II OSK 246/17
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-11-28
Skład orzekający: Małgorzata Miron, Teresa Kobylecka, Anna Żak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy możliwe jest doprowadzenie samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem poprzez jego częściową rozbiórkę, jeśli narusza on przepisy techniczno-budowlane i odległościowe od dróg publicznych?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że chociaż art. 48 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego dopuszcza możliwość doprowadzenia obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, w tym poprzez częściową rozbiórkę, to w niniejszej sprawie naruszenia przepisów (odległość od drogi powiatowej i posadowienie na gazociągu) uniemożliwiają legalizację obiektu. W związku z tym, jedynym sposobem usunięcia naruszenia prawa było nakazanie rozbiórki całego obiektu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła samowolnej rozbudowy budynku usługowego (baru) bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organy nadzoru budowlanego nałożyły nakaz rozbiórki, uznając, że rozbudowa narusza przepisy dotyczące odległości od drogi powiatowej oraz usytuowania na sieci gazowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił tę decyzję, uznając, że możliwe jest przeprowadzenie procedury legalizacyjnej, ewentualnie poprzez częściową rozbiórkę. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną organu nadzoru budowlanego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i oddalił skargę M. P. i H. P. Zasądził od M. P. i H. P. solidarnie na rzecz Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. kwotę 250 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Miron Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Kobylecka Sędzia del. NSA Anna Żak ( spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 26 października 2016 r. sygn. akt II SA/Rz 133/16 w sprawie ze skargi M. P. i H. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki 1.uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2 zasądza od M. P. i H. P. solidarnie na rzecz [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. kwotę 250 (dwieście pięćdziesiąt ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
II OSK 246/17
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 26 października 2016r. w sprawie II SA/Rz 133/16 po rozpoznaniu, skargi M. P. i H. P. uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oraz zasądził od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. na rzecz skarżących M.P. i H. P. solidarnie kwotę pięćset złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy.
Zaskarżoną decyzją [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. uchylając, na podstawie art. 138 § 1 pkt.2 K.p.a. w związku z art.48 ust.1 pkt.1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.;dalej: "Prawo budowlane"),decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] października 2015 r., w miejsce orzeczonego nią nakazu rozbiórki nałożył na H. i M. P. obowiązek rozebrania rozbudowanej części budynku usługowego (baru) o wymiarach po obrysie zewnętrznym 7,0 m + 2,20 m + 8,30 m + 3,60 m + 9,10 m oraz powierzchni zabudowy ok. 59,94 m2, wybudowanej na działce nr ew. [...] w Z. bez wymaganego pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu wskazał, że podczas kontroli w dniu 10 września 2015 r. ustalono, że na przedmiotowej działce znajduje się budynek usługowy (bar) o konstrukcji murowanej, kryty blachą, który w maju 2014 r. od strony południowej został rozbudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę. Rozbudowana część ma konstrukcję drewnianą. Słupy drewniane ustawione na betonowych fundamentach punktowych, ściany pomiędzy słupami wykonane częściowo jako pełne z desek, częściowo jako ażurowe z listewek z obustronną płytą typu pleksa wypełnioną w środku wełną mineralną, drewnianą podłogą, jednospadowym dachem, konstrukcji drewnianej krytym papą, na deskowaniu pełnym. W ścianie od strony wschodniej znajdują się okna i drzwi. Pomiędzy gruntem, a konstrukcją podłogi i ścianami stwierdzono wolną przestrzeń.
Organ I instancji ustalił, że wymiary rozbudowy po obrysie zewnętrznym wynoszą odpowiednio 7,0 m + 2,20 m + 8,30 m + 3,60 m + 9,10 m, a powierzchnia zabudowy rozbudowanej części wynosi ok.48 m2. Pomieszczenie powstałe w wyniku rozbudowy ma wysokość od 3,11 m do 1,85 m i służy do konsumpcji oraz gry w bilard. Przez środek rozbudowy przebiega sieć gazowa średniego ciśnienia Ø 80. Rozbudowa usytuowana została w odległości 4,0 m od krawędzi drogi powiatowej. Organ I instancji ustalił również, że na wykonanie powyższej rozbudowy, zgodnie z art. 28 ustawy Prawo budowlane wymagane było pozwolenie na budowę, którego właściciele nie posiadali, a także, że dokonana rozbudowa narusza warunki techniczne wynikające z ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2015 r. poz.460; dalej: "ustawa o drogach publicznych") - art.43 ust.1 oraz warunki techniczne wynikające z rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie (Dz.U. z 2013 r. poz. 640; dalej: "rozporządzenie Ministra Gospodarki") - § 21 ust.1 i § 10 ust.3 w/w warunków, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem, w związku z czym nakazał dokonanie rozbiórki samowolnej rozbudowy.
