I OZ 907/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 23 lutego 2017 r. sygn. akt II SA/Go 1015/15 oddalające wniosek o wyłącznie sędziego WSA S. P. w sprawie ze skargi S. D. na decyzję Wojewody Lubuskiego z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej postanawia: oddalić zażalenie. W dniu 11 stycznia 2017 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim wpłynął wniosek S. D. o przyznanie prawa pomocy, w treści którego skarżący wskazał, że w składzie orzekającym tego Sądu, który postanowieniem z dnia 19 grudnia 2016 r. oddalił jego wniosek o wyłączenie sędziego WSA A. J., orzekał sędzia WSA S. P., biorący udział w wydaniu wyroku z dnia 30 marca 2016 r. Skarżący stwierdził, że sędzia ten winien być w niniejszej sprawie wyłączony z urzędu. W odpowiedzi na wezwanie Sądu skarżący sprecyzował, iż jego wniosek dotyczy wyłączenia sędziego WSA S. P. W dniu 21 lutego 2017 r. wymieniony wyżej sędzia złożył do akt pisemne wyjaśnienie, w którym oświadczył, iż nie jest mu znana okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie. Postanowieniem z dnia 23 lutego 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, na podstawie art. 18 i art. 19 oraz art. 22 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – zwanej dalej: "p.p.s.a."), oddalił wniosek S. D., uznając go za bezzasadny. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, że w rozpoznawanej sprawie nie dopatrzył się wystąpienia okoliczności przemawiających za wyłączeniem sędziego WSA S. P.. Fakt, że sędzia ten uczestniczył w wydaniu w niniejszej sprawie wyroku z dnia 30 marca 2016 r., którym oddalono skargę S. D., nie wyklucza go z mocy ustawy od orzekania w postępowaniach wpadkowych zainicjowanych przez stronę skarżącą w ramach tego postępowania. Podkreślono nadto, że skarżący nie uprawdopodobnił, aby zachodziły jakiekolwiek okoliczności wzbudzające wątpliwość co do bezstronności sędziego. Brak akceptacji rozstrzygnięć procesowych sądu nie może zaś stanowić podstawy do wyłączenia sędziego od orzekania w danej sprawie. W złożonym na powyższe postanowienie zażaleniu S. D. wniósł o jego zmianę, argumentując, że ograniczenie wyłączenia sędziego zawarte w art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a., a dotyczące tylko spraw, w rozstrzyganiu których sędzia ten udział bierze w instancji bezpośrednio niższej, jest niezgodne z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy (art. 18 P.p.s.a.), bądź też na wniosek strony lub żądanie sędziego (art. 19 P.p.s.a.). W pierwszym ze wskazanych przypadków przyczyny wyłączenia sędziego zostały enumeratywnie wymienione, a zatem tworzą one katalog zamknięty, co wyłącza możliwość stosowania wykładni rozszerzającej. Natomiast na wniosek strony (bądź na żądanie sędziego) sąd wyłącza sędziego jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie. Zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. Przy czym stosownie do treści art. 20 powołanej ustawy, to strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać oraz uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego, zgodnie z treścią art. 22 § 2 P.p.s.a., poprzedza złożenie wyjaśnień przez tego sędziego, którego wniosek dotyczy. W obu przypadkach celem przyjętych regulacji jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się więc do eliminowania wszelkich przyczyn mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy. Mając powyższe rozważania na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o wyłączenie sędziego WSA S. P. W argumentacji skarżącego nie sposób bowiem dopatrzeć się zaistnienia przesłanek określonych w art. 18 i 19 p.p.s.a. Należy w szczególności podkreślić, że nie doszło w niniejszej sprawie do naruszenia art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a., który reguluje kwestię związaną z udziałem sędziego w wydaniu orzeczenia. W myśl tego przepisu sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator. Chodzi więc o sytuację, w której ten sam sędzia dwukrotnie orzeka w tej samej sprawie. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 września 2015 r. sygn. akt II FSK 2065/13 (LEX nr 1986332) sędzia podlega wyłączeniu od rozpoznania sprawy tylko wtedy, gdy orzekał w obu porównywanych sprawach o tożsamych granicach podmiotowych, przedmiotowych i tym samym brał udział w wydaniu zaskarżonego wyroku. Dotyczy przede wszystkim przypadku, w którym sędzia wydał orzeczenie w pierwszej instancji, a następnie miałby je kontrolować w II instancji. Wbrew twierdzeniom skarżącego, taka sytuacja nie zaistniała w niniejszej sprawie. Nie można bowiem utożsamiać rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny skargi i wydania orzeczenia co do istoty sprawy z podejmowaniem rozstrzygnięć w kwestiach incydentalnych ponieważ mają one charakter wpadkowy, uboczny, który w żaden sposób nie przesądza o legalności zaskarżonego przez stronę do sądu aktu. Okoliczność, iż wskazany wyżej sędzia WSA S. P., którego wyłączenia domaga się skarżący, brał udział w rozpoznaniu skargi na decyzję Wojewody Lubuskiego z dnia [...] listopada 2015 r. w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej, jak również w rozpoznaniu wniosku skarżącego o wyłączenie sędziego WSA A. J., nie wypełnia więc dyspozycji art. 18 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Odnosząc się do wywodów skarżącego zawartych w zażaleniu należy wskazać, że sąd administracyjny nie może niejako zastępować Trybunału Konstytucyjnego i badać, czy przepis p.p.s.a., który reguluje jedną z przesłanek wyłączenia sędziego z mocy ustawy jest niekonstytucyjny. Jeżeli strona, na gruncie konkretnego postępowania, chce spowodować generalną kontrolę zgodności z konstytucją przepisu art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a., to może skorzystać z przewidzianej wyłącznie do tego drogi (skarga konstytucyjna), nie zaś czynić z takiego zagadnienia ustrojowego zarzut w indywidualnej sprawie. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 i art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.