IV SA/Po 338/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska WSA Maciej Busz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi M.R. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] w P. z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania wraz z dodatkami 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...]; 2. zasądza od Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] w P. na rzecz skarżącego M.R. kwotę [...] ([...]) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. M.R. pismem z dnia 18.09.2013r. zwrócił się do Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] z wnioskiem o wypłatę odszkodowania w wysokości sześciokrotności uposażenia na podstawie art. 116 ust. 3 ustawy z dnia 11.09.2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2010r., Nr 90, poz.593 ze zm. dalej u.s.w.ż.z.). W uzasadnieniu powyższego wniosku powołano się na fakt, iż prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 sierpnia 2011r. sygn. akt IV SA/Wr 287/11, uchylono orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] marca 2011 nr [...] i poprzedzające je orzeczenie terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Ł. z dnia [...].10.2010r. nr [...] w przedmiocie uznania za niezdolnego do służby wojskowej. Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] rozpoznając powyższy wniosek, decyzją z dnia [...].09.2013r. nr [...] stwierdził, z brak jest podstaw prawnych do uwzględnienia przedmiotowego roszczenia. Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] na skutek odwołania wniesionego przez M.R., decyzją z dnia [...].11.2013r. nr [...], działając na podstawie art. 138 §2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2013r. poz. 267 – dalej k.p.a.) uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, iż z uwagi na istotne wady formalne decyzja organu I instancji nie może podlegać kontroli instancyjnej. Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] decyzją z dnia [...].12.2013r. nr [...] działając na podstawie na podstawie art. 104 §1 k.p.a. oraz art. 104 ust. 1 i art. 116 ust.3 u.s.w.ż.z. odmówił przyznania M.R. odszkodowania w wysokości sześciokrotności uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym. W uzasadnieniu organ wskazał, że według art.116 ust.3 u.s.w.ż.z. żołnierzowi zawodowemu, o którym mowa w ust.1, przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie w wysokości sześciokrotności uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, z uwzględnieniem zmian mających wpływ na prawo do uposażenia lub jego wysokość, a w przypadku gdy stanowisko służbowe, które żołnierz zawodowy zajmował przed zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej nie istnieje, według stawek na porównywalnym pod względem stopnia etatowego i grupy uposażenia stanowisku służbowym obowiązującym w dniu uprawomocnienia się orzeczenia lub decyzji wymienionych w ust.1. W ocenie organu w przypadku skarżącego przepis art.116 ust.3 u.s.w.ż.z. nie ma zastosowania, gdyż skarżący został skutecznie zwolniony z zawodowej służby wojskowej z mocy prawa, co zostało potwierdzone rozkazem dla celów ewidencyjnych. Zwolnienie skarżącego nastąpiło w dacie wydania przez właściwą wojskową komisje lekarską ostatecznego rozstrzygnięcia o jego niezdolności do służby i faktu tego nie mogło zmienić uchylenie przez sąd orzeczenia tej komisji. W wyroku WSA brak było stwierdzenia, że skarżący jest zdolny do zawodowej służby wojskowej. Sąd stwierdził, że nie może się wypowiadać w sprawach medycznych, gdyż jest uprawniony jedynie do oceny poprawności postępowania administracyjnego. Z treści art. 116 ust. 3 w zw. z ust. 1 u.s.w.ż.z. wynika, że dotyczy on tylko zwolnionych ze służby z powodu orzeczeń wymienionych w art.111 pkt 11,13-15 lub art.112 ust.1 pkt 1 u.s.w.ż.z. w razie uchylenia tych orzeczeń. A poza tym obejmuje on osoby zwolnione decyzją administracyjną w przypadku uchylenia lub stwierdzenia nieważności takiej decyzji. Skarżący natomiast zwolniony został nie na mocy decyzji administracyjnej (orzeczenia komisji lekarskiej), lecz z mocy prawa (art.115 ust.2 u.s.w.ż.z.) Dalej organ powołał się na wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 09.09.2009r. o sygn. II SA/Bd 540/09 stwierdzający, że zwolnienie ze służby wojskowej w oparciu o przesłankę wymienioną w art.111 pkt 3 u.s.w.ż.z. z powodu niezdolności do niej, wyklucza możliwość przyznania od Skarbu Państwa odszkodowania przewidzianego w art.116 ust.3 u.s.w.