W odwołaniu od powyższej decyzji H. i M. P. podnieśli, że wykonany przez nich obiekt nie jest rozbudową baru, a jedynie wiatą konstrukcji drewnianej, nietrwale związaną z gruntem.
Organ odwoławczy nie podzielił powyższych zarzutów. Zgodził się zarówno z ustaleniami jak i wnioskami organu I instancji. Stwierdził, że w rozpatrywanym przypadku mamy do czynienia z rozbudową istniejącego murowanego budynku usługowego. Ustalił jednak, że istniejący budynek został powiększony w obrysie o dobudowane od strony południowej dodatkowego pomieszczenia o powierzchni 59,94 m2, a nie jak wskazał organ I instancji 48 m2. Wykonane roboty budowlane są budową, bowiem w definicji budowy zawartej w art. 3 pkt. 6 Prawa budowlanego mieści się również rozbudowa budynku. Do rozpatrzenia sprawy samowolnie wybudowanego w 2014 r. obiektu budowlanego lub jego części, na wzniesienie którego wymagane jest pozwolenie na budowę, ma zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego. Bezsporne było, że właściciele nie legitymowali się koniecznym pozwoleniem na budowę. Ustalono również, że rozbudowa została wykonana na istniejącej sieci gazowej średniego ciśnienia Ø 80 mm (z pisma PSG Sp. z o.o. Oddział w Tarnowie Rejon Dystrybucji Gazu w P. wynika, że jest to sieć średniego ciśnienia DN 100). Na podstawie § 21 ust.1 rozporządzenia Ministra Gospodarki stwierdzono, że obiekty budowlane mogą znajdować się w odległości od osi gazociągu nie mniejszej niż połowa szerokości strefy kontrolowanej, przy czym szerokość strefy kontrolowanej w myśl § 10 ust.6 tego rozporządzenia dla gazociągu średniego ciśnienia wynosi 1,0 m. Ustawodawca w § 10 ust.3 w/w rozporządzenia zaznaczył również, że w strefach kontrolowanych nie należy wznosić obiektów budowlanych. Ponadto po stronie południowej przedmiotowej rozbudowy przebiega droga powiatowa. Odległości, w jakich można sytuować obiekty budowlane przy poszczególnych kategoriach dróg publicznych reguluje ustawa o drogach publicznych. W art. 43 ust.1 ustawodawca zaznaczył, że w terenie zabudowanym obiekty budowlane należy sytuować od zewnętrznej krawędzi drogi powiatowej w odległości co najmniej 8m. Tymczasem według ustaleń organów rozbudowa została wybudowana w odległości 4,0 m od zewnętrznej krawędzi jezdni drogi powiatowej.
