II SA/Gl 1116/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan,, Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), Protokolant starszy referent Barbara Urban, po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2016 r. na rozprawie sprawy ze skargi W. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie scalenia nieruchomości p o s t a n a w i a: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącemu wpis od skargi w kwocie 200 (dwieście) złotych. Decyzją Starosty [...], wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, z dnia [...]r., nr [...], wydaną na podstawie art. 3 ust. 1, art. 17 ust. 3, art. 27 ust. 1, 3, 4 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (j.t. Dz. U. z 2014 r., poz. 700 z późn. zm. – dalej u.s.w.g.) oraz art. 104 i art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 – dalej k.p.a.), orzeczono m. in. o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów obrębu ewidencyjnego C. gm. L. o łącznej powierzchni ewidencyjnej [...] ha, a decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Z w/w decyzją nie zgodził się W.Z. i w odwołaniu z dnia [...]r. wniósł o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. (dalej SKO) po rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...]r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Starosty [...] z dnia [...]r. Na decyzję SKO W. Z. wniósł w dniu [...]r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 27 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Gl 135/15 zawiesił postępowanie sądowe w sprawie ze skargi W. Z. na decyzję Kolegium z dnia [...] r. nr [...] W dniu [...]r. do SKO wpłynął wniosek W. Z. z dnia [...]r. o stwierdzenie na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nieważności decyzji scaleniowej Starosty [...] z dnia [...]r. nr [...]oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...]r. nr [...]. Decyzją z dnia [...]r. nr [...]SKO uznając się za niewłaściwe, umorzyło postępowanie wszczęte na żądanie W. Z. w sprawie stwierdzenia nieważności wymienionej decyzji scaleniowej Starosty [...] z dnia [...]r. oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Kolegium z dnia [...]r. We wniosku z dnia [...]r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, tj. wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku W. Z. z dnia [...]r. Natomiast W.Z., działając za pośrednictwem pełnomocnika, we wniosku z dnia [...]r. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Kolegium z dnia [...]r., nr [...]o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności w/wym. decyzji scaleniowych. W postanowieniu z dnia 3 czerwca 2015 r., sygn. akt II OW 22/15 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. jest organem właściwym do rozpoznania wniosku W. Z. z dnia [...]r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności w/wym. decyzji. SKO decyzją z dnia [...]r., znak [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 127 § 3 oraz art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i orzekło odmówić stwierdzenia nieważności wymienionej wyżej decyzji SKO z dnia [...]r. nr [...]i poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] z dnia [...]r. nr [...]. W uzasadnieniu podano m. in., że cel scalenia gruntów, tj. poprawa warunków gospodarowania gruntami rolnymi wykorzystywanymi w działalności rolniczej, został zrealizowany, bowiem zdecydowana większość uczestników scalenia nie zakwestionowała sporządzonego projektu scalenia. Cel ten został również zrealizowany w stosunku do nieruchomości W. Z.. Przeprowadzone postępowanie wykazało, iż decyzja Starosty [...] z dnia [...]r. oraz utrzymująca ją w mocy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...]r., nie zostały wydane z rażącym naruszeniem przepisów, wymienionych w żądaniu z dnia [...]r. Skargę na powyższą decyzję wniósł W. Z., zarzucając rażące naruszenie prawa wg art. 156 § 1 k.p.a.: 1. art. 64, art. 32 ust. 1, art. 2, art. 7 Konstytucji RP. 2. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy: art. 125 i 126 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 1232 ze zm.), art. 105 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz. U. z 2015 r., poz. 1774 ze zm.), art. 8, 11 i 17 u.s.w.g., art. 10 ust. 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze (j.t. Dz. U. z 2015 r., poz. 196 ze zm.), art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (j.t. Dz. U. z 2015 r., poz. 584 ze zm.). 3. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: art. 107 § 3 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 108 §1 k.p.a., art. 80 k.p.a. W oparciu o powyższe wniesiono o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. [...]oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania wg norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podał, że działał na podstawie i w granicach prawa, a rozstrzygnięcie znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. W uzasadnieniu powtórzył swą poprzednią argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 52 §1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (§1). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (§2). Decyzją z dnia [...]r., nr [...], Kolegium, uznając się za niewłaściwe w sprawie, umorzyło postępowanie wszczęte na żądanie W. Z. w sprawie stwierdzenia nieważności wyżej wymienionej decyzji scaleniowej Starosty [...] z dnia [...]r. oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Kolegium z dnia [...]r. W uzasadnieniu wskazano, że "(...) w niniejszym postępowaniu zachodzi bezprzedmiotowość postepowania ze względu na niewłaściwość tut. Kolegium do stwierdzenia nieważności w/w decyzji. (...) organem właściwym do rozstrzygnięcia wniosku Pana W. Z. jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (...)." Z treści tej decyzji wynika jednoznacznie, że SKO nie rozpatrywało wówczas merytorycznie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, uznając że nie jest do tego uprawnione. Dopiero kiedy NSA wskazało SKO jako organ właściwy, Kolegium wydało decyzję z dnia [...]r., będącą przedmiotem skargi. Tymczasem wg art. 127 § 3 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji m. in. przez samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. O możliwości zastosowania tego przepisu SKO pouczało Skarżącego. Kluczowe znaczenie ma tu sformułowanie użyte w cytowanym przepisie "ponowne rozpatrzenie sprawy". Skoro SKO w decyzji z [...]r. uznało, że sprawy nie może rozpoznać merytorycznie, bowiem nie jest właściwe, to z całą pewnością nie można mówić, by doszło do jej rozpoznania w rozumieniu art. 127 §3 k.p.a. Uchylenie się przez SKO od merytorycznego rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji nie może być traktowane jako "rozpatrzenie sprawy". Do takiego rozpoznania w zakresie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji doszło bowiem po raz pierwszy dopiero w dniu [...]r., kiedy SKO wydało decyzję będącą przedmiotem skargi. Brak jest zatem spełnienia przesłanki "ponownego rozpatrzenia sprawy", umożliwiającej skuteczne wniesienie skargi do Sądu Administracyjnego w rozumieniu art. 52 §1 i 2 p.p.s.a. "Prawidłowe zwrócenie się przez stronę do ministra lub samorządowego kolegium odwoławczego z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zobowiązuje ten organ do wydania jednej z decyzji, o której mowa w art. 138 § 1, i tylko decyzja wydana w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy może być zaskarżona do sądu administracyjnego." (A. Wróbel. Komentarz do art. 127 k.p.a., LEX-el.). Fakt błędnego pouczenia o możliwości wniesienia skargi nie może powodować zmiany reguł ustanowionych ustawą. "(...) błędne pouczenie o przysługującym środku odwoławczym nie tworzy uprawnienia do wniesienia tego środka." (postanowienie NSA z 18 listopada 2014 r., II OZ 1248/14). Z powyższych względów skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 §1 pkt 6 p.p.s.a. O zwrocie wpisu Sąd orzekł w oparciu o treść art. 232 §1 pkt 1 p.p.s.a. Zatem należałoby w pierwszej kolejności we właściwym trybie konwalidować powyższe uchybienia, by Skarżący mógł wnieść skuteczną skargę. Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.