ż.z. M.R. kwestionując powyższą decyzję wniósł odwołanie domagając się jej uchylenia i zarzucając organowi I instancji naruszenie art.116 ust.3 u.s.w.ż.z.: 1. polegające na przyjęciu, iż pomimo tego, że ustawodawca w celu zrekompensowania skutków niezgodnego z prawem zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nakazał przyznać żołnierzowi jedynie odszkodowanie z tego tytułu w miejsce przywrócenia go do zawodowej służby wojskowej, dopuszczalnym jest przywrócenie do zawodowej służby wojskowej, 2. polegające na błędnej wykładni tego przepisu poprzez przyjęcie, że należności wypłacone żołnierzowi zawodowemu po jego przywróceniu do zawodowej służby wojskowej w postaci uposażenia za okres pozostawania poza służbą, stanowią odszkodowanie z tytułu niezgodnego z prawem rozwiązania stosunku służbowego. Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] po rozpatrzeniu powyższego odwołania decyzją z dnia [...].02.2014r. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż art. 116 ust. 3 u.s.w.ż.z. zezwala na wypłatę odszkodowania tylko tym żołnierzom, którzy zostali zwolnieni z zawodowej służby wojskowej na podstawie orzeczeń określonych w art. 111 pkt 11 i 13-15 oraz w art. 112 ust. 1 pkt 1 u.s.w.ż.z., o ile orzeczenia te zostały następnie uchylone. Jak zauważył organ odwoławczy wśród tych taksatywnie wymienionych orzeczeń nie ma orzeczeń wojskowych komisji lekarskich. M.R. wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu domagając się uchylenia decyzji organów I i II instancji podnosząc zarzuty tożsame z zawartymi w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - dalej P.p.s.a.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Sąd administracyjny jest sądem kasacyjnym. W razie stwierdzenia istotnych uchybień sąd administracyjny nie ma więc kompetencji do merytorycznego rozstrzygnięcia danego postępowania, lecz jest upoważniony jedynie do uchylenia bądź stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji lub aktu. Na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie były decyzje organów I i II instancji w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania. Podstawą złożenia przez skarżącego wniosku o wypłatę odszkodowania na podstawie art. 116 ust. 3 u.s.w.ż.z. było wydanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyroku z dnia 4 sierpnia 2011r. sygn. akt IV SA/Wr 287/11 uchylającego orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] i poprzedzającego je orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Ł. z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej. Zdaniem organów administracyjnych orzekających w sprawie wniosek skarżącego nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż z treści art. 116 ust. 3 w zw. z ust. 1 u.s.w.ż.z. wynika, że dotyczy on tylko zwolnionych ze służby z powodu orzeczeń wymienionych w art.111 pkt 11,13-15 lub art.112 ust.1 pkt 1 u.s.w.ż.z. w razie uchylenia tych orzeczeń. Zdaniem Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie stanowisko organów orzekających w sprawie nie zasługuje na aprobatę. Powyższe wynika z samej istoty orzeczenia komisji lekarskiej o zdolności żołnierza do zawodowej służby wojskowej, które jest również decyzją. W tym miejscu zgodzić należy się ze stanowiskiem prezentowanym w decyzji organu I instancji, iż zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej na podstawie art. 111 pkt 3 u.s.w.ż.z. następuje z mocy prawa. Wydawany w takiej sytuacji rozkaz o zwolnieniu ze służby (rozkaz personalny wydawany do celów ewidencyjnych) – w przedmiotowej sprawie rozkaz nr [...] z dnia [...].05.2012r. - nie wpływa na prawa i obowiązki skarżącego wynikające z przepisów prawa, ponieważ nawet gdyby rozkaz taki nie został wydany, to i tak z dniem uzyskania przez orzeczenie komisji lekarskiej przymiotu ostateczności nastąpiłby skutek prawny w postaci zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej (art. 115 ust. 2 u.s.w.ż.z.). Rozkaz personalny o zwolnieniu ze służby wojskowej z uwagi na ustalenie przez wojskową komisję lekarską niezdolności do służby żołnierza zawodowego wydawany jest w celach porządkowych, ewidencyjnych. Potwierdza on jedynie to co nastąpiło z mocy samego prawa. Cel ewidencyjny oznacza wyłącznie zarejestrowanie faktu, że żołnierz został zwolniony (stosunek służbowy został rozwiązany ), a nie zwolnienie powodujące rozwiązanie stosunku służbowego. Skoro zaś rozkaz personalny podjęty na podstawie art. 111 pkt 3 i art. 115 ust. 3 u.s.w.