Skargę od powyższej decyzji wnieśli do Sądu M. P. i H. P. zarzucając m.in. naruszenie przepisów postępowania : art. 7, art. 8, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a., a także naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 29 Prawa budowlanego poprzez jego niezastosowanie i art. 48 § 1 Prawa budowlanego przez jego zastosowanie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uwzględnił skargę i uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd podzielił stanowisko organów nadzoru budowlanego, przedstawiając w tym zakresie szeroką argumentację, przemawiającą za kwalifikacją prawną spornego obiektu budowlanego, jako rozbudowę budynku usługowego wymagającą uzyskania pozwolenia na budowę. W szczególności wskazał, że sporny obiekt posiada wszystkie cechy budynku, ponieważ jest trwale związany z gruntem, jest wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród oraz posiada dach i fundamenty, co wynika z dokumentacji zebranej w toku postępowania wyjaśniającego, w tym zdjęć przedmiotowego obiektu. W rezultacie Sąd stwierdził, że przedmiotowy obiekt objęty decyzją o nakazie rozbiórki należało zakwalifikować jako rozbudowę budynku, na którą inwestor powinien był mieć pozwolenie na budowę. Wobec jego braku, słusznie przeprowadzono postępowanie w trybie przewidzianym w art. 48 Prawa budowlanego. Sąd stwierdził, że pomieszczenie powstałe w wyniku rozbudowy ma wysokość od 3,11 m do 1,85 m i służy do konsumpcji oraz gry w bilard. Przez środek rozbudowanego budynku przebiega sieć gazowa średniego ciśnienia Ø 80. Rozbudowa usytuowana została w odległości 4,0 m od krawędzi drogi powiatowej. Dalej Sąd wskazał, że organy jako powód nie wdrażania procedury legalizacyjnej z art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego podały niemożliwość legalizacji, z uwagi na to, że rozbudowana część budynku usługowego od strony południowej narusza przepisy techniczno -budowlane w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem, ponieważ została wykonana na istniejącej sieci gazowej średniego ciśnienia Ø 80 mm. Sąd wskazał, że PINB w P. słusznie dokonał analizy sprawy w oparciu o przepisy wynikające z rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie. Z § 21 ust. 1 tego rozporządzenia jednoznacznie wynika, że obiekty budowlane mogą znajdować się w odległości od osi gazociągu nie mniejszej niż połowa szerokości strefy kontrolowanej, przy czym szerokość strefy kontrolowanej w myśl § 10 ust.6 tego rozporządzenia dla gazociągu średniego ciśnienia wynosi 1,0 m. Ustawodawca w § 10 ust.3 w/w rozporządzenia zaznaczył również, że w strefach kontrolowanych nie należy wznosić obiektów budowlanych. Ponadto z akt sprawy wynika, że po stronie południowej przedmiotowej rozbudowy przebiega droga powiatowa. Odległości, w jakich można sytuować obiekty budowlane przy poszczególnych kategoriach dróg publicznych reguluje ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Z art.43 ust. 1 wynika, że w terenie zabudowanym obiekty budowlane należy sytuować od zewnętrznej krawędzi drogi powiatowej w odległości co najmniej 8m. Przedmiotowa rozbudowa, jak ustalił organ I instancji podczas kontroli w dniu 10.09.2015 r. została wybudowana w odległości 4,0 m od zewnętrznej krawędzi jezdni drogi powiatowej. W ocenie Sądu słusznie organ I instancji stwierdził, że przedmiotowa rozbudowa została usytuowana w niezgodnym z przepisami przybliżeniu do drogi powiatowej. Sąd w pełni zaakceptował stanowisko organów co do tego, że przedmiotowa samowola budowlana naruszyła w/w przepisy ustawy o drogach publicznych, natomiast wątpliwości Sądu wzbudziły ustalenia organów co do naruszenia § 10 i 21 rozporządzenia Ministra Gospodarki i w efekcie zakresu strefy kontrolowanej jak i samego gazociągu. Sąd wskazał, że nie wiadomo kiedy przedmiotowy gazociąg powstał. W ocenie Sądu organ powinien ustalić tę datę oraz z całą pewnością ustalić szerokość strefy kontrolowanej. Dla gazociągów wybudowanych: 1) przed dniem 12 grudnia 2001 r. lub dla których przed tym dniem wydano pozwolenie na budowę, 2) w okresie od dnia 12 grudnia 2001 r. do dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenia lub dla których w tym okresie wydano pozwolenie na budowę stosuje się szerokość stref kontrolowanych określoną w załączniku nr 2 do rozporządzenia (§ 110 rozporządzenia Ministra Gospodarki).
