III SA/Gd 103/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2016 r. sprawy ze skargi P. L. na decyzję Dowódcy Brygady [...] z dnia 18 lipca 2013 r., nr [...] w przedmiocie uposażenia i innych należności pieniężnych przysługujących żołnierzom zawodowym 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] z dnia 8 maja 2013 r., nr [...]; 2. zasądza od Dowódcy Brygady [...] na rzecz skarżącego P. L. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 18 lipca 2013 r. nr [...] Dowódca Brygady Lotnictwa Marynarki Wojennej utrzymał w mocy decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] z dnia 8 maja 2013 r. nr [...], którą przyznano kpt. w stanie spoczynku P. L. odprawę w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej w wysokości 500% uposażenia wraz z dodatkami o charakterze stałym, tj. w kwocie 26.242,50 zł; dodatkowe uposażenie roczne za 2013 r. - 4/12 w kwocie 1.749,52 zł; ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy za 2013 r., razem za 36 dni w kwocie 8.588,52 zł; gratyfikację urlopową niewykorzystaną przez żołnierza w roku kalendarzowym 2013 r. w kwocie 3.500 zł. W uzasadnieniu wskazano, że P. L. orzeczeniem Rejonowej Wojskowej Komisji Morsko - Lekarskiej w G. nr [...] z dnia 25 stycznia 2013 r. został uznany za trwale niezdolnego do zawodowej służby wojskowej. Orzeczenie to zostało utrzymane w mocy orzeczeniem Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej nr [...] z dnia 24 kwietnia 2013 r. Wobec powyższego Dowódca Jednostki Wojskowej [...] rozkazem z dnia 7 maja 2013 r. wydanym dla celów ewidencyjnych zwolnił P. L. z zawodowej służby wojskowej z mocy prawa z dniem 24 kwietnia 2013 r., w związku z ustaleniem przez komisje lekarskie niezdolności do zawodowej służby wojskowej - na podstawie art. 111 pkt 3 i art. 115 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Z uwagi na to, że P. L. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej, przysługują mu należności pieniężne z tym związane. Organ wskazał, że decyzją nr [...] z dnia 8 maja 2013 r. Dowódcy JW [...], utrzymaną w mocy przez decyzję Dowódcy Brygady Lotnictwa Marynarki Wojennej nr [...] z dnia 18 lipca 2013 r., przyznano P. L. przewidziane w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej należności, w tym odprawę. Organ stwierdził, że na podstawie art. 115 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie przysługuje prawo wniesienia odwołania w oparciu o przepisy k.p.a. Wyjaśniono, że rozkaz personalny tego rodzaju nie jest rozkazem personalnym w rozumieniu art. 6 ust. 2 pkt 2 w/w ustawy, a tym samym nie jest decyzją administracyjną. Dalej wskazano, że w związku z faktem zwolnienia z zawodowej służby wojskowej z dniem 24 kwietnia 2013 r. stronie przysługiwały następujące należności pieniężne związane ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, tj. na podstawie art. 95 pkt 5 ustawy - gratyfikacja urlopowa niewykorzystana w roku zwolnienia ze służby; art. 95 pkt 2 ustawy - ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy; art. 95 pkt 3 - dodatkowe uposażenie roczne za rok, w którym nastąpiło zwolnienie ze służby; art. 94 ust. 1 pkt 3 ustawy - odprawa. P. L. wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1. art. 16 k.p.a. w zw. z art. 110 k.p.a. w zw. z art. 115 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez ustalenie, że skarżący został zwolniony ze służby z mocy prawa z dniem 24 kwietnia 2013 r., tj. z dniem wydania Orzeczenia Nr [...] przez Centralną Wojskową Komisję Lekarską, którym utrzymano w mocy zaskarżone orzeczenie RWKM-L nr [...] z dnia 25 stycznia 2013 r. w sprawie zdolności do zawodowej służby wojskowej skarżącego (kat. N - trwale niezdolny do zawodowej służby wojskowej); 2. art. 16 k.p.a. w zw. z art. 99 ww. ustawy poprzez uznanie, że do wysługi lat skarżącego od której uzaleniona jest wyskość odprawy dla żołnierza zwalnianego z zawodowej służby wojskowej nie może być zaliczony okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych od dnia 6 czerwca 1991 r. do dnia 28 kwietnia 1992 r. pomimo, że ostateczną decyzją z dnia 17 czerwca 1999 r. Dowódca Jednostki Wojskowej [...] ustalił początek wysługi lat skarżącego na dzień 6 czerwca 1991 r. 3. art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, oraz wydanie decyzji z naruszeniem obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego; 4. art. 8 i 9 k.p.a. poprzez brak działania organu w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej oraz nie informowanie strony o okolicznościach mogących mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków, nie udzielanie stronie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek; 5. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez zaniechanie uchylenia decyzji i orzeczenia co do istoty sprawy i uwzględnienie początku wysługi lat skarżącego od dnia 6 czerwca 1991 r. oraz zakończenia okresu służby wojskowej w dniu 7 maja 2013 r. W odpowiedzi na skargę Dowódca Brygady Lotnictwa Marynarki Wojennej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Postanowieniem z dnia 20 grudnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zawiesił postępowanie w niniejszej sprawie z urzędu, bowiem rozstrzygnięcie sprawy zależało od wyniku innego toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego. Zawieszone postępowanie zostało podjęte postanowieniem z dnia 4 lutego 2016 r. Sądowi z urzędu wiadomo, że wyrokiem z dnia 10 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 1370/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi P. L. uchylił orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia 24 kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Orzeczeniem tym utrzymano w mocy orzeczenie Regionalnej Wojskowej Komisji Morsko-Lekarskiej z dnia 25 stycznia 2013 r. nr [...], którym uznano skarżącego za trwale niezdolnego do zawodowej służby wojskowej. Następnie wyrokiem z dnia 22 stycznia 2016r., sygn. akt I OSK 853/14, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 grudnia 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 1370/13 w sprawie ze skargi P. L.. Na rozprawie w dniu 10 marca 2016 r. pełnomocnik organu podniósł dodatkowo, powołując się na treść wyroku WSA w Poznaniu z dnia 5 czerwca 2014 r. sygn. akt IV SA/Po 338/14, że z uwagi na treść art. 116 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych data zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej nie uległa zmianie, wobec czego przysługują mu należności pieniężne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga podlegała uwzględnieniu, choć zasadniczo nie z powodów w niej wskazanych. Z zaskarżonej przez skarżącego decyzji Dowódcy Brygady Lotnictwa Marynarki Wojennej z dnia 18 lipca 2013 r. wynika, że P. L. przyznano następujące należności pieniężne: odprawę wraz z dodatkami o charakterze stałym, dodatkowe uposażenie roczne (2013 r.), ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy (2013 r.) oraz gratyfikację urlopową niewykorzystaną przez żołnierza w roku kalendarzowym (2013 r.) bowiem skarżący został uznany przez wojskową komisję lekarską za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej. Organ uznał, że w zaistniałej sytuacji należy wypłacić powyższe należności pieniężne przysługujące skarżącemu. Stanowisko organu miało w dniu wydania zaskarżonej decyzji co do zasady oparcie w art. 94 i art. 95 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2010 r., nr 90, poz. 593 ze zm.), zwanej dalej "ustawą". Z przepisów tych wynika, że żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej przysługują przewidzane ww. przepisami ustawy należności pieniężne. Wynika z powyższego jednoznacznie, że przyznanie ich skarżącemu jest konsekwencją zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej na skutek uznania go przez wojskową komisję lekarską za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej. Żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej wskutek ustalenia przez wojskową komisję lekarską niezdolności do służby (art. 111 pkt 3 ustawy). Zgodnie z art. 115 ust. 2 ustawy, w takim przypadku zwolnienie z zawodowej służby wojskowej następuje z mocy prawa z dniem uprawomocnienia się odpowiedniego orzeczenia - czyli orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej o niezdolności do służby (por. postanowienie NSA z dnia 13 grudnia 2012 r., sygn. akt I OSK 863/12, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Dowódca jednostki wojskowej, w której żołnierz pełni służbę, stwierdza fakt zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej rozkazem personalnym, wydanym do celów ewidencyjnych (art. 115 ust. 3 ustawy). Rozkaz taki ma charakter deklaratoryjny, potwierdzający określony stan rzeczy. Jest to akt o charakterze wewnętrznym, nie mający cech decyzji administracyjnej. Nie jest on również postanowieniem, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 2 i 3 p.p.s.a., ani aktem lub czynnością z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Rozkaz taki nie podlega kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne (tak też: NSA w przywołanym wyżej postanowieniu z dnia 13 grudnia 2012 r., sygn. akt I OSK 863/12). W tym miejscu wskazać trzeba, że Sądowi wiadomo z urzędu, że Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 grudnia 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 1370/13, którym uchylono orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia 24 kwietnia 2013 r. nr [...], utrzymujące w mocy orzeczenie Regionalnej Wojskowej Komisji Morsko - Lekarskiej z dnia 25 stycznia 2013 r. nr [...], którym uznano skarżącego za trwale niezdolnego do zawodowej służby wojskowej. Nie istnieje wobec tego orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia 24 kwietnia 2013 r., dotyczące uznania skarżącego za trwale niezdolnego do służby. Rozważenia wobec tego wymaga, szczególnie z uwagi na stanowisko, wyrażone przez pełnomocnika organu na rozprawie w dniu 10 marca 2016 r. - że z uwagi na treść art. 116 ust. 2 ustawy data zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej nie uległa zmianie (a co za tym idzie, że należało co do zasady rozstrzygnąć o należnościach pieniężnych, bowiem skarżący został zwolniony ze służby) - czy z sytuacją taką mamy do czynienia. Przepis przywołanego art. 116 ust. 2 ustawy stanowi, że w przypadkach, o których mowa w ust. 1, data zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nie ulega zmianie, przy czym uznaje się, że zwolnienie żołnierza zawodowego nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ. Art. 116 ust.1 ustawy stanowi natomiast, że w razie uchylenia orzeczenia, o którym mowa w art. 111 pkt 11 i 13-15 lub art. 112 ust. 1 pkt 1, albo uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej lub wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez organ wojskowy, ulegają uchyleniu skutki tego orzeczenia lub decyzji, jakie wynikły dla żołnierza zawodowego z tego tytułu. Żołnierzowi zawodowemu, o którym mowa w ust. 1, przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie w wysokości sześciokrotności kwoty uposażenia zasadniczego, wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym (...) (art. 116 ust. 3 ustawy). Z przytoczonych przepisów art. 116 ustawy wynika, że określono w nich w sposób szczególny sytuację prawną żołnierza w ściśle określonych w tych przepisach przypadkach. Gdyby zamiarem ustawodawcy było, by w każdym przypadku nie ulegała zmianie data zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej, a zwolnienie ze służby następowało w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego, to - w ocenie Sądu - inaczej ukształtowałby on treść omawianego przepisu. Nie byłoby wówczas potrzeby odnoszenia się w art. 116 ust. 2 ustawy do szczegółowo wymienionych w ust. 1 art. 116 ustawy konkretnych przypadków orzeczeń czy decyzji, prowadzących do ustania stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, bowiem wystarczyłby przepis o charakterze ogólnym. Skoro jedynie w przypadkach, o jakich mowa w art. 116 ust. 1 ustawy, nie ulega zmianie data zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, rozważenia wymaga, czy w niniejszej sprawie mamy do czynienia z sytuacją objętą tym przepisem. Zwolnienie skarżącego z zawodowej służby wojskowej nastąpiło na skutek ustalenia przez wojskową komisję lekarską jego niezdolności do służby (art. 111 pkt 3 ustawy). Z przyczyn oczywistych wobec tego w niniejszej sprawie nie można mówić o "uchyleniu orzeczenia, o którym mowa w art. 111 pkt 11 i 13-15 lub art. 112 ust. 1 pkt 1", które to przypadki nie dotyczą ustalenia przez wojskową komisję lekarską niezdolności do służby. Z przyczyn tak samo oczywistych nie można mówić o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Rozważenia wobec tego wymaga, czy do niniejszego stanu faktycznego odnieść można tę część przepisu art. 116 ust. 1 ustawy, w którym mowa o "uchyleniu decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej", tylko wówczas bowiem nie uległaby zmianie data zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej. W rozważaniach tych istotna jest treść art. 115 ustawy: 1. Zwolnienie z zawodowej służby wojskowej w przypadkach, o których mowa w art. 111 pkt 2, 4, 6-7, pkt 9 lit. a, pkt 10 i 16 oraz art. 112 ust. 1, następuje decyzją organu wymienionego w art. 114 ust. 4. 