I GZ 210/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Lidia Ciechomska-Florek po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. Spółka jawna w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 czerwca 2017 r., sygn. akt III SA/Gl 2113/15 odrzucające skargę kasacyjną P. Spółka jawna w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 marca 2017 r., sygn. akt III SA/Gl 2113/15 w sprawie ze skargi P. Spółka jawna w P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Katowicach z dnia [...] września 2015 r., nr [...] w przedmiocie opłaty paliwowej postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach Zaskarżonym postanowieniem z dnia 19 czerwca 2017 r., sygn. akt III SA/GL 2113/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, stosownie do art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.), odrzucił skargę kasacyjną P. Spółka jawna w P. (skarżąca) z powodu nieuzupełnienia w terminie braku skargi kasacyjnej w postaci złożenia wniosku o rozpoznanie sprawy na rozprawie lub oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy. W zażaleniu na powyższe postanowienie, skarżąca zarzuciła naruszenie art. 47 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 178 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, tj. odrzucenie skargi kasacyjnej z powodu nieusunięcie braków formalnych w postaci niezłożenia odpisu pisma z dnia 5 czerwca 2017 r., zawierającego oświadczenie o zrzeczenie się z rozprawy w ciągu 7 dni od wezwania, podczas gdy brak odpisu ww. pisma dla organu nie jest brakiem istotnym, który mógłby zostać uzupełniony przez Sąd we własnym zakresie np. poprzez wykonanie dodatkowej kopii przesłanego przez stronę egzemplarza, przez co nie powodowałoby niemożności nadanie sprawie dalszego biegu. Mając na uwadze wskazany zarzut w zażaleniu wniesiono o: 1) uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach 2) zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu zażalenia jego autor przedstawił argumenty na poparcie podniesionych zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, ale z innych powodów niż w nim wskazane. W art. 176 p.p.s.a. zostały określone elementy, jakie musi spełniać skarga kasacyjna. W szczególności skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma strony oraz zawierać wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy (zob. art. 176 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 177a p.p.s.a., jeżeli skarga kasacyjna nie spełnia wymagań przewidzianych w art. 176 p.p.s.a , innych niż przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, przewodniczący wzywa stronę do usunięcia braków w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. Natomiast na mocy art. 178 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny ma obowiązek odrzucenia na posiedzeniu niejawnym skargi kasacyjnej, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Złożona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna z 18 maja 2017 r. nie zawierała wniosku o rozpoznanie jej na rozprawie lub oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy. Taki brak formalny podlegał uzupełnieniu w postępowaniu naprawczym określonym w art. 177a p.p.s.a. Zarządzeniem z 25 maja 2017 r. Zastępca Przewodniczącego Wydziału WSA w Gliwicach nakazał wezwać pełnomocnika skarżącego "do złożenia wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy (art. 176 § 2 p.p.s.a.) wraz z odpisem wniosku – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej (art. 177a p.p.s.a.)". W zakreślonym terminie pełnomocnik skarżącej nadesłał pismo, w którym złożył oświadczenie i zrzeczeniu się z rozprawy. Z treści tego pisma, akt sprawy oraz adnotacji biura podawczego WSA w Gliwicach nie wynika, aby przesyłka zawierała również odpis tego pisma. Z uwagi na niedołączenie odpisu pisma z oświadczeniem o zrzeczeniu się rozprawy, WSA uznał, że skarżąca mimo wezwania nie uzupełniła braku formalnego skargi kasacyjnej, co skutkowało odrzuceniem skargi kasacyjnej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA nie miał podstaw do odrzucenia skargi kasacyjnej z powodu nieuzupełnienia braku formalnego. Zarządzenie z 25 maja 2017 r. było bowiem wadliwe w zakresie, w jakim nakazywało (pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej) pełnomocnikowi skarżącego złożenie odpisu wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie lub oświadczenia o zrzeczeniu się z rozprawy. W dacie wydawania powyższego zarządzenia skarga kasacyjna obarczona była brakiem