Ponadto w ocenie Sądu organy nie zbadały czy możliwa jest częściowa rozbiórka przedmiotowej rozbudowanej części, która doprowadziłaby do zgodności z w/w przepisami. Nie rozważały możliwości doprowadzenia tego obiektu do zgodności z prawem, tj. usytuowania go w zgodzie z przywołanymi wyżej przepisami techniczno – budowlanymi poprzez jego częściową rozbiórkę. Legalizacja samowoli budowlanej na podstawie art. 48 Prawa budowlanego jest uprawnieniem inwestorów i jeżeli istnieje możliwość doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem poprzez częściową rozbiórkę i inwestor taką możliwość akceptuje, to organ nie powinien nakazywać całkowitej rozbiórki obiektu, gdyż za takim rozstrzygnięciem nie przemawia brzmienie art. 48 ust. 1 i ust. 2 Prawa budowlanego (wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2016 r., sygn. akt II OSK 2530/14 publ.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie Sądu ustalenie przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. granicy 8 m od krawędzi jezdni i strefy kontrolowanej gazociągu pozwoli organowi stwierdzić, czy inwestor zainteresowany jest częściową rozbiórką czy też nie i czy jest ona możliwa. W razie pozytywnej odpowiedzi na to pytanie konieczne będzie wszczęcie procedury legalizacyjnej, co do pozostałej części rozbudowy. O tym, że inwestor jest zainteresowany utrzymaniem obiektu świadczy treść jego odwołania od decyzji I instancji. Brak ustaleń w tej mierze świadczy w ocenie Sądu o naruszeniu art. 7,art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 w zw z art. 136 K.p.a. w stopniu, który mógł przełożyć się na wynik sprawy i dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Sąd skargę uwzględnił.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. reprezentowany przez radcę prawnego tego organu zarzucając :
- naruszenie prawa materialnego tj. art.48 ust.2 pkt 2 w zw. z art.48 ust.1 ustawy Prawo budowlane przez błędną jego wykładnię i uznanie, że w postępowaniu legalizacyjnym obiektu budowlanego wybudowanego bez pozwolenia na budowę istnieje możliwość doprowadzenia tego obiektu do stanu zgodnego z prawem przez nakazanie przez organ częściowej rozbiórki, a do pozostałej części można wdrożyć procedurę legalizacyjną przy akceptacji inwestora, który zgadza się legalizować pozostałą po rozbiórce część obiektu budowlanego,
- naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj. art.145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a. w zw. z art.7,77,80,107 §3 i art.136 K.p.a. przez uznanie , że w postępowaniu administracyjnym doszło do naruszenia tych przepisów w sposób, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy.
W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzucono m.in., że dokonana przez Sąd wykładania art.48 ust.2 pkt 2 w zw. z art.48 ust.1 Prawa budowlanego jest nieuprawniona, ponieważ nie jest możliwe aby w stosunku do jednego obiektu wybudowanego w jednym stanie faktycznym i prawnym, w ramach jednego postępowania, do części budynku prowadzić postępowanie legalizacyjne, a do pozostałej części jako niezgodnej z przepisami techniczno - budowlanymi orzec rozbiórkę. W wyniku rozbiórki takiej części obiektu powstanie obiekt, który nie może podlegać legalizacji, ponieważ będzie to inny obiekt niż ten który wybudowali skarżący. Celem art.48ust.1Prawa budowlanego jest doprowadzenie rozbudowanego budynku do stanu sprzed samowoli. Przedmiotowa rozbudowa jest posadowiona na gazociągu średniego ciśnienia naruszając §10 ust.3 rozporządzenia Ministra Gospodarki oraz narusza art.43 ust.1 ustawy o drogach publicznych, ponieważ jest usytuowana w odległości 4 m od zewnętrznej krawędzi jezdni drogi powiatowej zamiast wymaganej odległości 8m., co uniemożliwia wdrożenie procedury legalizacyjnej, o której mowa w art.48 ust.2 Prawa budowlanego. Skarżący kasacyjnie organ wskazał, że dla wyniku sprawy nie ma znaczenia kiedy został wybudowany gazociąg i jaka jest szerokość strefy kontrolowanej, ponieważ w/w rozporządzenie w § 21 ust.1, § 10 ust.6 w zw. z §10 ust.3 przewiduje zakaz wznoszenia obiektów budowlanych w strefach kontrolowanych zarówno dla gazociągów wybudowanych przed 12 stycznia 2001r. jak i po tej dacie. Przedmiotowa rozbudowa narusza ten zakaz, ponieważ jest usytuowana na gazociągu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu sąd bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. Sprawa ta mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny tylko w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.
Strona skarżąca kasacyjnie zarzuca zarówno naruszenie prawa materialnego polegające na błędnej wykładni przepisu art. 48 ust. 2 pkt 2 w zw. z art.48 ust.1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane polegającej na uznaniu, że istnieje możliwość doprowadzenia obiektu wybudowanego bez pozwolenia na budowę do stanu zgodnego z prawem przez orzeczenie jego częściowej rozbiórki, jak i naruszenie przepisów postępowania : art.145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a. w zw. z art.7,77,80,107 § 3 i art.136 K.p.a. przez uznanie, że w sprawie niezbędne jest ustalenie daty wybudowania gazociągu oraz ustalenie szerokości stref kontrolowanych gazociągu.