2. Zwolnienie z zawodowej służby wojskowej w przypadkach, o których mowa w art. 111 pkt 1, 3, 5, 8, pkt 9 lit. b i pkt 11-15, następuje z mocy prawa z dniem uprawomocnienia się odpowiedniego orzeczenia lub z dniem, w którym decyzja stała się ostateczna albo z dniem zaistnienia okoliczności stanowiącej podstawę zwolnienia żołnierza zawodowego ze służby. 3. W przypadkach, o których mowa w ust. 2, dowódca jednostki wojskowej, w której żołnierz pełni służbę, stwierdza fakt zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej rozkazem personalnym, wydanym do celów ewidencyjnych. 4. Zwolnienie z zawodowej służby wojskowej w przypadkach niewymienionych w ust. 2 następuje z dniem określonym w decyzji organu, o którym mowa w ust. 1. Z przytoczonej treści art. 115 ustawy wynika jednoznacznie, że ustawodawca wskazuje na zwolnienie z zawodowej służby wojskowej w drodze wydanej decyzji jedynie w ustępie 1 tego artykułu. W ust. 1 art. 115 ustawy omawiany w niniejszej sprawie przypadek nie został ujęty - nie wymieniono w nim art. 111 pkt 3 ustawy. W ocenie Sądu orzeczenie komisji lekarskiej, ustalające niezdolność do służby nie jest "decyzją o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej", o jakiej mowa w art. 116 ust. 1 ustawy; rozstrzyga ono jedynie o niezdolności do służby, a jego uprawomocnienie wywołuje z mocy prawa skutek zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. W tej sytuacji art. 116 ust. 2 ustawy nie ma w niniejszej sprawie zastosowania, wobec czego nie można uznać, że mimo uchylenia orzeczenia Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia 24 kwietnia 2013 r. data zwolnienia skarżącego ze służby nie uległa zmianie i nastąpiło zwolnienie skarżącego z zawodowej służby wojskowej. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 94 i 95 ustawy prawo do należności pieniężnych, o których mowa jest w tych przepisach, związane jest ze zwolnieniem żołnierza ze służby. Rozstrzygnięcie w tym przedmiocie - wobec uchylenia orzeczenia Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej - jest co najmniej przedwczesne. Bez wątpienia organy administracji orzekające w sprawie nie dysponowały w dacie orzekania wiedzą o uchyleniu orzeczenia Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia 24 kwietnia 2013 r. Art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Fakt uchylenia orzeczenia Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia 24 kwietnia 2013 r. jest okolicznością istotną dla sprawy, gdyż determinuje możliwość przyznania skarżącemu należności pieniężnych w związku ze zwolnieniem ze służby wojskowej. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Przez naruszenie prawa w rozumieniu powyższego przepisu należy rozumieć nie tylko uchybienia zawinione przez organ administracji w zakresie stosowania prawa materialnego i procesowego, ale także sytuację, w której pomimo prawidłowego działania organu administracji doszło do wydania decyzji niezgodnej z przepisami prawa materialnego (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 2 października 2014 r., sygn. akt III SA/Gd 715/14, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Skoro zatem w niniejszej sprawie w toku postępowania przed sądem administracyjnym ujawniły się okoliczności wskazujące na to, że decyzja (orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej), w oparciu o którą wydane zostały decyzje organów obu instancji dotyczące przyznania skarżącemu należności pieniężnych w związku ze zwolnieniem ze służby wojskowej, została uchylona, to uznać należało, że zachodzi określona w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. podstawa wznowieniowa. W tym stanie sprawy Sąd uchylił decyzje organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a.