nie odniósł się do jego zarzutów zawartych w piśmie z dnia 14 maja 2013 r. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko oraz powołując się na uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Na rozprawie, która odbyła się w dniu 5 marca 2014 r. skarżący oświadczył, że popiera skargę i jej argumentację. Dodatkowo wskazał, że w lokalu przy ul. [...] ma umeblowany pokój z miejscem do spania, w istocie śpi tam raz na kilka tygodni. Uczestnicy postępowania podali natomiast, że syn nie mieszka w przedmiotowym lokalu od [...] r., odwiedza ich rzadko, raz na kwartał. Dalej wskazali, że korespondencja syna istotnie kierowana była pod ich adres z uwagi na to, że pracował on wraz z córką w spornym budynku około trzy lata temu. Obecnie jednak syn pracuje w gospodarstwie żony i żadna korespondencja nie przychodzi pod ten adres. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem brak jest zdaniem Sądu podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, a tylko pod tym względem podlega ona kontroli w postępowaniu sądowym zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.). Jak to zasadnie przyjęły organy orzekające a co wynika z art. 9 ust. 2b ustawy o ewidencji ludności, zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Ma ono zatem odpowiadać istniejącemu stanowi faktycznemu i nie jest związane z uprawnieniem do lokalu. W związku z treścią art. 15 ust. 1 tej ustawy oznacza to, że osoba, która opuszcza miejsce stałego lub czasowego pobytu jest zobowiązana wymeldować się we właściwym organie gminy najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Gdy tego nie uczyni orzeka w tym względzie organ gminy (art. 15 ust. 2 tej ustawy). W świetle przeprowadzonych w sprawie dowodów nie może ulegać wątpliwości, że skarżący nie zamieszkuje w objętym decyzją organów obu instancji lokalu od 2003 r., co sam zresztą przyznaje. Odmowa wymeldowania z tego lokalu byłaby zatem zasadna gdyby zostało jednocześnie wykazane, że skarżący nie opuścił tego lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy. W świetle ustalonego orzecznictwa byłoby to możliwe gdyby do opuszczenia takiego został bezprawnie zmuszony, a jednocześnie podjął przewidziane prawem środki zmierzające do umożliwienia jego powrotu do miejsca stałego pobytu. Wskazać trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wyjaśniał, że przez opuszczenie lokalu, o którym mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, należy rozumieć opuszczenie dobrowolne. Z kolei dobrowolnym nie jest takie opuszczenie lokalu, do którego strona została zmuszona, a fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu jest oczywisty lub został stwierdzony w postępowaniu karnym (por. wyrok NSA z dnia 22.08.2000r., V SA 108/00, z dnia 8.10.1986 r., SA/Gd 1014/86, z dnia 26.04.1996 r., SA/Wr 2828/95). Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił także, iż za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne. (por. wyrok NSA z dnia 25. 10.2005r. , II OSK 127/05). Zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie brak jest przesłanki do uznania, że opuszczenie przedmiotowego lokalu miało charakter niedobrowolny. Skarżący oświadczył wprawdzie, że pozostaje w konflikcie z matką – L. S. i pod wpływem nacisku matki usunął swoje rzeczy z przedmiotowego lokalu i oddał klucze. Nie wykazał jednak, że przedsięwziął on jakiekolwiek środki prawne zmierzające do ponownego zamieszkania w spornym lokalu. Oświadczył jedynie, że skierował pozew przeciwko siostrze i szwagrowi B. i A. W. o naruszenie dóbr osobistych. W tej kwestii należy podzielić pogląd organów I i II instancji, że skierowanie pozwu o ochronę dóbr osobistych rozpatrywane jest w postępowaniu cywilnym i jego rozstrzygnięcie pozostaje bez wpływu na postępowanie administracyjne w sprawie o wymeldowanie. Ustalony stan faktyczny sprawy pozwalał organowi odwoławczemu na stwierdzenie, że skarżący opuścił miejsce stałego pobytu w lokalu położonym przy ul. [...] w K. i jednocześnie nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku wymeldowania się. Przy czym zgodzić się należy z organem również co do ustalenia, że opuszczenie ww. lokalu nastąpiło dobrowolnie. Skarżący nie podjął tez próby powrotu do tego lokalu z zamiarem stałego w nim zamieszkiwania. Spełnione zatem zostały przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, co obligowało właściwy organ administracji publicznej do wydania decyzji o wymeldowaniu. Powyższe ustalenia znajdują oparcie w licznych dowodach wymienionych i opisanych przez organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji, w tym także zeznaniach i wyjaśnieniach skarżącego , a także uczestników postępowania L. i Z. S. oraz sąsiadów. Na prawidłowość ustaleń odnośnie posiadania przez skarżącego innego centrum życiowego wskazuje wreszcie wskazany przez niego adres do korespondencji. Obecnie skarżący zamieszkuje wraz z żoną A.L.-S. pod adresem: G., ul. [...]. Zdaniem Sądu z materiału dowodowego wynika zatem jednoznacznie, iż skarżący w spornym lokalu nie przebywa. W tym stanie rzeczy uznać należy, że brak jest przesłanek, aby czynność organu polegającą na wymeldowaniu uznać za sprzeczną z prawem. Z tych wszystkich względów należało przyjąć, że skarżący został wymeldowany zgodnie z obowiązującymi przepisami. Niezrozumiałe dla Sądu są zarzuty skarżącego dotyczące przewlekłości postępowania prowadzonego przez Prezydenta Miasta K., bowiem to na skutek jego żądań organ był zobowiązany powtarzać niektóre czynności dowodowe, w tym 3 krotnie przeprowadzał oględziny spornego lokalu co w efekcie doprowadziło do naruszenia terminów przewidzianych w art. 35 k.p.a. Skarżący wniósł wprawdzie do organu wyższej instancji zażalenie na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ I instancji, nie wniósł jednak w tym przedmiocie odrębnej skargi do sądu administracyjnego. Reasumując powyższe rozważania Sąd stwierdził, że organy administracji działały zgodnie z prawem i dokonały prawidłowej interpretacji przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, orzekając o wymeldowaniu skarżącego. Tym samym skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).