Przedmiot obu rodzajów zarzutów, jak i kierunek ich argumentacji pozostaje w ścisłym związku, koncentrując się zasadniczo wokół art.48 ust.2 pkt 2 w zw. z art.48 ust.1 Prawa budowlanego, którego błędna wykładnia doprowadziła w konsekwencji, według strony skarżącej kasacyjnie, do nieprawidłowej oceny przez Sąd pierwszej instancji dokonanych przez organ nadzoru budowlanego ustaleń faktycznych i uchylenie zaskarżonej decyzji.
Mając na względzie powyższy związek treściowy, sformułowane w niniejszej skardze kasacyjnej zarzuty poddane zostaną kontroli kasacyjnej łącznie.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że okolicznościami niekwestionowanymi w sprawie było to, że inwestorzy w 2014r. bez pozwolenia na budowę rozbudowali budynek usługowy (bar) o część, której powierzchnia zabudowy wynosi około 59,94m.kw. Pomieszczenie powstałe w wyniku rozbudowy służy do konsumpcji i gry w bilard. Organy nadzoru budowlanego uznały, że przedmiotowe roboty budowlane wymagały na podstawie art.28 ust.1 w zw. z art.3 pkt 6 Prawa budowlanego pozwolenia na budowę, gdyż stanowiły rozbudowę istniejącego obiektu budowlanego. Sąd I instancji słusznie zaakceptował to stanowisko, uznając, że w wyniku tej rozbudowy powstał budynek wymagający uzyskania pozwolenia na budowę. Trafnie wobec tego w niniejszej sprawie organy nadzoru budowlanego wszczęły na podstawie art.48 Prawa budowlanego postępowanie w sprawie samowolnie rozbudowanego budynku usługowego.
W postępowaniu tym obowiązkiem organów jest zbadanie, czy istnieją przesłanki do legalizacji popełnionej samowoli budowlanej w oparciu o art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego tj. czy budowa jest zgodna z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (ust. 2 pkt 1) oraz czy nie narusza przepisów techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem (ust. 2 pkt 2). Warunki zgodności budowy określone w art. 48 ust. 2 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego muszą być spełnione jednocześnie, aby można było kontynuować postępowanie administracyjne w celu legalizacji budowy.
W zależności od wyniku tego postępowania organ nadzoru budowlanego nakłada obowiązki, określone w ust. 3 art. 48.
Z ustalonego przez organy nadzoru budowlanego stanu faktycznego wynika, że wzniesiony samowolnie budynek stanowiący rozbudowę budynku usługowego (baru), usytuowany jest w odległości 4 m od zewnętrznej krawędzi jezdni drogi powiatowej oraz że przez jego środek przebiega gazociąg średniego ciśnienia.
Stanowisko strony skarżącej kasacyjnie, które sprowadzić można do twierdzenia, że wbrew poglądowi Sądu pierwszej instancji, zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwalał na ustalenie niebudzących wątpliwości ustaleń faktycznych i nie wymagał uzupełnienia jest trafne. Z materiału sprawy jednoznacznie wynika, co Sąd pierwszej instancji w pełni zaakceptował, że rozbudowana część budynku baru swoim usytuowaniem w odległości 4 m. od zewnętrznej krawędzi jezdni drogi powiatowej narusza art.43 ust.1 ustawy o drogach publicznych. Słusznie także wnoszący skargę kasacyjną [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. zarzuca, że dla wyniku sprawy nie ma znaczenia kiedy został wybudowany gazociąg i jaka jest szerokość strefy kontrolowanej, ponieważ rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie zawiera zakaz wznoszenia obiektów budowlanych w strefach kontrolowanych zarówno dla gazociągów wybudowanych przed 12 grudnia 2001r. jak i po tej dacie. Przepis § 10 ust.3 tego rozporządzenia stanowi, że w strefach kontrolowanych nie należy wznosić obiektów budowlanych, urządzać stałych składów i magazynów oraz podejmować działań mogących spowodować uszkodzenia gazociągu podczas jego użytkowania. Przy czym szerokość strefy kontrolowanej zgodnie z §10 ust.6 tego rozporządzenia dla gazociągu średniego ciśnienia wynosi 1m. Poprzednio obowiązujące rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 30 lipca 2001r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać sieci gazowe (Dz.U.2001.97.1055) również przewidywało zakaz wznoszenia budynków w strefach kontrolowanych stanowiąc w § 9 ust.4, że w strefach kontrolowanych nie należy wznosić budynków, urządzać stałych składów i magazynów, sadzić drzew oraz nie powinna być podejmowana żadna działalność mogąca zagrozić trwałości gazociągu podczas jego eksploatacji. Dopuszcza się, za zgodą operatora sieci gazowej, urządzanie parkingów nad gazociągiem. Przedmiotowy budynek narusza ten zakaz, ponieważ jest usytuowany na gazociągu, a nie w pewnej odległości od niego.