formalnym, który polegał na niezamieszczeniu w niej wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy. Wobec tego Zastępca Przewodniczącego Wydziału WSA w Gliwicach prawidłowo wezwał pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia tego braku formalnego w terminie i pod rygorem określonym w art. 177a p.p.s.a. Natomiast bezpodstawne było wezwanie pełnomocnika skarżącej w zarządzeniu z 25 maja 2017 r. do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej przez złożenie odpisu wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie lub oświadczenia o zrzeczeniu się z rozprawy. Oczywiście brak formalny skargi kasacyjnej w postaci niezamieszczenia w niej wspomnianego wniosku lub oświadczenia powinien być uzupełniony przez zawarcie takiego wniosku lub oświadczenia w piśmie procesowym. Zgodnie natomiast z art. 47 § 1 p.p.s.a. do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Niedołączenie odpisu pisma stanowi brak formalny, który podlega uzupełnieniu, jeśli uniemożliwia nadanie pismu dalszego biegu. Należy jednak podkreślić, że przepisy p.p.s.a. nie upoważniają przewodniczącego do wzywania strony do uzupełnienia braku formalnego, który jeszcze nie wystąpił. Postępowanie naprawcze określone w art. 177a p.p.s.a. stanowi bowiem reakcję na stwierdzony brak formalny skargi kasacyjnej, a nie jest środkiem do usuwania braków formalnych, które mogą wystąpić w przyszłości. Brak formalny skargi kasacyjnej z 18 maja 2017 r. – w dacie wydawania zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału WSA w Gliwicach - polegał na niezamieszczeniu w niej wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy, a nie na nienadesłaniu odpisu takiego wniosku lub oświadczenia. Wobec tego nie było wówczas podstaw do wezwania pełnomocnika skarżącego - niejako "na zapas" - do nadesłania wspomnianego odpisu i to pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko WSA, że – co do zasady – niezałączenie przez stronę odpisu pisma zawierającego oświadczenie o zrzeczeniu się z rozprawy stanowi brak formalny skargi kasacyjnej, który podlega uzupełnieniu w trybie art. 177a p.p.s.a. Niemniej jednak w niniejszej sprawie taki brak formalny wystąpił dopiero 5 czerwca 2017 r. Dopiero stwierdzenie, że wspomniane pismo złożono bez jego odpisu dla strony przeciwnej, dawało podstawy do wezwania pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia takiego braku formalnego skargi kasacyjnej. Natomiast wystosowanie takiego wezwania w zarządzeniu z 25 maja 2017 r. było przedwczesne i wobec tego brak wykonania tego wezwania we wskazanym zakresie nie mógł skutkować odrzuceniem skargi kasacyjnej. Należy zauważyć, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane jest także stanowisko, zgodnie z którym dopuszczalne jest jednoczesne wezwanie zarówno do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej przez złożenie wniosku o jej rozpoznanie na rozprawie lub oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy, jak i do złożenia określonej liczby odpisów takiego wniosku lub oświadczenia, a niewykonanie jakiegokolwiek z elementów tego wezwania powinno skutkować odrzuceniem skargi kasacyjnej na podstawie art. 178 p.p.s.a., za czym ma przemawiać odpowiednie stosowanie tezy uchwały NSA z 18 grudnia 2013 r. o sygn. akt I OPS 13/13 (zob. m.in. postanowienia NSA: z 25 sierpnia 2017 r. o sygn. akt II OZ 807/17 oraz z 11 lipca 2017 r. o sygn. akt I OZ 1110/17). Jednak ze wskazanych wyżej powodów Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela takiego stanowiska. Za jego przyjęciem nie przemawia również uchwała NSA o sygn. akt I OPS 13/13, w której wskazano m.in., że "niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 p.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd". Problem prawny tak w niniejszej sprawie, jak i w przywołanych wyżej postanowieniach NSA w istocie nie dotyczy bowiem tego czy strona ma obowiązek złożenia odpowiedniej liczby odpisów skargi kasacyjnej (co należy uznać za bezdyskusyjne), ale tego, czy dopuszczalne jest wzywanie do uzupełnienia takiego braku skargi kasacyjnej, zanim zostanie on stwierdzony na podstawie akt sprawy. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji. Rozpoznając ponownie sprawę, WSA (Przewodniczący) na podstawie art. 177a p.p.s.a. wezwie pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej przez złożenie odpisu pisma z 5 czerwca 2017 r. zawierającego oświadczenie o zrzeczeniu się z rozprawy, zakreślając określony w tym przepisie termin i rygor.