ż.z. wydawany jest dla celów porządkowych, to nie stanowi on decyzji administracyjnej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2010 r., sygn. I OSK 815/10, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2009 r., sygn. I OSK 1090/08, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2007 r., sygn. I OSK 1784/06, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 stycznia 2012 r., sygn. II SA/Wa 2029/11, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 5 października 2011 r., sygn. II SA/Go 591/11, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 maja 2010 r., sygn. II SA/Wa 21/10, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 kwietnia 2012 r., sygn. II SA/Po 4/12 - wszystkie dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Omówienie regulacji prawnych dotyczących zwolnienia żołnierza zawodowego z zawodowej służby wojskowej i wypłaty odszkodowania wymaga również przywołania treści przepisów art. 116 u.s.w.ż.z. I tak zgodnie z ust. 1 tego artykułu, w razie uchylenia orzeczenia, o którym mowa w art. 111 pkt 11 i 13-15 lub art. 112 ust. 1 pkt 1, albo uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej lub wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez organ wojskowy, ulegają uchyleniu skutki tego orzeczenia lub decyzji, jakie wynikły dla żołnierza zawodowego z tego tytułu. Jednak w tego rodzaju przypadkach data zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nie ulega zmianie, przy czym uznaje się, że zwolnienie żołnierza zawodowego nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ (art. 116 ust. 2 ww. ustawy). Żołnierzowi zawodowemu przysługuje wówczas od Skarbu Państwa odszkodowanie w wysokości sześciokrotności kwoty uposażenia zasadniczego, wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, z uwzględnieniem powstałych zmian mających wpływ na prawo do uposażenia lub jego wysokość, a w przypadku, gdy stanowisko służbowe, które żołnierz zawodowy zajmował przed zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej nie istnieje, według stawek na porównywalnym pod względem stopnia etatowego i grupy uposażenia stanowisku służbowym, obowiązujących w dniu uprawomocnienia się orzeczenia lub decyzji wymienionych w ust. 1 (art. 116 ust. 3 u.s.w.ż.z. ). Z przytoczonych przepisów art. 116 u.s.w.ż.z. wynika, że ustawodawca w sposób szczególny określił sytuację prawną żołnierza, w stosunku do którego uchylono decyzję o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej wskazując, że fakt ten skutkuje uchyleniem wszelkich skutków będących następstwem zwolnienia ze służby, w tym dotyczących wypłaconego świadczeń pieniężnych, z wyłączeniem jednak skutku w postaci zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Data zwolnienia nie ulega bowiem zmianie, a następuje jedynie zmiana trybu zwolnienia, gdyż uznaje się, że nastąpiło ono w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Ustawodawca nie przewidział zatem możliwości reaktywowania stosunku służbowego, a jedyną rekompensatą nieprawidłowej decyzji o zwolnieniu jest przyznanie żołnierzowi odszkodowania w wysokości określonej w ust. 3 art. 116 ww. ustawy. Wskazać w tym miejscu należy, iż wbrew stanowisku organów I i II instancji treść art. 116 ust. 3 w zw. z art. 116 ust. 1 u.s.w.ż.z. nie ogranicza możliwości wypłaty odszkodowania tylko tym żołnierzom, którzy zostali zwolnieni z zawodowej służby wojskowej na podstawie orzeczeń określonych w art. 111 pkt 11 i 13-15 oraz w art. 112 ust. 1 pkt 1 u.s.w.ż.z., o ile orzeczenia te zostały następnie uchylone. Ograniczania możliwości wypłaty odszkodowani na podstawie art. 116 ust. 3 u.s.w.ż.z. nie powoduje również stwierdzenie, iż zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej następuje z mocy prawa. Powyższe nie jest kwestionowane w orzecznictwie (wyrok np. WSA w Warszawie z dnia 22 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 2272/11, publ. lex nr 1138908; wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1697/10, publ. lex nr 990188, wyrok NSA z dnia 15.03.2013r. sygn. akt I OSK 1310/12 dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Uwzględniając więc fakt, iż orzeczenie komisji lekarskiej jest decyzją stwierdzającą rozwiązanie stosunku służbowego z mocy prawa zasadnym jest zdaniem Sądu stwierdzenie, iż treść art. 116 ust. 1 ustawy nie wyklucza możliwości przyznania świadczenia w w/w przypadku. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. Na podstawie art. 200 P.p.s.a orzeczono o kosztach postępowania.