W tych warunkach zbędne było ustalanie daty wybudowania gazociągu oraz szerokości stref kontrolowanych. Sąd pierwszej instancji wadliwie więc przyjął, że organ nadzoru budowlanego w tym zakresie naruszył art. 7, art.77, art.80, art.107§ 3 i art.136 K.p.a.
Nie ma jednak racji skarżący kasacyjnie twierdząc, że na podstawie art. 48 ust.2 Prawa budowlanego nie jest możliwa legalizacja choćby części samowolnie zbudowanego obiektu, względnie doprowadzenie budynku do stanu zgodnego z przepisami, w tym techniczno - budowlanymi, np. poprzez jedynie częściową jego rozbiórkę.
Sąd pierwszej instancji dopuszczając taką możliwość na podstawie art. 48 ust.2 pkt 2 Prawa budowlanego nie dokonał błędnej wykładni tego przepisu. Doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, o czym mowa w art. 48 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego, w niektórych przypadkach może bowiem wymagać wykonania określonych robót budowlanych, w tym również rozbiórki części obiektu budowlanego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 maja 2009 r., sygn. II OSK 795/08, a także z dnia 17 czerwca 2016r., sygn. akt II OSK 2530/14- publ.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Jednak w niniejszej sprawie wbrew twierdzeniom Sądu pierwszej instancji nie ma takiej możliwości, ponieważ doprowadzenie przedmiotowego budynku do stanu zgodnego z prawem, z uwagi na jego usytuowanie po pierwsze sprzecznie z ustawą o drogach publicznych, a po drugie z uwagi na przebiegającą przez środek budynku siecią gazową średniego ciśnienia gazociągiem wymagałoby wykonania robót budowlanych, które w istocie prowadziłyby do jego rozbiórki, a nie do uzyskania stanu zgodnego z przepisami prawa. Trafnie zatem organy orzekające w tej sprawie uznały, że zakres naruszeń art.43 ust.1 ustawy o drogach publicznych oraz § 10 ust.3 i § 21 ust.1 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie uniemożliwia doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem, w związku z czym nie było możliwe wdrożenie procedury legalizacyjnej.
W niniejszej sprawie jedynym sposobem usunięcia stwierdzonego naruszenia prawa było nakazanie rozbiórki przedmiotowego budynku, gdyż niezachowanie wymaganej odległości od zewnętrznej krawędzi jezdni powiatowej (4m. zamiast 8m.) oraz położenie budynku na istniejącej sieci gazowej średniego ciśnienia nie mogło być w okolicznościach tej sprawy sanowane w inny sposób.
Powyższe oznacza, że zaskarżony wyrok Sądu pierwszej instancji zapadł z naruszeniem art.48 ust.2 Prawa budowlanego, a także art. 145§ 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 7, art.77, art.80, art.107§ 3 i art.136 K.p.a. polegającym na ich niewłaściwym zastosowaniu wyrażającym się w niezaakceptowaniu stanowiska organu nadzoru budowlanego, przy prawidłowo ustalonym stanie faktycznym, że niemożliwym jest doprowadzenie obiektu budowlanego wzniesionego bez pozwolenia na budowę do stanu zgodnego z prawem, z uwagi na naruszenie przepisów techniczno-budowlanych w sposób uniemożliwiający doprowadzenie budynku do stanu zgodnego z prawem.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.188 P.p.s.a. uwzględnił skargę kasacyjną i uchylił wyrok Sądu pierwszej instancji, a uznając, że sprawa jest dostatecznie wyjaśniona na podstawie art.151 P.p.s.a. oddalił skargę.
Na podstawie art. 203 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono o kosztach postępowania sądowego, na które składa się wyłącznie kwota uiszczona przez [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. tytułem wpisu od skargi kasacyjnej
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło